Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1987, Blaðsíða 74

... höfuðverkefnið að finna tegundir sem henta mismun-
andi skilyrðum ...
sem áætlunin fjallar um, hvaða tækifæri og tak-
markanir hún eigi sér, og hvaða breytingar gætu
orðið á þeim. Síðan eru skilgreind markmið sem
hægt er og raunhæft að stýra eftir, og greint
hvaða verkefni, vinnubrögð og starfshætti þarf að
viðhafa. Loks er áætlað hvaða mannskap og
fjármuni þurfi til að ná settu marki.
Það markmið í Iögum Skógræktar ríkisins að
„græða upp nýja skóga þar sem henta þykir“ er
ekki beint til þess fallið að stjórna eftir. Sam-
kvæmt því er nægilegt að Skógræktin láti sér
henta að „rækta ekki neina skóga“ og þá hefur
hún samt fullnægt þessu markmiði. Hverjum á að
„henta“, eða „hvað hentar hverjum og til hvers“!!
Slík markmið eru auðvitað innihaldslítil og eng-
inn getur vitaðneitt um það til hvers er ætlast eða
hvenær náðst hefur árangur og hvenær ekki. Ég
vil taka fram að þetta er ekki eina dæmið um slíka
skilgreiningu markmiða í lögum um opinberar
stofnanir hér á landi.
Ef sagt hefði verið að rækta ætti nytjaskóg til
að fullnægja hluta af innanlandsþörf fyrir timbur
eftir því sem hagkvæmt væri — þá hefðum við
meira til að fara eftir. Þeir sem sömdu lögin
ætluðust greinilega ekki til þess að Skógrækt
ríkisins fengi mikið að gera. Ég held að kominn sé
tími til þess að endurskoða markmið og starfs-
hætti S.R. og kannski Skógræktarfélags íslands
samtímis og gera iangtímaáætlun um starfsemi
skógræktarinnar í landinu, og líklega er það
einmitt tímabært nú. Til þess liggja einkum
tvennar forsendur:
Fyrir það fyrsta er um þessar mundir að verða
róttæk breyting á okkar þjóðfélagi. Einn þáttur
hennar er samdráttur hinna hefðbundnu bú-
greina, sérstaklega sauðfjárræktar, sem mun hafa
víðtæk áhrif á landnýtingu í framtíðinni. Sam-
kvæmt athugun sem sauðfjárræktar- og landbún-
aðarsérfræðingar gerðu fyrir Framtíðarnefnd
forsætisráðherra, spá þeir að vegna minnkandi
lambakjötsneyslu og afnáms útflutningsbóta á
næstunni verði samdráttur úr 715 þúsund vetrar-
fóðruðum ám árið 1984 í um 400-470 þúsund fjár
eftir fáein ár. Viðbrögð sauðfjárbænda við þess-
ari spá, sem komst í hámæli, urðu hörð og reyndu
þeir m.a. að bregðast við með átaki í sölu á
iambakjöti á Bandaríkjamarkað, sem ekki eru
horfur á að takist.
Ekki þarf að fjölyrða við skógræktarmenn um
afleiðingar svo stórfellds samdráttar í sauðfjár-
rækt fyrir möguleika á að koma skynsemi í beit á
Iandinu og fá aðgang að hentugu landi til annarra
nota en hefðbundins búskapar. Lönd munu án
efa í stórum stíl komast í eigu einstaklinga og
félaga sem m.a. hefðu áhuga á skógrækt. Petta er
reyndar að gerast þessa dagana, að hluta vegna
framleiðslutakmarkana á mjólk.
í öðru lagi er sú reynsla, sem safnast hefur í
starfi S.R., svo og skógræktarfélaga og einstakl-
inga, nú orðin svo yfirgripsmikil, að hægt er að
gera nokkuð marktækar áætlanir um skógrækt í
þágu allra þeirra þriggja meginmarkmiða sem ég
hefi nefnt. Við vitum þannig í megindráttum
hvaða tegundir og kvæmi henta til nytjaskóg-
ræktar í uppsveitum Árnessýslu, hvaða ræktunar-
aðferðir á að nota og hve fljótt við uppskerum
nýtanlegan við. Að vísu skortir nokkuð á þekk-
ingu á viðargæðum og heppilegum plöntunar- og
72
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1987