Morgunblaðið - 21.10.1980, Blaðsíða 39

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 21. OKTÓBER 1980
47
Júgóslavar fá
nýjan leiðtoga
Zagreb. 20. október. AP.
LAZAR Mojsov, 59 ára fulltrúi
Makedóniu. var í da« kosinn
forseti forsætisnefndar júgó-
slavneska kommúnistaflokksins
til eins árs.
Hann tekur við af Stefan Dor-
onjski, fulltrúa héraðsins Vojvo-
dina. Fulltrúarnir í forsætis-
nefndinni skiptast á um að gegna
æðstu embættum samkvæmt kerfi
því sem Josip Broz heitinn Tito
kom á laggirnar til að tryggja
„samvirka forystu“ eftir dauða
sinn.
Staða Mosjovs er valdalítil og
hann verður fyrst og fremst tals-
maður forsætisnefndarinnar, þar
sem nefndin verður að samþykkja
allar ákvarðanir áður en hann
skýrir frá þeim.
1,9 milljónir landsmanna af
rúmlega 22 milljónum eru félagar
í kommúnistaflokknum og þeim
hefur fjölgað um 200.000 á einu
ári.
Mojsov er fæddur 19. desember
1920 í Negotino, Makedóníu, og
hefur verið flokksmaður síðan
1940. Hann barðist einnig með
skæruliðum Titos marskálks í
síðari heimsstyrjöldinni.
Hann útskrifaðist frá lagaskól-
anum í Belgrad og var fram-
kvæmdastjóri málgagns júgó-
slavneska kommúnistaflokksins,
Borba, áður en hann gekk í
utanríkisþjónustuna.
Hann var sendiherra Júgóslavíu
í Sovétríkjunum og Austurríki og
var um langt skeið fulltrúi Júgó-
slavíu hjá Sameinuðu þjóðunum.
Hann var forseti Allsherjarþings-
ins 1977—78. Mojsov var einnig
aðstoðarutanríkisráðherra um
skeið.
Hann hefur sent frá sér ritgerð-
ir um umdeilda kröfu Búlgara til
Makedóníu og stöðu Makedóníu-
manna í Grikklandi. Hann var
kjörinn í forsætisnefnd kommún-
istaflokksins í júní 1979.
Babrak Karmal, forseti leppstjórnar Sovétmanna í Afganistan,
sést hér í faðmlögum við Leonid I. Brezhnev forseta Sovétrikjanna
við komuna til Moskvu sl. fimmtudag, en þar hefur hann verið í
opinberri heimsókn síðustu dagana.
Ráðstefna
um kjarn-
orkumál
Stokkhólmi, 20. októbcr. AP.
RÁÐSTEFNA um kjarnorku-
öryggi með þátttöku 700 full-
trúa frá um 40 löndum hófst í
Stokkhólmi í dag.
Carl Axel Petri, orkuráð-
herra Svía, sagði í setningar-
ræðu að hann væri sannfærð-
ur um, að ráðstefnan mundi
leggja fram drjúgan skerf til
framtíðaröryggis í kjarnorku-
verum heimsins.
Ráðstefnan er haldin á veg-
um Alþjóða kjarnorkustofn-
unarinnar (AEA). Kjarnorku-
öryggi verður m.a. kannað á
ráðstefnunni með hliðsjón af
slysinu á Three Mile Island.
Júgóslavneskur áhrifamaður:
Frekari lífskjaraskerðing
gæti leitt til innanlandsólgu
Zaitrcb. 20.ukt. AP.
STEVAN Doronski, háttsettur i
júgóslavneska kommúnista-
Martens hóf stjórnar-
myndunarviðræður
BrUsscl. 20. okt. AP.
WILFRIED Martens, sem reynir
nú að mynda stjórn í Belgiu,
byrjaði í dag, mánudag, viðræður
við leiðtoga sósialista og kristi-
legra demókrata varðandi stjórn-
armyndun.
Hófust þessar viðræður tiltölu-
lega skömmu eftir að forvígismenn
nefndra flokka svöruðu því játandi
aö taka þátt í að reyna að mynda 27.
ríkisstjórn landsins frá stríðslokum.
Munu flokkarnir ráða 140 þingsæt-
um af 212 í fulltrúadeild þingsins.
Er búizt við að stjórnarmyndunar-
viðræðurnar standi eitthvað fram
eftir vikunni, en Martens muni hafa
ráðherralista sinn tilbúinn fyrir
vikulokin. Þetta verður þriðja ríkis-
stjórnin sem Martens veitir for-
stöðu.
flokknum og fráfarandi formað-
ur forsætisnefndar hans, varaði i
dag við þvi að kjör og hagur
verkamanna yrðu skert meira frá
því sem er nú.
Hann sagði að versnaði efna-
hagsleg og félagsleg staða verka-
lýðs í Júgóslavíu gæti það leitt
til „alvarlegrar óigu“ innan
stjórnunar landsins og ógnað
þeirri sjálfstæðu stefnu sem
Júgóslavar fylgi. Doronski sagði
að hagsmunastreita milli kerf-
iskalla og verkamanna gæti leitt
til vandamála sem yrðu aðeins
til að draga úr áhrifum verka-
lýðsfélaganna og væri það vond
þróun. Hvatti hann miðstjórn
flokksins til að taka meira tillit
til samþykkta verkamanna þeg-
ar mótuð væri stefnan í efna-
hagsmálum landsins.
Doronski hefur verið formað-
ur forsætisnefndarinnar undan-
farið ár, en hver meðlimur
hennar gegnir formennsku ár í
senn. Júgóslavar lækkuðu gjald-
miðil sinn um 30 prósent sl.
sumar til að reyna að örva
útflutning og stemma stigu við
óeðlilegum innflutningi. Þá
glíma þeir einnig við 30 prósent
verðbólgu, minnkandi fram-
leiðslu og vaxandi atvinnuleysi.
Hefur ríkisstjórnin gripið til
svokallaðra „jafnvægisaðgerða“
og hefur það aftur leitt til þess
að lífskjör hafa vernsað töluvert.
Greinir í Úganda
vegna kosninganna
Kampala. 20. okt. AP.
PAUL Ssemogerere, leiðtogi eins
fjögurra stjórnmálaflokka sem
bjóða fram við kosningarnar í
15 milljónir fyrir skrifborð Quislings
Osló. 20. okt. AP.
HÚSGÖGN, málverk, helgimynd-
ir, silfurmunir og aðrir persónu-
legir hlutir úr búi þeirra Vidkun
og Mariu Quislings — hins fræga
norska (öðurlandssvikara og naz-
ista á stríðsárunum — voru boðn-
ir upp í Osló um helgina. Quisling
var forsætisráðherra leppstjórnar
Hitlers í Noregi á stríðsárunum.
Munirnir seldust fyrir um 2,5
milljarða- íslenzkra króna og kom
það aðstandendum uppboðsins
mjög á óvart hversu hressilega og
hátt var boðið í. Mikill fjöldi
manna mætti til uppboðsins löngu
áður en það hófst og stóð í
biðröðum til að komast inn. Allir
hlutirnir úr búinu seldust á langt-
um hærra verði en sambærilegir
gripir hafa selzt á uppboðum þar í
landi um langa hríð. Hæsta boðið
var í skrifborð Quislings, en við
það borð voru undirskrifaðir
dauðadómar yfir mörgum Norð-
mönnum. Borðið er úr hreinni eik
og var greitt fyrir það hvorki
meira né minna en 15 milljónir
króna. Sami kaupandi keypti einn-
ig útskorið borðstofuborð Quisl-
ingshjóna og sex leðurklædda stóla
fyrir tæpar 12 milljónir og mál-
verk eftir Monet, sem ekki er vitað
hvort er ekta, keypti sá hinn sami
á fimm og hálfa milljón.
Maria Quisling, ekkja Vidkuns
Quislings lézt í sárustu fálækt fyrr
á árinu vegna þess að hún vildi
hvorki þiggja ellilífeyri né aðra
hjálp frá hinu opinbera. í erfða-
skrá hafði hún mælt svo fyrir að
eignir þeirra yrðu boðnar upp og
allur ágóði rynni til Hjálparstofn-
unar norsku þjóðkirkjunnar.
Úganda. staðhæfði i dag að Lýð-
ræðisflokkur sinn hefði sætt
ofsóknum, sem væru skipulagðar
af hernum og helzta andstöðu-
flokki sínum, Þjóðarflokknum,
sem Obote fyrrverandi forseti
veitir forystu.
í blaðaviðtali sagði Ssemogerere
að varaformaður flokksins, Teber-
io Okenyi, hefði verið laminn og
pyndaður í sl. viku og hefði herinn
staðið fyrir því.
Vaxandi stjórnmálaóeirðir hafa
verið í Úganda síðustu daga og
vikur eftir því sem nær dregur
fyrstu kosningunum sem hafa
verið haldnar í landinu í átján ár.
Tilkynnt var um tuttugu morð í
höfuðborginni yfir helgina og
meðal myrtra voru nokkrir hátt-
settir embættismenn.
tekinn til endurskoðunar samningur
þýzku ríkjanna um vaxtalaus lán,
sem spara Austur-Þjóðverjum um 60
milljóna marka útgjöld árlega, en
skuldir A-Þýzkalands við V-Þjóð-
verja nema nú um þaö bil 800
milljónum marka. Annar möguleiki
væri að binda enda á tollfrjálsan
innflutning Austur-Þjóðverja til
Efnahagsbandalagsins, en sú hlunn-
indasvipting gæti kostað þá 500
milljón mörk á ári.
Ólíklegt er talið að hrint verði í
framkvæmd áformum um mann-
virkjagerð, sem ráðgerð var á næsta
kjörtímabili v-þýzku stjórnarinnar,
s.s. rafvæðingu járnbrautarinnar
milli V-Berlínar og V-Þýzkalands og
smíði orkuvers hjá Magdeburg í
A-Þýzkalandi.
Þrátt fyrir þá hnökra, sem komið
hafa á samskipti þýzku ríkjanna að
undanförnu, fer því fjarri að sam-
vinna þeirra á ýmsum sviðum sé á
enda. Ástæðan er einföld: Af póli-
tískum og efnahagslegum orsökum á
hvorugt ríkið um annað að velja en
framhald þessarar samvinnu, nema
ætlunin sé að hefja a ný kalt stríð.
Kommúnistaríkin hafa að sjálf-
sögðu sína skoðun á deilunum um
ferðamannagjaldeyrinn, eins og eft-
irfarandi ber vott um:
„Sovézka tímaritið Nýi tíminn for-
dæmir harðlega tilraunir Vestur-
Þýzkalands og Vestur-Berlínar til að
draga í efa rétt Þýzka alþýðulýðveld-
isins til að gera ráðstafanir til að
bjarga gjaldeyri sínum frá spákaup-
mennsku. Tímaritið telur þessar til-
raunir grófa íhlutun í innanríkismál
Þýzka alþýðulýöveldisins.
Um þá ákvörðun Þýzka alþýðulýð-
veldisins að hækka þá upphæð sem
borgurum landa, sem ekki eru sósíai-
ísk, er gert að skyldu að skipta er
þeir koma inn í landið segir tímarit-
ið: „Þýzka alþýðulýðveldið hefur
oftar en einu sinni vakið athygli
réttra aðila í Vestur-Þýzkalandi og
Vestur-Berlín á því, að margar ferðir
þaðan til Þýzka alþýðulýðveldisins
eru farnar til að ástunda smygl og
svartamarkað. Þessar kvartanir hafa
hins vegar fram til þessa ekki borið
árangur.““
(Heimildir: The Observer og
„APN-Fréttaþjónusta“, málgagn
Sovétstjórnarinnar á íslandi).
1979 — Moshe Dayan segir sig úr
ísraelsku stjórninni.
1976 — Sagt frá valdaránstilraun
„fjórmenningaklíkunnar" í Kína.
1973 — Fjögur ríki við Persaflóa
stöðva olíusölu til Bandaríkjanna.
1972 — Viljayfirlýsing Norður-
Víetnamstjórnar um vopnahlé.
1969 — Herbylting í Sómalíu eftir
morðið á Shermarke forseta — '
Willy Brandt verður fyrsti kanzl-
ari jafnaöarmanna í Vestur-
Þýzkalandi.
1966 — Aberfan-slysið i Waies.
1961 — Nasser forseti leggur hald
á eignir ríkra Egypta.
1945 — Konur kjósa í fyrsta sinn í
Frakklandi.
1938 — Japanir taka Kanton.
1916 — Sturgkh greifi, forsætis-
ráðherra Austurríkis, myrtur.
1913 — Uppreisn konungssinna í
Portúgal fer út um þúfur.
1904 — Rússnesk herskip skjóta á
brezka togara í Norðursjó á leið
sinni til Japans.
1879 — Thomas A. EMison finnur
upp rafmagnslampann.
1847 — Sonderbund-stríðið í Sviss
hefst.
1805 — Orrustan við Trafalgar —
Nelson sigrar flota Frakka og
Spánverja og fellur.
1803 — Louisiana-kaupin staðfest.
1680 — Karl XI Svíakonungur
tekur sér alræðisvald.
1652 — Innreið Loðvíks XIV í
París og Fronde-uppreisn lýkur.
1520 — Mageilan siglir inn í sund,
sem við hann er kennt.
Afmæii — Hokusai, japanskur
listmálari (1760 -1849) - S.T.
Coleridge, brezkt skáld (1772 —
1834) — Alfred Nobel, sænskur
uppfinningamaður (1833 — 1896).
Andlát — 1805 Nelson lávarður,
sjóhetja — 1978 Anastas Mikoyan,
stjórnmálaleiðtogi.
Innlent — 1728 Bókabruninn
mikli í Kaupmannahöfn — 1819 d.
síra Jón Þorláksson skáld á Bægisá
— 1873 d. Gunnar próf. Gunnars-
son — 1875 Fyrsta borgaralega
hjónavígslan ieyfð — 1875 Fyrstu
ísl. landnámsmennirnir í Manitoba
koma til Willow Island nálægt
Gimli — 1916 Alþingiskosningar
— 1917 d. Tryggvi Gunnarsson —
1933 Meirihiuti með afnámi bann-
laga í atkvæðagreiðslu — 1940 d.
Magnús Helgason skólastjóri —
1944 Nýsköpunarstjórn Óiafs
Thors skipuð — 1967 „Straumnes”
sekkur — 1881 f. sr. Bjarni Jóns-
son vígslubiskup — 1898 f. Lárus
Jóhannesson — 1908 f. Sigurjón
Olafsson myndhöggvari.
Orð dagsins — Þegar það sem er
óhugsandi hefur verið útilokað
hlýtur það sem er eftir að vera
sannleikurinn, hversu ósennilegt
sem það kann aö virðast — Sir
Arthur Conan Doyle, enskur rit
höfundur (1859 - 1930). '