Bændablaðið - 18.11.2021, Blaðsíða 10

Bændablaðið | Fimmtudagur 18. nóvember 202110
„Það má segja að jólin séu hafin
í Kjarnaskógi og það er alltaf
skemmtilegur tími,“ segir Ingólfur
Jóhannsson, framkvæmdastjóri
Skógræktarfélags Eyfirðinga.
Hann segir jólastússið stóran lið í
því að fjármagna starfsemi félags-
ins yfir árið.
Starfsmenn félagsins hafa farið
nokkrar ferðir út í skóg að höggva
jólatré og segir Ingólfur að byrjað sé
á að sinna fyrirtækjum hér og hvar
sem vilja gleðja gesti og gangandi
í aðdraganda jólanna og varpa birtu
yfir umhverfið með ljósadýrðinni.
Hann segir að í boði séu svonefnd
aðventutré sem flutt eru heim að
dyrum hjá fyrirtækjum, þau eru á
stöðugum fæti og standa gjarnan
utan við verslanir eða fyrirtæki.
„Það er vaxandi að einstaklingar
og húsfélög nýti sér þessa þjónustu,
enda hægt að fá trén fullskreytt
með seríum heim á hlað og engu
þarf við að bæta, bara stinga í
samband,“ segir hann. Síðustu daga
hafa starfsmenn SE einnig verið að
höggva torgtré, stærri tré sem send
eru til bæjarfélaga.
Innflutningur dregst saman
Tvær helgar í desember stendur
almenningi til boða að höggva sín
eigin jólatré í Laugalandsskógi
á Þelamörk og þá opnar hin
hefðbundna jólatrésala í Kjarnaskógi
einnig í byrjun desember.
„Þar eru heimilisjólatrén allsráð-
andi, sum þeirra ræktum við sjálf
en erum einnig í samvinnu við fjöl-
marga íslenska jólatrjáframleiðend-
ur. Íslensku trén hafa sótt mjög í sig
veðrið undanfarin ár og innflutningur
hefur að sama skapi dregist saman
sem er af hinu góða,“ segir Ingólfur
en þar vegur þyngst aukin umhverfis-
vitund sem og sjúkdómahætta sem
innflutningi fylgir.
„Svo má náttúrlega ekki gleyma
því að allt þetta jólatrjáastúss var
fundið upp til að gleðja okkur, við
reynum að hafa það að leiðarljósi hér
í skóginum og hrífa aðra með.“ /MÞÞ
FRÉTTIR
Samkvæmt úttekt sem Samband garðyrkjumanna lét gera á fyrirkomulagi vottana um lífræna framleiðslu er notkun
búfjáráburðar og skortur á honum ásteytingarsteinn því ekki er til nægilegur lífrænn áburður fyrir framleiðendur og
ekki veittar undanþágur til notkunar á áburði frá verksmiðjubúum eins og tíðkast í sumum nágrannalöndum okkar.
Lífrænn búskapur:
Bitbein um áburðarnotkun
– Mikill aðstöðumunur milli Íslands og Danmerkur að mati framleiðenda
Lífrænir bændur í Danmörku
geta nýtt sér húsdýraáburð frá
ólífrænum búum í meira mæli en
íslenskir lífrænir bændur. Þar sem
fáir lífrænir bændur eru starfandi
hér á landi getur reynst erfitt að
útvega áburð sem lýtur regluverki
íslenskra stjórnvalda um lífrænan
búskap. Framkvæmdastjóri
vottunarstofunnar Túns segir að
mismunandi túlkanir á hugtökum
orsaki mismuninn.
Ein stærsta áskorun lífrænnar
ræktunar er áburður og viðhald
næringarefna í jarðvegi. Eins og gefur
að skilja eru lífrænum framleiðendum
settar skorður er varðar ýmsa þætti við
framleiðslu.
Í Danmörku má
heildarmagn lífræns
áburðar ekki fara
yfir 150 kg af
köfnunarefni á
hektara á ári en til
samanburðar mega
ólífræn bú þar dreifa
300 kg af köfnunarefni
á ha á ári af tilbúnum
áburði. Þá er notkun á
húsdýraáburði á dönskum
lífrænum búum þeim takmörkunum
háð að tað og mykja frá ólífrænum
búum má ekki fara yfir 60 kg af
köfnunarefni á hektara á ári.
Á Íslandi má heildarmagn
búfjáráburðar, sem er notað á lífrænni
bújörð hér á landi, ekki vera meira en
170 kg af köfnunarefni á ári á hektara
ræktaðs lands. Óheimilt er að nota
húsdýraáburð frá ólífrænum búum
nema í undanþágutilfellum að sögn
Helga Jóhannessonar, ráðunautar í
garðyrkju hjá RML.
Hann segir augljósan aðstöðumun
milli lífrænna ræktenda í Danmörku
og á Íslandi. „Danir hafa meiri
undanþágur en við og meiri stuðning
fyrir þá sem eru að hefja sína vegferð.
Það verður ekki til lífrænn áburður
nema lífrænum búum fjölgi. Þau
lífrænu bú sem halda húsdýr nota allan
sinn húsdýraáburð sjálf og eiga ekkert
aflögu fyrir grænmetisbændurna.
Menn hafa verið að ná sér í fiskimjöl
og jafnvel moltu og keyra þetta
um langan veg. Það kostar helling
og er heldur ekki ákjósanlegasti
áburðurinn.“
Hann segir að regluverkið hér
á landi mætti vera sveigjanlegra til
að auðvelda framkvæmd lífrænnar
ræktunar. „Við þurfum að hugsa upp
á nýtt hvernig menn ætla að koma
áburði og næringu í lífrænni ræktun
í betra horf. Það hefur ekki gengið
nógu vel hingað til. Annaðhvort þarf
að slaka á kröfum eða hjálpa bændum
að nálgast lífrænan áburð. Danir hafa
veitt markvissar undanþágur til að fá
fleiri lífræna bændur inn í kerfið. Um
leið og fleiri bændur eru komnir af
stað í framleiðslu þá skapast rými til að
þróa lífræna búskapinn, afla fanga og
þá er hægt að herða reglurnar aftur.“
Sauðatað og kúamykja leyfð
„Almenn krafa í opinberum
reglugerðum um lífræna ræktun
er sú að notaður sé búfjáráburður
frá vottaðri lífrænni búfjárrækt. Sé
hann ekki fáanlegur er heimilt að
nota búfjáráburð frá hefðbundinni
búfjárrækt ef ekki
er um að ræða
verksmiðjubúskap.
Það er rétt að fáir
íslenskir bændur
stunda lífræna
b ú f j á r r æ k t
og þar er því
ekki mikinn
búfjáráburð að
fá, en það er fjarri
sanni að ekki sé
unnt að fá búfjáráburð
úr hefðbundinni búfjárrækt hér á
landi, þótt ekki sé um verksmiðjubú
að ræða,“ segir Gunnar
Gunnarsson, framkvæmdastjóri
Vottunarstofunnar Túns, sem
sér um eftirlit fyrir lífræna og
sjálfbæra framleiðslu. Þannig er t.d.
notkun sauðataðs og kúamykja frá
hefðbundnum búum leyfð.
Sleppa viðmiðum um
verksmiðjubúskap
Að sögn Gunnars má nota
svepparotmassa hvort sem er úr
lífrænni eða hefðbundinni ræktun hér
á landi sem í öðrum Evrópulöndum,
ef hann inniheldur ekki aðföng úr
verksmiðjubúskap. Um nokkurra
ára skeið var veitt tímabundin
undanþága hér á landi til notkunar
á svepparotmassa sem byggði
að hluta á hænsnaskít frá
verksmiðjubúi.
„Notkun svepparotmassa er
leyfileg hér sem annars staðar, en
sé hann byggður á búfjáráburði
frá verksmiðjubúskap er hann
bannaður. Reglurnar eru þær
sömu á öllu EES/ESB svæðinu.
En vegna þess að hugtakið
verksmiðjubúskapur er ekki
sérstaklega skilgreint í núverandi
reglugerð ESB, þá styðjast margir
við viðmið sem sett eru þar um í
leiðbeiningaskjali ESB, en eins og
danska dæmið sýnir eru þeir til sem
sleppa því að nota einhver viðmið,“
segir Gunnar.
Vill sjá lífræn aðföng í
innkaupastefnu
Inntur eftir því hvað hægt sé að
gera til að vinna betur að framgangi
lífrænnar framleiðslu hér á landi
segir Gunnar að stjórnvöld þurfi
að setja sér metnaðarfulla áætlun
um að efla lífrænan landbúnað.
„Það þarf í fyrsta lagi að styðja við
undirstöðuna, veita aðlögunarstyrki
til allnokkurra ára meðan menn eru
að færa sig í lífrænar aðferðir. Þá
þarf að styðja við vöruþróun og
markaðssetningu, styðja fræðslu
og þar með t.d. þekkingu á
vottunarmerkinu. Það þarf að þróa
markaðinn og hjálpa greininni að
koma undir sig fótunum. Þá þarf að
vinna í eftirspurnarhliðinni. Þar er
hægt að horfa til Danmerkur sem setti
viðmiðunarmörk í innkaupastefnu
hjá opinberum fyrirtækjum um að
ákveðið lágmark af aðföngum til
matvæla í stóreldhúsum ætti að vera
lífræn.“ /ghp
Viljaleysi stjórnvalda
Í úttekt á fyrirkomulagi vottana
um lífræna framleiðslu hérlendis
og í nágrannalöndunum, sem Erla
Hjördís Gunnarsdóttir hefur unnið
fyrir Samband garðyrkjubænda,
eru nefndar nokkrar ástæður
fyrir því að Íslendingar eru ekki
til jafns við nágrannaþjóðir og
Evrópuþjóðir þegar kemur að
lífrænni ræktun.
„Ber þar helst að nefna vilja-
leysi stjórnvalda hérlendis til að
styðja við bændur í lífrænni rækt-
un og til að breyta því þarf sam-
vinnu bænda, neytenda og hins
opinbera. Auka mætti fjármagn
frá stjórnvöldum til rannsókna og
nýsköpunar sem snúa að lífrænni
ræktun. Notkun búfjáráburðar og
skortur á honum er ásteytingar-
steinn því ekki er til nægilegur líf-
rænn áburður fyrir framleiðendur
og ekki veittar undanþágur til notk-
unar á áburði frá verksmiðjubúum
eins og tíðkast í sumum nágranna-
löndum okkar. Einnig er skortur
hér á miðlægum jarðgerðarstöðv-
um með vottaða næringargjafa
og því vantar næringarefni. Það
sem væri ákjósanlegt fyrir lífræna
framleiðslu hérlendis er að auka
samstarf og samtal við Norður-
löndin, jafnvel að löndin setji sér
í sameiningu aðgerðaráætlun um
málaflokkinn,“ segir í samantekt
skýrslunnar.
Jólastússið hafið í Kjarnaskógi:
Íslensk tré sækja í sig veðrið
á kostnað þeirra innfluttu
Sigurður Ormur Aðalsteinsson að
höggva jólatré í Miðhálsskógi.
Mynd / Ingólfur Jóhannsson
Ingólfur Jóhannsson, framkvæmdastjóri Skógræktarfélags Eyjafjarðar,
segir að íslensku jólatrén sæki í sig veðrið og innflutningur jólatrjáa dregst
saman. Mynd / Sigurður Ormur Aðalsteinsson
Stjórn LS endurkjörin
Sameining Landssamtaka sauð-
fjárbænda (LS) við Bændasamtök
Íslands var samþykkt á aðalfundi
LS sem haldinn var 19. apríl, sem
fjarfundur.
Ákveðið var að fresta fundinum
og ljúka kosningum, afgreiðslu mála
og breytingum á samþykktum LS
þegar hægt yrði að halda staðarfund.
Sá fundur fór fram 11. nóvember
síðastliðinn á Hótel Laugarbakka
í Miðfirði.
Á fundinum voru samþykktar
breytingar á samþykktum LS í sam-
ræmi við þær breytingar sem urðu á
hlutverki LS við sameiningu við BÍ.
Einnig voru afgreiddar þær tillögur
sem borist höfðu aðalfundi.
Á fundinum var stjórn LS
endurkjörin en hún mun jafnframt
starfa sem stjórn búgreinadeildar
sauðfjárbænda innan BÍ fram að
Búgreinaþingi sem haldið verður í
byrjun mars á næsta ári.
Stjórnina skipa: Guðfinna
Harpa Árnadóttir (formaður), Ásta
F. Flosadóttir, Einar Guðmann
Örnólfsson, Gunnar Þórarinsson
og Trausti Hjálmarsson.