Morgunblaðið - 21.01.1982, Blaðsíða 12

12
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 21. JANÚAR 1982
Vinsældir
Koivisto tryggðu
sigurinn
MAUNO KOIVISTO var í
blaki með kunningjunum
þegar talning atkvæða hófst
í forsetakosningunum í
Finnlandi. Fjórum timum
síðar höfðu allir keppinaut-
ar hans viðurkennt ósigur í
kosningunum þar sem Ijóst
var orðið að hann yrði fyrsti
nýi forsetinn í Finnlandi í
aldarfjórðung. IJrslit kosn-
inganna eru mesti sigur
jafnaðarmanna í sögu
Finnlands, en einu ummæli
Koivisto um sigurinn voru á
þá leið að hann „gæti nokk-
uð vel við unað“.
Þessi viðbrögð voru dæmigerð fyrir hógværð
Koivisto, sem nýtur gífurlegra vinsælda í Finn-
landi. Hann hefur gegnt embætti forseta til
bráðabirgða síðan Urho Kekkonen sagði af sér í
haust og hefur áður verið forsætisráðherra
tvisvar sinnum og bankastjóri Finnlandsbanka.
Framboð hans í forsetakosningunum tryggði
jafnaðarmönnum 19,3% fylgisaukningu miðað
við þingkosningarnar 1979. Hann tryggði sér
sigur „með því að vera hann sjálfur, án þess að
vera með nokkur látalæti, sannur Finni sem
hefur brotizt áfram af eigin rammleik," eins og
gamalreyndur dipiómat komst að orði.
Úrslit kosninganna eru fyrst og fremst talin
persónulegur sigur Koivisto. Þar sem margir
óháðir framámenn studdu hann í kosningabar-
áttunni hlaut hann atkvæði margra óháðra
kjósenda, sem kusu vinsælasta frambjóðand-
ann.
Ýmsar ástæður fyrir sigri Koivisto eru nefnd-
ar. Metkjörsókn, meiri en í nokkrum þingkosn-
ingum, hjálpaði honum. Kekkonen hafði verið
forseti í aldarfjórðung, margir vildu breyta til,
og stuðningsmenn stefnu hans, „Kekkonen-
línunnar", nutu ekki lengur góðs af áhrifum
hans. Versnandi ástand í utanríkis- og efna-
hagsmálum olli því að kjósendur fylktu sér um
mann, sem áður hefur leyst mörg erfið vanda-
mál. Loks voru úrslitin að sumu leyti mótmæli
gegn valdakerfi stjórnmálaflokkanna og full-
trúum þeirra.
Koivisto er fæddur í Abo (Turku) 25. nóv-
ember 1923, starfaði á unga aldri sem trésmiður
í höfninni þar og samdi ritgerð á þeim árum um
þjóðfélagsstöðu hafnarverkamanna. Námsferli
hans lauk með því að hann tók doktorspróf í
heimspeki 1956, sama árið og Kekkonen var
fyrst kosinn forseti. Tveimur árum síðar var
Koivisto skipaður forstjóri sparisjóðs verka-
manna í Helsinki.
Hann vakti fyrst athygli þegar hann varð
fjármálaráðherra í ríkisstjórn Rafael Paasio
1966. Hann fylgdi mjög strangri stefnu í pen-
ingamálum, þótt vægari stefna hefði dugað, og
var kallaður „nirfillinn", en á þessum árum
tókst honum að koma á jafnvægi í efnahags-
málunum og draga úr verðbólgunni. Árið 1968
var hann skipaður bankastjóri Finnlandsbanka.
Koivisto gegndi fyrst embætti forsætisráð-
herra 1968—70 og hefur verið forsætisráðherra
síðan 1979. Auk þess hefur hann verið fjármála-
ráðherra og einu sinni starfandi forsætisráð-
herra, en aðalstörf sín á síðari árum hefur hann
unnið í Finnlandsbanka. Hann tók við forseta-
embættinu til bráðabirgða þegar Kekkonen for-
seti neyddist til að segja af sér í október sl.
Koivisto öðlaðist vinsældir sínar löngu áður
en Kekkonen varð að segja af sér, en vinsældir
hans jukust verulega í fyrravor þegar hann
bauð Kekkonen í fyrsta skipti byrginn. Þá var
greinilegt að Kekkonen-tímabilið var senn á
enda og Koivisto neitaði að segja af sér embætti
forsætisráðherra, jafnvel þótt þau skilaboð
Vlauno Koivisto
bærust frá forsetabústaðnum, Tamminiemi, að
það væri ósk Kekkonens.
„Ríkisstjórn mín biðst lausnar þegar þingið
samþykkir tillögu um vantraust á hana, en ekki
fyrr,“ sagði Koivisto og þar við sat.
Hann sigraði með festu sinni og ákveðni og
gegndi áfram embætti forsætisráðherra, starfi
sem Kekkonen gegndi fimm sinnum áður en
hann varð forseti.
Koivisto gerðist jafnaðarmaður 1947, en hef-
ur aldrei gert grein fyrir því hve sósialismi
hans er honum mikið hjartans mál. Hann sagði
í kosningabaráttunni: „Ef ég verð kjörinn for-
seti mun ég skila flokksskírteini mínu, sem hef-
ur hvort sem er ekki komið mér að miklum
notum." Svo virðist sem hann eigi glæsilegan
sigur sinn að miklu leyti því að þakka, að hann
hefur reynt að standa utan við flokkapólitík,
sem margir Finnar hafa þreytzt á meir og meir
því lengur sem Kekkonen hefur verið við völd.
Hálftíma eftir að Koivisto lýsti því yfir á
fundi með erlendum fréttamönnum að hann
væri sigurvegarinn í forsetakosningunum sagði
hann í sjónvarpsávarpi til þjóðarinnar að kosn-
ingaúrslitin „væru sönnun þess að lýðræði dafn-
aði vel í Finnlandi". Hann verður fyrsti forseti
jafnaðarmanna 26. janúar þegar kjörmennirnir,
sem kjósendur kusu, koma saman. Hann sagði
Finnum að búast ekki við miklum breytingum..
Hins vegar lét hann í ljós þá von að „stefna
Finnlands yrði áfram sú sama og undir stjórn
Kekkonens".
Sambúð Koivisto við Sovétríkin er óskrifað
blað, en hann kveðst ekki búast við nokkrum
vandamálum í samskiptunum við risann í
austri. „Utanríkisstefna Finnlands hvílir á
traustum grunni," sagði hann og átti við þá
stefnu Kekkonens að varðveita vestrænt þjóð-
félags- og stjórnmálaskipulag Finnlands, en
gera jafnframt ekkert sem styggt getur Rússa.
Fyrsta verk Koivisto forseta verður að sam-
þykkja lausnarbeiðni Koivisto forsætisráð-
herra, en því næst þarf hann að mynda nýja
ríkisstjórn. „Ég ætla að reyna að mynda stjórn
á núverandi grundvelli," sagði hann í viðtali.
Landið þarf ríkisstjórn sem getur setið við völd
fram að þingkosningunum 1982.
Takist það ekki er hins vegar búizt við langri
stjórnarkreppu, sem getur leitt til þingrofs og
nýrra þingkosninga í haust.
Koivisto er góður tungumálamaður. Hann
talar rússnesku reiprennandi og uppáhalds
bækur hans eru sígild rússnesk skáldverk á
rússnesku. Hann talar einnig ensku, sænsku og
þýzku reiprennandi.
Hann er kvæntur og bæði kona hans Tellervo
og dóttir hans Assi voru í framboði í kjör-
mannakosningunum fyrir jafnaðarmenn. Kosn-
ingasigrar þeirra sýna glöggt vinsældir Koiv-
isto. Assi Koivisto hlaut yfir 20.000 atkvæði og
sigraði í kjördæmi sínu í Helsinki og móðir
hennar hlaut 50.642 atkvæði, þrisvar sinnum
meira fylgi en nokkur annar kjörmaður í sögu
Finnlands.
Mikilvægi skap
andi starfs
eftir Sólveigu
Helgu Jónasdóttur
Oft er rætt um mikilvægi
skapandi starfs í skólum nú-
tímaþjóðfélags. Flestir virðast
vera á einu máli um að börn og
unglingar hafi þörf fyrir skap-
andi vinnu, jafnvel meiri þörf
nú á þeirri tækniöld sem við
lifum á.
Þjálfun huga og handar er
stórt hugtak sém felur í sér
tækifæri til almenns þroska.
Með þeim aðbúnaði og fjölda
nemenda, sem er í bekkjar-
deildum í myndmenntakennslu
í dag, minnka þau tækifæri
sem nemandinn á rétf á að fá
til skapandi starfs.
I myndmenntanámi er reynt
að kenna sem flest er lýtur að
myndgerð, þar sem nemendur
eiga ekki einungis að teikna,
mála og móta eins og þá sjálfa
langar til, heldur að þeir öðlist
þá þekkingu sem þarf til slíkra
vinnubragða, skilji hvað liggur
að baki þeim, kynnist sem
flestum efnum og tækjum og
læri að færa þau sér í nyt. Það
Sólveig Helga Jónsdóttir.
„Sérhannaðar teikni-
stofur eru því miður
sjaldgæfar í íslenskum
skólum og fer mynd-
menntakennslan oft á
tíðum fram í útihúsum
eða kjallaraholum.“
má segja að teiknun varði að
meira eða minna leyti allar
námsgreinar. Myndin og hin
myndræna miðlun verður æ
ríkari þáttur í lífi hvers ein-
staklings. Því er nauðsynlegt
að nemendur þjálfist í að lesa
og skilja myndir.
I námskrá segir meðal ann-
ars um markmið myndmennt-
unar:
„í myndmenntanáminu eiga
nemendur að fá tækifæri til
að þroska hæfileika sína til
túlkunar hugmynda sinna í
myndum.
Stefnt verði að því á
markvissan hátt að námið
þroski hæfileika og efli getu
nemendanna.
Nemendur þjálfist í að tjá
og lýsa eigin reynslu og skoð-
unum á myndrænan hátt.
Stuðla ber að því að nem-
andinn tileinki sér hagkvæm
vinnubrögð og nái þeirri
hæfni að verða sjálfbjarga í
verki.
Leggja ber áherslu á að
örva persónulegt tjáningar-
form nemenda. Því þarf all-
stór hluti tilsagnar að vera
einstaklingsbundin. Mikil-
vægt er að kennarinn viður-
kenni og þroski með nemend-
um virðingu fyrir einstakl-
ingsbundnum myndstíl."
Þessi markmið í náms-
skránni mæla þannig beinlínis
fyrir um það, hversu mikla
áherslu beri að leggja á ein-
staklingskennslu í myndmennt.
Hvaða sess skipar svo þessi
skapandi þáttur í skólastarfi
okkar?
í 28 nemenda bekk í mynd-
menntatíma fær hver nemandi
1,3 mínútur af 40 mínútna