Bændablaðið - 18.11.2021, Blaðsíða 52

52 Bændablaðið | Fimmtudagur 18. nóvember 2021
Á undanförnum árum hafa
sæðingastöðvarnar verðlaunað
ræktendur þeirra stöðvahrúta
sem skarað hafa hvað mest fram
úr sem kynbótagripir. Má því segja
að þessar viðurkenningar séu æðstu
verðlaun sem veitt eru hér á landi
vegna sauðfjárkynbóta.
Sauðfjárræktarráðunautar
RML hafa árlega útnefnt hrútana,
samkvæmt fyrirliggjandi reglum
þar um. Þar sem samkomuhald
fór mikið úr skorðum á liðnum
vetri varð aldrei af því að þessi
afhending færi fram. Einn blíð-
viðrisdag nú í haust var verðlauna-
höfunum hóað saman á skrifstofu
Búnaðarsambands Vesturlands og
hrútastytturnar glæsilegu afhent-
ar. Hér verður þessum verðlauna-
veitingum gerð skil.
Besti lambafaðirinn
Það er Fálki 17-821 frá Bassastöðum
sem er besti lambafaðirinn að þessu
sinni en valið byggir á gögnum frá
haustinu 2020. Bassastaðabúið er
landsþekkt fyrir þá fyrirmyndar
sauðfjárrækt sem þar var stunduð.
En þannig hittist á, að haustið sem
Fálki skilar betri lömbum en aðrir
stöðvahrútar, lauk búskaparsögu
þeirra Guðbrands Sverrissonar og
Lilju Jóhannsdóttur á Bassastöðum.
Því er óhætt að segja að þeirra
sauðfjárrækt ljúki með stæl.
Við val á besta lambaföðurnum
er m.a. horft til niðurstaðnanna úr
lambhrútaskoðunum, fallþunga-
einkunnar sláturlamba og til stöðu
hrútsins í BLUP kynbótamati fyrir
gerð, fitu, frjósemi og mjólkurlagni
með aðal áherslu á skrokkgæðaeig-
inleikana.
Mesti kynbótahrútur
stöðvanna 2021
Verðlaun fyrir mesta kynbótahrútinn
voru veitt bændunum á Efri-Fitjum
í Fitjárdal í Vestur-Húnavatnssýslu
fyrir hrútinn Börk 13-952. Á
Efri-Fitjum stunda þau búskap af
myndarskap Gunnar Þorgeirsson,
Gréta Brimrún Karlsdóttir, Jóhannes
Geir Gunnarsson og Stella Dröfn
Bjarnadóttir.
Þeir hrútar sem koma til álita
í þessu vali þurfa að eiga orðið
upplýsingar um dætur tilkomnar
í gegnum sæðingar sem hafa
a.m.k. tveggja ára reynslu að baki.
Síðan er horft til þess annars vegar
hvernig hrúturinn hefur reynst
sem lambafaðir og hins vegar
hvernig dætur þeirra reynast fyrir
mjólkurlagni og frjósemi.
Að lokum er ræktendum óskað
til hamingju með verðlaunin og
góðan árangur í sauðfjárrækt. Þeim
Guðbrandi og Lilju er jafnframt
þakkað þeirra framlag til sameigin-
legs ræktunarstarfs í gegnum tíðina.
Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins
Börkur og Fálki verðlaunahrútar
sæðingastöðvanna árið 2020
Guðbrandur og Lilja hampa verðlaunum fyrir Fálka 17-821 frá Bassastöðum og Gunnar Þorgeirsson tekur við verðlaunum fyrir Börk 13-952 frá Efri-Fitjum
sem Anton Torfi Bergsson, framkvæmdastjóri Búnaðarsamtaka Vesturlands, veitti fyrir hönd sæðingastöðvanna. Mynd / Ingveldur H. Ingibergsdóttir
Fálki er sonur Þoku-Smyrils 16-302 frá Bassastöðum en í ættartré hans má
sjá Kropp 10-890 frá Bæ og Heydal 09-929 frá Ragnari á Heydalsá í þriðja lið.
Heydalur 09-929 er þar raunar í þriðja lið bæði föður- og móðurmegin hjá
Þoku-Smyrli. Móðurfaðir Fálka, Stapi 14-108 var frá Melum 1 í Árneshreppi.
Baugur 10-889 frá Efstu-Grund er móðurmóðurfaðir Fálka og í móðurættinni
má einnig finna Heydal 09-929 í fjórða lið svo hann á talsvert í Fálka. Af þessu
má sjá að Fálki er einstaklingur sem rekur uppruna sinn í landsþekkta ræktun á
kollóttu fé í allar ættir.
Fálki var valinn á sæðingastöð á grunni afkvæmarannsóknar á Melum 1 í
Árneshreppi haustið 2019. Haustið 2020 voru stigaðir 112 synir hans vítt og breytt
um landið. Þessi fyrsti hópur sona hans úr sæðingum var stórglæsilegur og fengu
þeir að meðaltali hæstu heildareinkunn allra sona stöðvahrútanna haustið 2020
eða 86,2 stig. Dætur Fálka voru jafnframt einn glæsilegasti gimbrahópurinn.
Afkvæmi Fálka eru yfirleitt þroskamikil, með þykkan, vel lagaðan bakvöðva,
mjög jafnvaxin og með einstaklega holdfylltan afturpart. Fálki er sjálfur með mjög
góða ull og skilar þeim eiginleika vel til afkvæma sinna. Hann skilaði frábæru
holdfyllingarmati hjá sláturlömbum og stóð þar efstur meðal allra stöðvahrútanna
í haust. Kynbótamat hans fyrir þann eiginleika stendur nú í 126 stigum og trónir
hann á toppnum fyrir þann eiginleika af núlifandi stöðvahrútum sem hlotið hafa
reynslu í gegnum sæðingar.
Fálki gefur úrvals gerð, góðan þroska og góða ull. Hann hlýtur nafnbótina
„besti lambafaðirinn“ fyrir árið 2020.
Umsögn ráðunauta um Fálka 17-821
Börkur kemur frá hinu öfluga fjárræktarbúi Efri-Fitjum í Fitjárdal í Vestur-Húna-
vatnssýslu. Hann er sonur Birkis 10-893 frá Bjarnastöðum og dóttursonur Þráðar
06-996 frá Hesti.
Börkur á ákaflega farsælan og glæsilegan feril að baki sem kynbótahrútur.
Hann var valinn á sæðingastöð haustið 2015 eftir að hafa staðið efstur í afkvæma-
rannsókn fyrir úrvalshrúta í Miðfjarðarhólfi. Á sæðingastöðvunum lifði hann í
tvo vetur. Bæði árin naut hann mikilla vinsælda meðal ræktenda en veturinn
2016 til 2017 var hann mest notaði hrútur stöðvanna. Þeir kostir sem einkenna
afkvæmi Barkar eru góður þroski, bollengd og mikil holdfylling samhliða hóflegri
fitu. Var hann valinn besti lambafaðir sæðingastöðvanna árið 2018. Margir synir
hans hafa vakið athygli sem álitlegir kynbótagripir og veturinn 2020 til 2021 voru
fjórir afkomendur hans á stöðvunum.
Nú er komin víðtæk reynsla á Börk sem ærföður, en til uppgjörs vegna af-
urðaársins 2020 komu 714 dætur hans. Þær eru að vonum vel yfir meðallagi
frjósamar og búa yfir afbragðs mjólkurlagni. Val Barkar byggir öðru fremur á
því hve jafnvígur hann er sem kynbótahrútur. Í dag stendur BLUP kynbótamat
hans í 114 stigum fyrir gerð og 110 stigum fyrir mjólkurlagni en þar liggja hans
höfuð kostir.
Börkur er frábær alhliða kynbótahrútur. Lambafaðir í fremstu röð og úrvals
ærfaðir. Börkur hlýtur hér með nafnbótina „mesti kynbótahrútur sæðinga-
stöðvanna 2021“ og verður þar með fyrstur hrúta til að hljóta báða heiðurstitla
sæðingastöðvanna.
Umsögn ráðunauta um Börk 13-952
Eyþór Einarsson
ráðunautur búfjárræktar-
og þjónustusviðs
ee@rml.is
Fuglaverndarfélag Íslands
var stofnað 1963 en félagar
í Fuglavernd eru bæði
einstaklingar, fyrirtæki og
opinberir aðilar.
Meðal höfuðbaráttumála
þeirra sl. ár er vernd vot-
lendissvæða og endurhæfing
framræstra mýra og tjarna
en samtökin áttu stóran þátt
í því að koma umræðunni
um endurheimt votlendis
af stað. Fuglavernd vinnur
einnig að því að minnka að
hvað mestu leyti sem hægt
er, þann skaða sem fuglar og
búsvæði þeirra geti þurft að
takast á við.
Meðal atriðisefna þeirra er
eftirfarandi;

●
Hvatning stjórnvalda, sveitar- stjórna
og framkvæmdaaðila til þess að
hafa náttúruvernd að leiðarljósi við
skipulagningu og framkvæmdir
● Vinnsla skráningar, upplýsinga-
öflunar og verndunar mikilvægra
fuglasvæða á Íslandi (IBA-skrá yfir
svæði bæði á láði og legi).
● Verndun tegunda sem eru í út-
rýmingarhættu á Íslandi eða eiga erfitt
uppdráttar.
● Vinnsla varðandi fræðslu al-
mennings um fugla og búsvæði
þeirra.
● Að koma á fót friðlöndum fyrir
fugla.
Fuglavernd er aðili að BirdLife
International, Alþjóðlegu fugla-
verndarsamtökunum. Einnig á
Fuglavernd fulltrúa í nefndum og
ráðum sem vinna að náttúruvernd
auk fulltrúa í nefndum og starfshóp-
um á vegum hins opinbera.
Reglulegir fræðslufundir eru haldn-
ir yfir vetrarmánuðina, boðið er upp
á lengri og styttri fuglaskoðunarferð-
ir en með aðild að félaginu er hvort
tveggja endurgjaldslaust auk áskriftar
að tímaritinu Fuglar sem hefur fest sig
í sessi, en þar er fjallað um náttúru-
vernd á léttan og aðgengilegan hátt.
Efnistök eru fjölbreytt og lifandi og
blaðið prýðir einstakar ljósmyndir
eftir landsþekkta náttúruljósmyndara.
Ein af höfuðgreinum tölublaðsins
fjallar um á hvaða fugla er litið sem
ránfugla eða tjónvalda hérlendis og
hvort það sjónarmið bjóði upp á að
þeir séu réttdræpir árið um kring eða
hvort kominn sé tími á hugarfars-
breytingu.
Sem dæmi um fleiri greinar er
tekið fyrir áflug arna á raflínur, sem
veldur þá dauða viðkvæms stofnsins
sem er afar smár hér á landi.
Þá er fjallað um stöðu Íslands sem
vindmylluparadísar og hvert áætlað er
að stefna með loftslagsvá á herðun-
um. Greinar á léttari nótum má einnig
finna, meðal annars um farhætti og
ákvarðanatöku íslenskra tjalda auk
þess sem stutt ágrip er í lok blaðsins
hvað varðar sögu íslenskrar fuglaljós-
myndunar.
Hægt er að gerast félagi á vefsíðu
samtakanna, fuglavernd.is, en þeir
sem greiða árgjaldið fá sent eintak
af tímaritinu Fuglum við skráningu.
Að auki má skrá sig á póstlista
félagsmanna og fá sendar fréttir af
fundum, fuglaskoðunum, mynda-
kvöldum og öðrum viðburðum sem
félagið stendur fyrir. /SP
Fuglaverndarfélag Íslands gefur út tímaritið Fugla
Tímaritið Fuglar prýða einstakar ljósmyndir
eftir landsþekkta náttúruljósmyndara.
BÆKUR& MENNING