Skógræktarritið - 15.05.2010, Page 91

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201090
Eins og aðr ar lerki teg und ir vex það best í miðl ungs­
þurru landi, þ.e.a.s. mó lendi, og það hent ar vel til
skóg rækt ar á rofnu landi. Ef laust er hægt að láta það
lifa í mýr um hér lend is en ólík legt er að það vaxi vel.
Staða í vist kerf inu
Eins og aðr ar lerki teg und ir er mýralerki ljóselskt og
þol ir því ekki sam keppni frá há vaxn ari trjám. Það
er frum herja teg und og lík leg ast til að nema land,
ásamt birki, nöturösp og gráf uru, í kjöl far skóg­
ar elds, storm falls eða ann ars stór fellds rasks.4 Það
get ur vax ið mjög hratt í æsku og trygg ir sér þannig
stöðu sem drottn andi tré í skóg in um. Það blómstr­
ar snemma á æf inni og legg ur þannig grunn inn að
næstu kyn slóð. Oft má finna köngla á trjám sem eru
inn an við tíu ára göm ul.7 Sé langt (marg ir ára tug­
ir) á milli raskatburða vaxa há vaxn ari tré upp fyr ir
mýralerk ið og skyggja það út, en þar sem rask (oft­
ast skóg ar eld ur) er tíð ara get ur hlut fall mýralerk is í
skóg in um hald ist hátt.4 Þar sem skóg ar eld ar eru tíð ir
sem og í norð ur hluta út breiðslu svæð is ins, þ.e. norð­
an út breiðslu marka ann arra trjá teg unda, má finna
hreina mýralerki skóga.

Þýð ing í skóg rækt heims ins
Mýralerki var fellt í tals verðu magni í skóg ar höggi í
Kanada og norð aust ur Banda ríkj un um á 18. og 19.
öld. Það var eft ir sótt til smíða á bjálka kof um, brúm,
bryggj um og öðr um mann virkj um sem áttu að end­
ast lengi.6 Frum byggj ar not uðu það sem smíða efni,
t.d. fyr ir snjó þrúg ur, og hef ur heiti þess á máli Al­
gonquin fólks, tamarack, hald ist í al mennri notk un
sem heiti teg und ar inn ar.8
Nú á dög um hef ur mýralerki litla þýð ingu fyr ir
skóg rækt í heim in um. Það er þó gróð ur sett í nokkru
magni í aust ur hluta Kanada, Nýja­Englandi og víð­
ar. Í New Brunswick eru stund að ar kyn bæt ur og
fræ rækt á mýralerki með það að mark miði að nýta
hinn mikla vaxt ar hraða í æsku til að rækta gæða við
á stutt um lot um.9
Saga inn flutn ings
Fyrsta fræ sýn ið af mýralerki barst til Ís lands frá Fair­
banks svæð inu í Alaska árið 1951.10 Upp af því uxu
ör fá ar plönt ur, sem nú mynda lít inn lund í trjásafn­
inu í Furu hól í Vagla skógi (3. mynd). Árið 1957
barst fræ sýni frá Port Hope Simp son í Labrador
og upp af því uxu ör fá ar plönt ur sem nú má finna
í trjásafn inu í Mörk inni á Hall orms stað (4. mynd)
og á Stálpa stöð um.11 Eft ir það barst mýralerkifræ
frá Alaska 1966, sem finna má ein tök af í Múla koti
og Heið mörk, svo aft ur 1981, 1990, 1992 og síð­
ast árið 2003, allt frá Fair banks svæð inu í Alaska
(kvæm in Fair banks, Delta Junct ion, North Pole og
Shaw Creek). Fræ ið frá og með send ing unni 1981
var til sölu frá Mó gilsá í nokk ur ár hver send ing og
dreifð ist til all margra gróðr ar stöðva. Því hef ur oft ast
ver ið hægt að fá keypt ar fjölpotta plönt ur eða garð­
plönt ur í pott um af mýralerki hér á landi und an far in
25 ár og má nú finna ungt mýralerki í skóg ar reit um
og görð um víða um land.
Til raun ir hafa ver ið gerð ar með fræ rækt á
mýralerki í gróð ur húsi og gáfu þær góða raun (5.
mynd). Hægt verð ur að halda þeirri fræ rækt áfram
á með an eft ir spurn er fyr ir hendi. Gróð ur setn ing
mýralerk is upp runn ið í Alaska er því ekki leng ur háð
inn flutn ingi á fræi.
4. mynd. Mýralerki frá Port Hope Simp son í Labrador,
gróð ur sett í Mörk inni á Hall orms stað 1961, er flest ekki
bein vax ið. Mynd: ÞE