Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1987, Qupperneq 70

árangur skógræktar í okkar tötrum klædda og
harðbýla landi. I þeim tilgangi er þetta erindi
tekið saman. — Ég vona að þið takið því þannig.
MARKMIÐ SKÓGRÆKTAR
í lögum frá 1955 eru markmið skógræktar
skilgreind þannig:
1. að vernda, friða og rækta skóga og skógar-
leifar, sem eru í landinu,
2. að græða upp nýja skóga, þar sem henta
þykir,
3. að leiðbeina um meðferð skóga og kjarrs og
annað sem að skógrækt og skóggræðslu
lýtur.
Áhugaverðast af þessum markmiðum er annað
markmiðið en það er mjög almennt og gerir
sjálfsagt ráð fyrir skógrækt í margvíslegum til-
gangi. Sú ímynd sem Skógrækt ríkisins sjálf hefur
... að þéttklœða landið ...
skapað sér í hugum landsmanna með málflutningi
og verkum sínum er þá eitthvað á þessa leið:
„Markmið okkar er að þéttklæða landið há-
vöxnum, beinvöxnum trjám af heppilegum inn-
fluttum tegundum, sem af tæknilegum ástæðum
hljóta að vera barrtré (greni, fura og lerki) enda
verði þetta nytjaskógar sem fá megi af timbur og
hvers kyns trjávöru, sem orðið geti undirstaða
iðnaðar og atvinnufæra í framtíðinni. Skógrækt sé
þannig arðbær og nytsöm fj árfesti ng“.
Á þessum forsendum virðist leikmanni hafa
verið lagt út í skógrækt á ekki færri en 65 stöðum
á 60 ferkílómetrum um allt land. Auk þess eru um
330 ferkílómetrar af friðuðum útivistarskógi.
Landinu hefur verið skipt í 7 skógræktarhéröð, 3
skógræktarstöðvar auk tilraunastöðvar á Mógilsá
og stjórnstöðvar í Reykjavík. Ráðstöfunarfé og
starfsliði SR er skipt á þessa 12 staði — býsna
jafnt.
Eftir mína eigin reynslu af trjárækt við fremur
erfið ræktunarskilyrði og kynni (að vísu takmörk-
uð) af helstu skógræktarsvæðum Skógræktar
ríkisins hef ég á tilfinningunni að verið sé að
vinna að miklu fleiri markmiðum samtímis heldur
en af er látið og að aðstandendum sé alls ekki
alltaf ljóst hvaða markmiðum er stefnt að í hverju
tilviki.
Ef ætlunin er að rækta nytjaskóg af arðsemis-
og atvinnulegum ástæðum, þá er sú dreifing á
kröftum, sem nú viðgengst á 12 stöðvar og 65
staði, sem að jafnaði eru innan við 1 ferkílómetri
að stærð, hrein fásinna. Nytjaskógrækt með þess-
um hætti verður aldrei trúverðug, því að slík
dreifing á kröftum leiðir til þess að skógarsvæðin
verða aldrei nægilega stór til að unnt sé að vinna
þau til nytja. í öðru lagi er mjög umhugsunarvert
hvernig land hefur verið valið eða fengist til
skógræktar. Fjallshlíðar, mólendi, jafnvel hraun
og klettahjallar — allt land annað en vildarland
til ræktunar hefur verið tekið undir skógrækt.
Það læðist að manni sá grunur að annaðhvort
hafi menn vegna menntunar sinnar verið bundnir
andlega við brattar fjallahlíðar Noregs sem fyrir-
mynd, þar sem ræktanlegt sléttlendi á láglendi er
takmarkað eða þeim hefur verið synjað um allt
sem kallast getur frjósamt ræktarland, t.d. halla-
mýrar, mómýrar, vallendismóa eða annað land,
sem virkilega gæti gefið úrvals vöxt.
68
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1987