Hugur - 01.01.2008, Blaðsíða 128

Hugur - 01.01.2008, Blaðsíða 128
126 Kristján Kristjánsson eða sjálfsvirðingu. Það sé merkingarlaust eða óendanlega brotakennt. Því ber að vekja athygli á hve róttæk og langsótt kenning Gergens er. Vandinn við texta Gergens um þetta efni er nefnilega sá - eins og við marga af sama sauðahúsi — að hann minnir meira á uppskrúfað skáldamál en fræðilega greinargerð. Hvað merkir raunverulega allur þessi orðaflaumur um kristalssjálfið? Hvernig kemur það heim og saman að hafna hlutlægum sannleika yfirleitt en setja um leið fram „óræk sannindi" um yfirburði hins póstmóderníska sjálfs yfir mód- erníska sjálfið? SarahTracy undrast í nýlegri ritgerð hvers vegna almenningur hafi enn ekki tekið sönsum og lagað vitund sína að hinu póstmóderníska sjálfi heldur tali enn í módernískum anda um að losa sig við „sjálfsblekkingu" og „finna sjálft sig“. Þar sem vitundarvakningin virðist ekki ætla að eiga sér stað sjálfkrafa tekur Tracy sér fyrir hendur að þoka henni áleiðis (2005). Það virðist ekki hvarfla að henni að ímynd hins póstmóderníska sjálfs hafi ekki síast inn í vitund fólks vegna þess að hún stangist öldungis á við hversdagslega reynslu þess af sannleika og blekkingu um sjálft sig og aðra. Vitaskuld eru það engin ný sannindi að sjálfs- hugmyndir fólks verði til í samskiptum við aðra; það er til dæmis kjarninn í frægri kenningu Meads um táknbundin samskipti. En Mead-veijar ásaka póstmódernista um að félagsvæða ekki einungis sjálfið heldur grafa undan því og skilja það eftir á berangri - það verði í raun óskiljanlegt, samkvæmt póstmódernismanum, hvernig einn hugur geti náð sambandi við annan og myndað félagstengsl (Dunn, 1997). Hvernig skýrir Gergen sjálfsþroska og sjálfshvörf? Samkvæmt kenningu hans geta sjálfshvörf átt sér stað vandkvæðalaust á hverju einasta augnabliki þegar við snúum nýjum flötum kristalssjálfs okkar að öðrum. Allur sjálfsþroski er því í raun sjálfshvörf. Um þessa kenningu er tvennt að segja. I fyrra lagi fer hún algjörlega í bág við reynslurannsóknir sálfræðinga á sjálfshugmyndum einstaldinga sem virð- ast vera ótrúlega stöðugar og ónæmar fyrir breytingum (sjá kafla IV). I síðara lagi gerir kenningin Gergen ókleift að skýra muninn á þroskaferli barns við venjulegar aðstæður og þroskaferli barns sem lendir í höndunum á kennurum á borð við Escalante, Keating eða Brodie. Það ber heilbrigða skynsemi ofúrliði að halda því fram að fólk almennt, og ekki síst börn, geti breytt sjálfú sér á róttækan hátt að eigin hugþokka hvar og hvenær sem er, bara með því að ákveða að snúa nýjum snertifleti kristalssjálfs síns að öðrum. Sjálfshvörf eru miklu torveldari, sjaldgæfari og viðsjálli en Gergen gerir ráð fyrir. III Vaxtarsjálfið Bók Carol S. Dweck, Self-lheories (1999), dregur saman niðurstöður þriggja ára- tuga rannsókna hennar og samstarfsfólks hennar á sjálfinu og þroska þess. Bókin er afar upplýsandi og ögrandi lesning, ekki síst fyrir áhugafólk um menntamál. Nýjasta bók hennar Mindsets (2006) bætir því miður litlu við fyrri skrif nema dæmisögum, endurtekningum og útþynntu sjálfshjálparhjali. (a) Fræðilegar forsendur. Aðferðafræði Dweck byggist á félagsmótunar- og hugfræðilíkani um manninn. Skoðanir fólks, ekki síst á sjálfú sér, mynda merk-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.