Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1989, Page 49

S-5 Aðeins skráður Salix sp. (talinn vera S.
sitchensis - sitkavíðir). Ekki ennþá vitað
um kynferði því efniviðurinn hefur ekki
blómgast.
VARHUGAVERÐ NAFNABRENGL
Hingað til hafa afkvæmi ofannefndra einstakl-
inga - klóna, sem fyrst og fremst hafa verið í
framleiðslu hjá Skógrækt ríkisins enn sem komið
er, verið seld undir þeim skráningarnúmerum
sem hér að framan greinir, en samt hefur komið
fyrir, að þeim hafi einnig fylgt íslenskt sérheiti.
Lannig hefur S-2 A oft verið nefndur yakutats-
víðir, jafnvel einnig stöku sinnum jaki. Petta
kernur m.a. fram í skýrslu Rannsóknastöðvar
Skógræktar ríkisins 1987, um víðiekrur í Hjalta-
staðaþinghá. Nafnið yakutatsvíðir virðist ein-
hverra hluta vegna hafa orðið vinsælt eða tamt,
því það hefur einnig viljað loða við söluafkvæmi
einstakra annarra klóna, t.d. S-2 B, S-3 og jafnvel
fleiri, að því að mér hefur verið tjáð. Reynt hefur
verið að grafast fyrir um, hvað liggja muni að
baki þessara nafngifta, en enginn virðist geta
leyst úr því. í raun verður það að teljast undar-
legt, að gripið skuli til þess að uppnefna skráða
tegund, sbr. S-2 A og S-2 B hér að framan. Það
bendir óneitanlega til þess að þrátt fyrir skráning-
una, hafi einhverjir talið vísindaheitið vafasamt.
í reynd eru einstaklingar þessir þó allsendis á
réttri hillu, eins og síðar skal vikið að. S-4 hefur
verið nefndur eordovavíðir og í stöku tilvikum
sitkavíðir, enda þótt hann sé skráður allt annað,
samanber hér að framan, en græðlingaefni hans
safnaði Haukur allnokkru suðaustur af sjávar-
þorpinu Cordova, sem er að austanverðu við
Prins Williamsflóa. Cordovavíðir er ekki þarlent
heiti á neinni víðitegund. Nafnið er ekki heldur
til í flóruritum Alaska. Hvað olli því að gripið var
til þess að nefna þessa tegund cordovavíði er því
einnig ráðgáta.
Öllum sem fást við framleiðslu á plöntum til
sölu ætti að vera ljóst, að hringlandaháttur varð-
andi nafngiftir þeirra, eins og hér virðist votta
fyrir, er óviðunandi og gengur alls ekki til
lengdar, eftir að farið er að falbjóða gróðurinn.
Að því er lýtur að framantöldu, er því greinilega
aðkallandi að greiða úr allri flækju svo kaup-
endur ruglist ekki í ríminu. Mér segir svo hugur
að það muni ekki ýkja vandasamt, ef grannt er
skoðað, að fella dóm á þá klóna (afkvæmamæð-
ur) sem virðast vefjast fyrir mönnum.
VANDASÖM AÐGREINING
Nú er það vitað, að oft getur reynst afar flókið
og stundum naumast á annarra færi en sérhæfðra
fræðimanna að greina í sundur vissar víðitegund-
ir. Sumar þeirra eru býsna áþekkar og verða ekki
aðgreindar nema með nákvæmum samanburði á
fleiri plöntuhlutum á mismunandi tímum vaxtar-
skeiðsins. Ekki síst þarf oft einnig að grannskoða
rekla og blóm, því í þeim hlutum felast oft þau
sérkenni sem skera úr um tegundina. Þessir hlut-
ar geta samt oft látið standa lengi á sér hjá ýmsum
trjám og runnum. Koma kannski ekki í Ijós fyrr
en eftir allmörg ár. Víðitegundirnar eru einnig
þannig að plöntur eru ýmist karl- eða kvenkyns.
Að auki er það alþekkt, að ýmsar víðitegundir
víxlast auðveldlega. Víða úti í náttúrunni, þar
sem tvær eða jafnvel fleiri tegundir eru saman
komnar, má því stundum finna margs konar teg-
undablendinga. Að sjálfsögðu hefur verið reikn-
að með að þess gætti ekki síður í Alaska en ann-
ars staðar, og Svíinn Hultén, sem var frumkvöð-
ull að skipulögðum rannsóknum á gróðurtegund-
um í Alaska og samdi hina yfirgripsmiklu og sí-
gildu flóru Alaska, gefur þar einmitt í skyn, að
aðgreining sumra víðitegunda sé afar flókin
vegna fjölbreytilegra forma, sem m.a. kunni að
stafa af kynblöndun þeirra. Undir þetta taka
ýmsiraðrirsérfræðingar. Víðisérfræðingurinn G.
Argus er þó á öndverðri skoðun, eins og fram
kemur í hinni athyglisverðu bók hans: The Genus
Salix in Alaska and Yukon. Að því er við kemur
t.d. alaskavíði, þá er skoðun Argusar sú, að lík-
umar til víxlunar tegundarinnar við aðrar á heima-
slóðum þeirra, jafnt í Alaska sem Yukon, séu
hverfandi litlar og álítur hann að sama gildi um
stóran hluta annarra víðitegunda á landsvæðum
þessum. Tekið skal fram að rannsóknir þessa
fræðimanns byggja á margra ára athugunum víðs-
vegar úti í náttúrunni ásamt gaumgæfilegri
skoðun á óhemju fjölda efniseintaka víðsvegar í
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1989
47