Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1989, Síða 18

Á myndinni eru sýndar 100 m, 400 m og 800 m hæðalínur landsins. Milli sjávarmáls og 100 m eru um 17.000 ferkm,
milli 100 m og 400 m eru 26.500ferkm, milli 400 m og 800 m eru 38.500 ferkm, en ofar 800 m eru 21.500 ferkm. Hið
byggilega land er að mestu á þeim 17.000 ferkm, sem eru undir 100 m hæð. Undir 400 m hœð eru ekki nema 43.500
ferkm, eða álíka landssvœði og Danmörk. Ofan við 400 m er tiltölulega lítið nytjaland.
XII
Um orsakir hinnar stórkostlegu landeyðingar,
sem orðin er hér á landi og er ein hin mesta, er
sögur fara af um alla Evrópu, er í raun og veru
óþarfi að fjölyrða. Ljóst er af öllu, að hinir fornu
birkiskógar héldu jafnvægi í gróðurríki náttúr-
unnar, og hér hefir ekki verið um nein meirihátt-
ar landspjöll að ræða, áður en menn hófu hér bú-
setu.
Þegar menn settust hér að, hefir jafnvægið
gengið úr skorðum, fyrst hægt og sígandi, en
síðar oft með ofsahraða. Hörð veðurskilyrði,
fokhætta jarðvegsins og náttúruhamfarir á
stundum, hafa lagst á sömu sveif og hinn sínag-
andi Níðhöggur, sem hvarvetna fylgdi í fótspor
íbúanna. Um leið og skógurinn var horfinn, var
bæði gróður og jarðvegur varnarlaust fyrir vindi
og vatni, og þegar sár voru á annað borð komin á
jarðveginn, varð ekki reist rönd við áframhald-
andi eyðingu.
Víða um land allt er eyðingin komin á það flug-
stig, að hún verður varla stöðvuð nema með
miklum kostnaði og miklum fórnum. Með auk-
inni ræktun landsmanna hin síðari ár hefir
bústofninn vaxið svo, að hann hefir sjaldan eða
aldrei verið meiri. Þótt hirðing og fóðrun sé
langtum betri en fyrrum, þá ganga nú orðið svo
margir munnar á beitarlandinu, að vafasamt er,
hvort nokkurn tíma fyrr hafi verið lagt svo mikið
á það.
A ýmsum stöðum er eyðingin komin svo langt,
að hún stöðvast ekki af sjálfu sér, þótt hætt væri
alveg að búa á landinu. En víðast hvar flýtir
skefjalaus beit fyrir eyðingunni, og mörg gróður-
16
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1989