Hugur - 01.01.2008, Blaðsíða 103

Hugur - 01.01.2008, Blaðsíða 103
101 Skóli og menntastefna Þótt grundvöllur greinarmunarins á menntun og fræðslu sé umdeildur þá virðist mér að innan heimspekinnar varði sá ágreiningur hvernig beri að gera slíkan grein- armun frekar en hvort hann eigi rétt á sér. I greininni „Að kenna dygð“ segir Kristján Kristjánsson m.a.: Eg hef hamrað á því sí og æ, í ræðu og riti, að hlutverk menntunar sé að gefa sem flestum kost á að ná sem mestum þroska, að verða sem best eintök af tegundinni maður, miðað við þá möguleika sem búa í hverjum og einum. Sh'kt sé kjarni hins góða lífs. Föðurhús þeirrar kenningar eru augljóslega aristóteh'sk. Sama gildir um þá hugmynd að menntun eigi að felast í alhhða þroska bókvits, verksvits og siðvits: hugmynd sem þó hefur birst í ýmsum myndum hjá sporgöngumönnum Aristótelesar. Ég hef áður leyft mér að ýja að því að siðvitið (það er siðferðis-, tilfinninga- og félagsþroski) kunni að hafa mætt afgangi í íslenska skólakerfinu vegna ofuráherslu á bókvitið - og í minna mæli á verksvitið.13 Hér birtist skilningur Kristjáns á menntun sem alhliða þroska bókvits, verksvits og siðvits og í umkvörtun sinni um ofuráherslu íslenska skólakerfisins á bókvit, sem reiðir sig á fræðilega skynsemi, á kostnað siðvits (og verksvitsins) sem byggist á verklegri skynsemi, virðist mér hann vera sammála mér og Páli um að á Islandi skorti menntastefnu. Hjá Immanuel Kant tekur greinarmunurinn á menntun og fræðslu á sig nokkuð aðra mynd en hjá Kristjáni, þótt megindrættirnir séu ekki sérlega frábrugðnir. I inngangi að bókinni Um menntunarfræði (fjber Pádagogik, 1803) segir Kant að dómgreindin sé lykilatriði í eiginlegri menntun. Uppeldislistin eða menntunarfræðin verður að fela í sér dómgreind, ef hún á að þróa mannlega náttúru með þeim hætti, að hennar raunverulegu eiginleikar komi fram.14 Nokkru síðar segir Kant svo: Greind elur af sér vitleysu sé dómgreindin ekki til staðar. Skilningur er þekking á hinu almenna. Dómgreind er beiting hins almenna á hið ein- staka. Skynsemi er mátturinn sem er fólginn í því að sjá tengsl hins al- menna og hins einstaka.15 Hér hefúr Kant sett skilning, dómgreind og skynsemi í innra samhengi. Af þessu mætti kannski draga þá ályktun að hann telji menntun fólgna í því að öðlast skyn- semi frekar en að rækta einbera greind eða skilning. En slík ályktun væri ekki rétt 13 Kristján Kristjánsson, „Að kenna dygð“, Af tvennu illu, Reykjavík: Heimskringla 1997, s. 220. 14 Immanuel Kant, Uber Padagogik, Akademie-Ausgabe, bindi IX, s. 447. Heildarútgáfa á verkum Kants er aðgengileg á vefnum hjá Das Bonner Kant-Korpus. http://www.ikp.uni-bonn.de/kant/ (sótt 3.12.2007). 15 Sama rit, s. 472.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.