Morgunblaðið - 01.04.2022, Síða 14

14 FRÉTTIR
Viðskipti | Atvinnulíf
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 1. APRÍL 2022
1. apríl 2022
Gengi Kaup Sala Mið
Dollari 127.81
Sterlingspund 168.16
Kanadadalur 102.37
Dönsk króna 19.115
Norsk króna 14.751
Sænsk króna 13.739
Svissn. franki 137.94
Japanskt jen 1.0497
SDR 176.86
Evra 142.2
Meðalgengi/Viðskiptavog þröng 177.4378
Verðmæti ferðamanna á Íslandi er
meira en í samanburðarlöndum og
meðaltalsverðmæti hefur vaxið
hraðar hér á landi en í samanburð-
arlöndum.
Í takti við sjávarútveginn
„Gjaldeyrisverðmæti sjávaraf-
urða var um 260 milljarðar í fyrra og
ég vil benda á að þrátt fyrir svaka-
leg afföll ferðaþjónustunnar sem
hefur nánast verið lokuð í 18 mánuði
var gjaldeyrisverðmæti hennar þó
204 milljarðar. Sem sýnir mikilvægi
greinarinnar á sviði efnahagsmála,“
segir Jóhannes Þór Skúlason, fram-
kvæmdastjóri Samtaka ferðaþjón-
ustunnar.
Í skýrslunni er fjallað um þær
breytingar sem orðið hafa á
BAKSVIÐ
Viktor Pétur Finnsson
viktorpetur@mbl.is
Þrír af hverjum fjórum starfsmönn-
um ferðaþjónustunnar sem misstu
vinnuna vegna heimsfaraldursins og
hafa ekki verið ráðnir aftur í starf
innan greinarinnar starfa í dag hjá
hinu opinbera, sem takmarkar vöxt
ferðaþjónustunnar. Þetta kemur
fram í ársskýrslu Samtaka ferða-
þjónustunnar sem birt var í vikunni.
Í skýrslunni er árið 2021 gert upp.
Staða ferðaþjónustunnar hérlendis
er borin saman við önnur lönd og
stöðu ferðaþjónustunnar á alþjóða-
vísu. Einnig er farið yfir breytingar
á ferðaþjónustunni, hvernig hún er í
dag samanborið við árið 2020 annars
vegar, þar sem mikið var um tak-
markanir og lokanir vegna farald-
ursins, og hins vegar árið 2019 þar
sem allt lék í lyndi. Metin eru áhrif
ferðaþjónustunnar á aðra þætti ís-
lensks samfélags, svo sem gjaldeyr-
ismál, veitingaþjónustu og atvinnu-
leysi.
Viðspyrna ferðaþjónustunnar hef-
ur farið vel af stað og tekur betur
við sér en í löndunum í kringum
okkur, að Svíþjóð undanskilinni.
mannafla ferðaþjónustunnar sem átt
hafa sér stað frá árinu 2019 og áhrif
þess á samfélagið í heild.
Ekki hægt að keppa við ríkið
„Það áhugaverðasta sem við sáum
þegar við fórum að bera saman og
skoða tölur yfir starfsfólk sem hafði
hætt að starfa í ferðaþjónustunni
var hvert það hafði farið. Þá kemur
fram að af 6.996 manns sem horfið
hafa á braut úr geiranum hafa 5.227
farið að starfa hjá hinu opinbera.
Það er nánast eins og allir Íslend-
ingar sem hættu í ferðaþjónustu og
misstu vinnuna hafi farið og starfað
fyrir opinbera markaðinn. Þetta
sýnir bara hvað ríkið sogar til sín
fólk og ég ætla bara að segja að það
skaðar samkeppnishæfni einkageir-
ans á innanlandsmarkaði. Þetta eru
ansi sláandi tölur,“ segir Jóhannes.
Hann segir að þensla ríkisins hafi
gífurleg afleidd áhrif á samfélagið,
sem geti ekki verið jákvætt.
„Ekki síst þegar menn para þetta
saman við það að við gerð lífskjara-
samninganna voru það sveitarfélög-
in og ríkið sem leiddu launahækk-
anirnar. Lægstu hækkanir hjá hinu
opinbera voru hærri en hæstu
hækkanir hjá einkamarkaðnum.
Opinberi geirinn leiðir launahækk-
anir auk augljósra sjónarmiða um
starfsöryggi og fleira. Núna horfir
maður á sérstaka þróun þar sem við
þurfum að berjast við það að fá fólk
til baka í ferðaþjónustuna, sem er
ekkert sérstaklega auðvelt.“
Segir hann að þetta þýði að fyrir-
tæki muni þurfa að leita annað að
vinnuafli til þess að starfa í greininni
og að öllum líkindum út fyrir land-
steinana. Því verði að ráða fólk frá
útlöndum til þess að manna öll störf-
in sem upp á vantar og því mundi
fylgja aukinn þrýstingur á húsnæð-
ismarkaðinn.
„Húsnæðismarkaðurinn er í köku
út um allt land og vinnustaðir eiga í
erfiðleikum með að finna húsnæði
fyrir starfsfólk sitt.“
Bjartsýni fram undan
Jóhannes segir skýrsluna gefa til
kynna að bjartsýni sé fram undan í
ferðaþjónustunni. Það muni taka tvö
til þrjú ár að að ná upp sömu eftir-
spurn eftir Íslandi og var hér árin
2018 og 2019 en vandinn sé skortur
á framboði til að anna eftirspurn-
inni. „Við erum að glíma við vanda-
mál á framboðshliðinni þar sem það
er erfitt að fá fólk til starfa og erfitt
að fá fólk frá útlöndum þar sem það
er erfitt að finna fyrir það húsnæði.
Þetta er allt erfitt í því samhengi að
það lítur allt út fyrir að fólk vilji
ferðast til landsins.“
Hann segir jákvætt að hingað til
lands hafi meðaltalsverðmæti far-
þega verið meira en annars staðar
og Ísland hafi verið heppið að hing-
að hafi komið margir Bandaríkja-
menn. „Bandaríkjamenn eiga það til
að eyða miklum peningum á landinu.
Svo sáum við þá þróun í faraldrinum
að þeir sem komu voru yfirleitt leng-
ur á landinu og eyddu meiri pen-
ingum en vanalega. Þeir sem voru
svo að koma hingað voru ferðamenn
sem höfðu efni á því að ferðast og
gátu leyft sér frí frá vinnu til þess að
ferðast og að eyða hluta ferðarinnar
í sóttkví. Annað en á meginlandi
Evrópu þar sem fólk gat keyrt á
milli eða tekið lestir án þess að
greiða há fargjöld eða eiga á hættu
að vera sent í einangrun.
Hið opinbera stærsta ógnin
Morgunblaðið/Eggert
Faraldurinn Gríðarlegur samdráttur varð í ferðaþjónustu í faraldrinum en nú eru störfin að koma til baka.
- Langflest sem misstu vinnuna í ferðaþjónustunni í faraldrinum komin til starfa hjá hinu opinbera
- Framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar segir erfitt að keppa við hið opinbera um starfsfólk
Joe Biden, forseti Bandaríkjanna, til-
kynnti í gær að stjórn hans hygðist
losa um 180 milljónir tunna af olíu út
á markaði á komandi sex mánuðum.
Þær hafa verið bundnar í svokölluð-
um öryggisforða ríkisins sem ætlað
er að grípa til í aðstæðum þar sem
röskun verður á olíuvinnslu eða
-kaupum. Jafngildir ákvörðunin því
að um ein milljón tunna komi á mark-
aðinn úr þessari átt á degi hverjum
næsta hálfa árið.
Í tilkynningu sem forsetinn sendi
frá sér samhliða ákvörðuninni sagði
að gripið væri til þessara aðgerða til
þess að lækka „sársaukafullt“ verð á
eldsneytismarkaði sem væri farið að
valda búsifjum á mörgum heimilum í
landinu. Bætti hann því við að elds-
neytisverð ætti ekki að vera háð
duttlungum einræðisherra sem
ákvæðu að lýsa yfir stríði.
Greint var frá því í Financial Times
í gær að ákvörðun Biden væri tekin í
aðstæðum þar sem þrýstingur á for-
setann færðist í aukana. Eldsneytis-
verð hefur hækkað um 50% síðast-
liðið ár og er nú í sögulegum hæðum.
Forsetar Bandaríkjanna hafa áður
gripið til þess að skrúfa frá öryggis-
forða ríkisins en aldrei í þeim mæli
sem nú hefur verið tilkynnt um. Sam-
hliða ákvörðuninni skoraði Biden á
olíuframleiðendur í Bandaríkjunum
að herða á framleiðslu sinni og lét í
það skína að álögur yrðu lagðar á þá
framleiðendur sem ekki væru að nýta
olíuframleiðsluleyfi sín á opinberu
landi í Bandaríkjunum. Ákvörðun
forsetans virðist hafa haft talsverð
áhrif á heimsmarkaðsverð olíu. Þann-
ig lækkaði Brent Norðursjávarolían
um tæp 4,9% í gær. West Texas
Intermediate-vísitalan fór hins vegar
niður um tæp 6,5%.
Forðinn Gangi áætlanir Bidens eftir
munu olíubirgðir Bandaríkjanna
minnka gríðarlega og hafa þá ekki
verið minni frá árinu 1984.
Biden skrúfar frá
olíunni á tönkunum
- Jafngildir þriðj-
ungi öryggisforða
Bandaríkjanna