Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1987, Qupperneq 59

MAGNÚS PÉTURSSON
Skógrækt og þjóðarhagur
Fræðigreinin „ekología", vistfræði, er til þess
að gera ný af nálinni. Orðið eitt er ekki eldra en
um það bil eitt hundrað ára. í þessum fræðum er
komið víða við, heimilið, maðurinn, hafið og
skógurinn eru allt hlutar af okkar ekologíu. Öll
vísindi leitast við með einum eða öðrum hætti að
skýra og ljóstra upp fyrir okkur leyndardómum
tilverunnar. í þessari viðleitni hefur okkur miðað
vel á veg, en sem betur fer er margt enn óráðin
gáta. Þetta á við hvort heldur í hlut eiga náttúru-
vísindi eða hugvísindi. Ég segi, sem betur fer, því
mikið væri tilvera okkar snauð ef ekki væru til
spurningar sem kölluðu á svör og skoðanir.
Það kann að virðast sérstætt að hefja umræður
um skógrækt og þjóðarhag með þessum orðum,
en eins og í góðri stærðfræði þarf samnefnara til
þess að tvö brot verði lögð saman. Skógrækt nú á
tímum er ekki frekar en áður hrein náttúrufræði,
því hún ber sterkan keim af hagfræði. Með
svipuðum hætti má segja að hagur sérhverrar
þjóðar sé ekki eingöngu falinn í verðmætum sem
mæld verða í tölum, heldur einnig huglægum
verðmætum. Hamingja hvers manns felst að
hluta í þeirri lífsfyllingu sem umhverfi veitir
honum og honum lærist að meta sem verðmæti.
Af þessu mætti hagfræðin einnig taka mið.
Biðlund manna eftir afrakstri verka sinna er
iðulega lítil. Skammtímahagsmunir hafa oft á
tíðum verið teknir fram yfir þá hagsmuni sem
varða okkur miklu þegar til lengri tíma er litið.
Hér þarf ekkert frekar að hafa í huga gróður-
þekju landsins því það má fullt eins vel líta til
auðæfa hafsins. Fyrir tiltölulega fáum árum var
talið að fiskistofnarnir væru í hættu vegna ofveiði.
Þar virðist nú sem þjóð og náttúra hafi fundið
jafnvægi með takmörkun veiðanna. Freisting til
aukinna veiða er mikil en vonandi bera menn
gæfu til þess að fórna skammtíma hagsæld fyrir
uppskeru í framtíðinni. Gróðureyðing er annað
dæmi um það hvernig gengið hefur verið á
náttúrugæði í viðleitni manna til þess að bæta
afkomu sína. Þar á að vísu okkar kynslóð minnst-
an hlut að máli en það má einu gilda. Áður fyrr
voru skógar taldir til efnislegra verðmæta og
hækkuðu verð jarðar. Það sem við gerðum var að
taka út nánast allan höfuðstólinn og eigum nú
hvorki skóg til nytja né til yndisauka svo ein-
hverju nemi. Það sem við teljum okkur eiga er
vissa um það að tré og jafnvel nytjaskógar geti
dafnað í landinu og að til skógræktar höfum við
færni, framtak og frjósamt land. Ég spyr mig því
þessarar spurningar: Hvaða rök hníga að því að
mannafla, landi og fjármunum verði varið til
skógræktar í smáum eða stórum stíl á næstu
árum? Getum við reitt okkur á það að slíkt starf
verði einhvers metið af þeim sem landið erfa?
Áður en lengra er haldið vil ég að þið hugleiðið
með mér hvað áunnist hefur í skógræktarstarfi
síðustu áratugina. Að því er næst verður komist
nemur samanlagt fé til skóg- eða trjáræktar í
landinu frá því 1970 um 1,7 milljörðum króna
miðað við núverandi verðgildi krónunnar.
Meginhluti þessa fjármagns hefur farið um Skóg-
rækt ríkisins, skóg- eða trjáræktarstarf Reykja-
víkurborgar og Akureyrarbæjar og skógræktarfé-
lögin. Þessu til viðbótar hefur merkilegt starf
verið unnið af öðrum sveitarfélögum og einstakl-
ingum sem ég hef ekki tök á að meta með sama
hætti.
Fyrir tilstuðlan þjóðargjafarinnar frá árinu
1974 rann aukið fjármagn til skógræktarstarfs. Til
fróðleiks þá jafngildir landgræðsluáætlun og við-
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1987
57