Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1987, Blaðsíða 22

sér hlý og löng sumur betur en rússalerkið og
haldi þannig í við það, enda þótt þau kali mikiu
verr á köldum sumrum.
Á Suðurlandi er vaxtarlagið að meðaltali mun
verra en á Norðurlandi og er vorkal líklegasta
orsökin fyrir þessu. Kvæmið Hakaskoja hefur
áberandi lélegast vaxtarlag, enda er það eitt af
þeim kvæmum sem laufgast fyrst á Hallormsstað.
Það kvæmi, sem hefur staðið sig langbest á
Suðurlandi er Altai. Þar er eina kvæmið, sem
algerlega er laust við kalskemmdir. Bæði vöxtur
og vaxtarlag eru með besta móti. Altaikvæmið
hefur aðeins verið gróðursett á tveimur stöðum á
Suðuriandi fyrir 1966, báðir staðirnir eru í Þjórs-
árdal. Því væri mjög æskilegt að reyna kvæmi frá
Altai á fleiri stöðum sunnanlands.
Það kom mjög á óvart hvað vanhöld í lerki-
gróðursetningum virtust vera mikil á Suðurlandi.
Heilir árgangar virtust hreint og beint hafa þurrk-
ast út. Skýringanna er líklega að leita í tíðum
næturfrostum í norðanátt.
LOKAORÐ
Hvaða ályktanir er hægt að draga af þeim
niðurstöðum sem hér hafa verið birtar ?
Hvað varðar kvæmaval á Hallormsstað er ein-
sýnt að leggja ber höfuðáherslu á ræktun síberíu-
HEIMILDASKRÁ
Arnór Snorrason 1986. Larix i Island. Samraen-
ligning av arter, provenienser og voksesteder.
Institutt for skogskjotsel, Norges Land-
brukshógskole Ás. Hovedoppgave 1986. 124
bls.
Braastad, H. 1975. Produksjontabeller og til-
vekstmodeller for gran. Meddelelser fra Norsk
Institutt for skogforskning. 31(9):357—537.
Bprset, O. 1985. Skogskjótsel I, Skogókologi.
Landbruksforlaget Oslo. 75—166, 405—477.
Dietrichson, I. 1977. Skogplanteforedling, prin-
sipper og arbeidsmáter. Kurs i skogplantefor-
edling. Norsk Institutt for skogforskning.
(1): 1—16-
og rússalerkis. Rússalerkikvæmin hafa að öllu
jöfnu betra vaxtarlag og ætti því að taka þau fram
yfir kvæmi síberíulerkis þó svo að nokkur þeirra
hafi lakari vöxt. Stuðla ætti að fjölbreytni í
kvæmavali, innan vissra marka. Með því minnkar
hættan á stórum áföllum því gera má ráð fyrir að
kvæmin standi misjafnlega af sér stóráföll eins og
t.d. skordýrafaraldur.
Samanburður á lerkikvæmum á Hallormsstað
leiddi í ljós að gróska vaxtarstaðarins hefur miklu
meiri áhrif á vöxt og vaxtarlag en kvæmavalið.
Það skiptir því höfuðmáli að velja lerkinu réttan
vaxtarstað, engu síður en öðrum trjátegundum.
Á Norðurlandi má búast við bestum árangri af
lerkirækt í Eyjafirði og innanverðum Skagafirði.
Á þessum svæðum koma helst til greina harðgerð
kvæmi rússalerkis.
Á Suðurlandi virðist lerki eiga litla framtíð sem
nytjatré, nema í innsveitum Suðurlandsundir-
lendis. Þar hefur kvæmi ættað úr Altaifjöllum
vaxið mjög vel og er aðkallandi að reyna fleiri
kvæmi frá þessu svæði víðar á Suðurlandi.
Auknar kvæmatilraunir og skipulagðar rann-
sóknir á lerkiættkvíslinni er forsenda framfara í
ræktun lerkis á íslandi. Þær eru eina færa leiðin til
staðfestingar á réttu vali kvæma og vaxtarstaða
fyrir lerki. Þær ber að efla.
Guttormur Pálsson 1954. Mörkin og gróðrarstöð-
in á Hallormsstað. 50 ára minning. Ársrit
Skógræktarfélags íslands 1954. 7—26.
Hákon Bjarnason 1946. Stutt yfirlit um 45 ára
skógræktarstarf á íslandi. Ársrit Skógræktarfé-
lags fslands 1946. 53—77.
Hákon Bjarnason 1952. Um berfrævinga. Ársrit
Skógræktarfélags íslands 1951—1952. 21—47.
Hákon Bjarnason 1957. Ferð til Rússlands vorið
1956. Ársrit Skógræktarfélags íslands 1957.
106—115.
Hákon Bjarnason 1965. Um gróðurskilyrði og
skógrækt. Ársrit Skógræktarfélags íslands
1965. 5—12.
20
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1987