Læknaneminn - 01.04.2021, Blaðsíða 117

Rannsóknarverkefni 3. árs nema 2020115
árunum 2014-2018 borið saman við árið 2013.
Einnig var reiknað óleiðrétt og leiðrétt OR
og 95% öryggisbil fyrir hvern áhættuþátt
til þess að meta tengsl þeirra við miklar
blæðingar eftir fæðingu.
Niðurstöður: Tíðni blæðingar eftir
fæðingu hækkaði á tímabilinu 2013-2018.
Mikil aukning var á tíðni blæðingar þegar
blæðing var skilgreind með greiningar-
kóðum en aukningin var minni þegar hún
var skilgreind sem magn blæðingar yfir
500 ml og sem 1000 ml eða meira. Konur
sem fæddu einbura árin 2017 (OR 1,39; ÖB
1,13-1,71) og 2018 (OR 1,38; ÖB 1,12-1,70) voru
tæplega 40% líklegri til þess að blæða bæði
yfir 500 ml og 1000 ml eða meira borið
saman við konur sem fæddu einbura árið
2013. Áhættuþættir sem reyndust hafa
sterkustu tengslin við miklar blæðingar
eftir fæðingu voru: Óeðlileg festing fylgju
eða fylgjulos (OR 8,37; ÖB 5,06-13,48),
fyrirsæt fylgja (OR 4,72; ÖB 2,74-7,74), þung-
buri (OR 2,33; ÖB 1,86-2,89), rifa hátt í leg-
göngum eða legháls (OR 5,17; ÖB 3,75-7,01),
bráðakeisaraskurður (OR 2,83; ÖB 2,36-3,38)
og 3. eða 4. gráðu spangarrifa (OR 2,70; ÖB
2,09-3,45).
Ályktun: Skráning greiningarkóða fyrir
blæðingar eftir fæðingu var ábótavant á
rannsóknartímabilinu og því lítið samræmi
á milli skráninga á magni blæðingar yfir 500
ml með greiningarkóðum annars vegar og
hins vegar með skráðu magni blæðingar í
millilítrum. Tíðni blæðingar eftir fæðingu
jókst á árunum 2013-2018. Marktæk aukning
sást á > 500 ml blæðingu og mikilli blæðingu
eftir leiðréttingar en aukningin skýrðist að
hluta til af aldri móður, upphafi fæðinga,
fæðingarþyngd barns og fyrri fæðingarsögu.
Niðurstöður um áhættuþætti mikillar
blæðingar eftir fæðingu voru að mestu í
samræmi við erlendar rannsóknir, nema
að engin tengsl fundust á milli þess að hafa
sögu um fimm eða fleiri fæðingar og blæða
mikið eftir fæðingu.
Öndunarörðugleikar hjá börnum sem fæðast
með valkeisaraskurði
Katrín Hrefna Demian1, Þórður Þórkels-
son1,2, Hildur Harðardóttir1,3 og Jóhanna
Vigdís Ríkharðsdóttir3
1Læknadeild Háskóla Íslands, 2Barnaspítali
Hringsins, 3Kvennadeild Landspítala
Inngangur: Börn sem fæðast með
valkeisara skurði (VKS) eru í aukinni
áhættu að fá öndunarörðugleika strax eftir
fæðinguna. Í flestum tilfellum eru ein-
kennin væg og tímabundin, en sum börn
fá alvarlega öndunarörðugleika. Mark-
mið þessarar rannsóknar var þríþætt. 1)
Meta hvort barksteragjöf á meðgöngu til
kvenna sem fæða með VKS við 37 vikur
minnki nýgengi öndunarörðugleika hjá
börnum. 2) Meta hvort munur sé á nýgengi
og alvarleika öndunarfæravandamála eftir
meðgöngulengd barna sem fæðast með
valkeisaraskurði. 3) Meta hvort konum sem
fæddu börn sem fengu öndunarörðugleika
eftir fæðingu með VKS sé eiginlegt að ganga
lengur með sín börn en aðrar konur.
Efniviður og aðferðir: Rannsóknin
var afturskyggn og þýðið samanstóð af
einburum sem fæddust með VKS eftir ≥
37 vikna meðgöngu á kvennadeild Land-
spítala á árunum 2000 – 2019 (n=3501). Af
þessum börnum voru 104 börn lögð inn
á Vökudeild vegna öndunarörðugleika
strax eftir fæðingu. Upplýsingar um
barksteragjafir, meðgöngulengd og alvar-
leika öndunarfæravandamála fengust úr
sjúkraskrám og Vökudeildaskrá. Viðmiða-
hópur fyrir rannsóknarspurningu 3
samanstóð af mæðrum barna sem fæddust
með VKS eftir ≥ 37 vikna meðgöngu en fengu
ekki öndunarörðugleika. Borin var saman
meðgöngulengd systkina þeirra barna sem
fæddust með VKS og fengu öndunar örðug-
leika strax eftir fæðingu annars vegar og
systkina þeirra barna sem fæddust með VKS
og fengu ekki öndunarörðugleika hins vegar.
Niðurstöður: Marktæk aukning
reyndist á gjöf barkstera við 37 vikna
meðgöngu (37v0d – 37v6d) á tímabilinu
(11% og 66%; p<0,0001). Börn þeirra kvenna
sem fengu barkstera á meðgöngunni fengu
síður öndunarörðugleika en þeirra sem
ekki fengu barkstera (p=0,052; OR=0,31).
Nýgengi öndunarörðugleika hjá börnunum
var í öfugu hlutfalli við meðgöngulengd
og hlutfallsleg áhætta á að fá alvarlegan
lungnasjúkdóm (þörf fyrir súrefnis- og/
eða aðra meðferð > 2 klst. eftir fæðingu) var
77% minni hjá nýburum sem fæddust ≥ 38
vikur en hjá þeim sem fæddust við 37 vikur.
Konur sem fæddu börn með VKS sem fengu
öndunarörðugleika stuttu eftir fæðingu
voru líklegri til að fæða önnur börn sín
seinna (40 – 42 vikur) eftir sjál.rafa sótt
eða vegna framköllunar fæðingar en konur
sem fæddu börn með VKS sem fengu ekki
öndunarörðugleika (64% og 47%; p=0,008).
Ályktanir: Notkun barkstera til undir-
búnings barns fyrir fæðingu með val-
keisara skurð við 37 vikur (37v0d – 37v6d)
jókst marktækt á rannsóknartímabilinu
og er vísbending um að hún minnki líkur
á öndunarörðugleikum hjá börnum sem
fæðast með VKS. Nýgengi og alvarleiki
öndunar örðugleika hjá nýburum sem
fæðast með VKS er í öfugu hlutfalli við
með göngu lengd. Hvort tveggja minnkaði
mark tækt hjá börnum sem fæddust eftir 37
vikna meðgöngu á rannsóknartímabilinu.
Vís bendingar eru um að þeim konum, sem
fæða börn sem fá öndunarörðugleika eftir
VKS, sé eiginlegt að ganga lengur með sín
börn en aðrar konur. Hugsanlega mætti því
minnka líkur á öndunarörðugleikum hjá
börnum þeirra með því að fresta VKS hjá
þeim nær fullri meðgöngulengd, svo fremi
sem aðstæður leyfa.
Ósæðarlokuísetning með þræðingartækni við
ósæðarlokuþrengslum (TAVI) á Íslandi
Katrín Júníana Lárusdóttir1, Tómas
Guðbjartsson1,2, Martin Ingi Sigurðsson1,3,
Ingibjörg Jóna Guðmundsdóttir1,4
1Læknadeild Háskóla Íslands, 2Hjarta- og
lungnaskurðdeild, 3Svæfinga- og gjörgæsludeild,
4Hjartadeild Landspítala
Inngangur: Ósæðarlokuþrengsl er
algengasti lokusjúkdómurinn á Vestur-
löndunum og hefur hefðbundin meðferð
þeirra verið opin hjartalokuskipti með
gervi loku. Síðustu ár hefur ósæðar loku-
ísetning með þræðingartækni (TAVI) rutt
sér til rúms. Í upphafi var hún þróuð fyrir
óskurðtæka sjúklinga en á síðustu árum
hefur TAVI aðgerð í vaxandi mæli verið beitt
hjá sjúklingum í minni áhættu. Sjúklingur
þarf að vera samþykktur af sérstöku teymi
hjarta- og svæfingarlækna áður en hann
fær að undirgangast TAVI aðgerð þar sem
tak markaðar aðgerðir eru framkvæmdar
á hverju ári. Heildstæður gagnagrunnur
um sjúklingahóp og árangur aðgerðanna
hefur ekki verið fyrir hendi en markmið
rannsóknarinnar var að bæta úr því.
Efni og aðferðir: Rannsóknin var
aftur skyggn og náði yfir 152 TAVI aðgerðir
sem framkvæmdar voru á Íslandi frá 1.
janúar 2014 til 2. apríl 2020. Upplýsingar
fengust úr sjúkraskrám og gagnagrunni
hjartaþræðingardeildar Landspítalans sem
tengdur er SwedeHeart gagnagrunninum.
Skráðir voru áhættuþættir, fylgikvillar
og lifun. Fylgikvillar voru flokkaðir eftir
þeim sem komu upp í aðgerð, innan 30 daga
frá aðgerð og frá 30 dögum þar til ári frá
aðgerð. Einnig voru skráðar niðurstöður
hjartaómskoðunar fyrir aðgerð og mánuði
eftir hana. Heildarlifun var reiknuð með
aðferð Kaplan-Meier. Meðal eftirfylgd var 2.1
ár og miðast við 5. apríl 2020.
Niðurstöður: Meðalaldur sjúklinga var
83 ára (46% konur) og árlegur meðal$öldi
aðgerða 24 (bil 9-37). Alvarlega mæði (NYHA
III-IV) höfðu 128 (84.2%) sjúklingar og 38
(25.0%) hrumleika. Alls höfðu 29 (19.1%)
sjúklingar farið áður í opna hjartaaðgerð
og 47 (30.9%) í kransæðavíkkun. Hámarks
þrýstingsfallandi yfir lokuna fyrir aðgerð
var að meðaltali 78 (± 23) mmHg og
meðal þrýstingsfallandi 48 (± 15) mmHg.
Helmingur sjúklinga voru með eðlilegt
út falls brot vinstri slegils (>50%) og 8 (5.3%)
höfðu verulega samdráttarskerðingu (<30%).
Eftir aðgerð var hámarks þrýstingsfallandi
að meðaltali 14 (± 7.8) mmHg, 117 (77.0%)
höfðu eðilegt útfallsbrot (>50%) og 3 (2.0%)
verulega skertan samdrátt (<30%). Vægan
randstæðan leka höfðu 115 (75.7%) sjúklingar