Morgunblaðið - 11.11.1984, Blaðsíða 68

Morgunblaðið - 11.11.1984, Blaðsíða 68
68 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 11. NÓVEMBER 1984 Andstaða fóður míns beindist 99 gegn hvers konar einræði íí Þann 20. júlí 1944 var Adolf Hitler sýnt banatilræði, sem vakti mikla athygli um víoa veröld. Að því stóó ungur ofursti og greifi, Schenk von Stauffcnberg. — Það kortaoi hann lífið. Hitler slapp frá tilneðinu með minni háttar sár. Þýzkt blað naði nýlega tali af ekkju von Stauffenbergs. Brjóstmynd af manni hennar stendur á hillu á veggnum. Hjá henni er komið fyrir fallegum blómvendi. Nazistar höfðu lagt hald á skrifborð ofurstans, en frúnni tókst seinna að hafa upp á því i stórri vöruskemmu og nú er það aftur komið á sinn stað i vinnustofu eiginmannsins. Mér hafa borizt bréf, þar sem beðið er um samtal við mig, þá hefur eitt stórblaðið beðið mig að lesa yfir minningargrein um manninn minn. Hún var skrifuð í tilefni af fjörutíu ára dánar- afmæli hans... " segir Nína Stauffenberg. Hin roskna frú lifir harla ein- mana með minningum sínum. Þær eru margar og ekki skortir skuggana. Sumar þeirra snerta alla þýzku þjóðina. En þó eink- um sá atburður sem tengdur er misheppnuðu tilræði von Stauff- enbergs við Adolf Hitler 20. júli 1944 og gleymist seint og átti sér stað siðla kvölds. í garði húsasamstæðu i Berlín, þar sem yfirstjórn rikishersins hafði aðsetur, aka herbilar fram og aftur og beina glampandi ljósum sínum að fjórum mönnum. Þeir standa þar við sandhrúgu. Háværar fyrirskip- anir fylla loftið. — I ljós koma nokkrir undirliðsforingjar og lautinant, sem öskra: „Skjótið". Þeir miða á mennina fjóra, sem reynt höfðu að ryðja Adolf Hitl- er úr vegi og fækka með því fórnarlömbum styrjaldarinnar. Einn fjórmenninganna hróp- aði: „Lifi heiiagt Þýzkaland." Það var von Schenk Stauffen- berg ofursti. Á næsta andartaki voru þeir liðin lik. Fjörutíu árum eftir þessa at- burði lagði Helmut Kohl kansl- ari blómsveig á blettinn, þar sem ofurstinn var skotinn til bana. Það gerði hann i nafni hins lýð- ræðislega Þýzkalands og allra þeirra karla og kvenna sem létu lífið i frelsisbaráttunni i stjórn- artið Hitlers. Þegar frú Nínu Stauffenberg var boðið til Berl- ínar að vera viðstodd athöfn kanslarans og sitja á fremsta bekk meðan hún fór fram, mælti hún þetta eitt: „Að sjálfsogðu fer ég til Berlínar. Það er ekki nema skylda mín." Hún hafði gifzt manni sínum árið 1933. Nú stendur þessi glæsilega, einbeitta kona á sjö- tugu. Hún erfði hús foreldra sinna. Nú er það orðið of stórt fyrir hana. Hún leigir jarðhæð- ina og settist að á fyrstu hæð og hefur engan hjá sér nema hund- inn sinn. — Hvaða þýðingu hefur hið liðna fyrir þig, eins og nú er komið? spyr blaðamaður. Nína von Stauffenberg: „Ég lifi mjog einangruðu lífi og vil sem minnst ræða örlög mín. Og margir voru þeir sem urðu engu betur úti en ég. Á þessum dögum létu þúsundir manna lífið á degi hverjum. Og þeir eru ótaldir, sem lokaðir voru inni í fangels- um." Vissi hún að maður hennar undirbjó árásina á Hitler? Brúohjónin árið 1933. Von Stauffenberg greifi. Hitler slapp með smáskrimur. Rætt við ekkju og börn von Stauffenbergs 40 árum eftir tilræðið við Hitler „Nei," segir hún. Mér var að vísu ekki með öllu ókunnugt um andspyrnuáform hans og fleiri gegn Hitler og að hann hafði einhverjar fyrirætlanir í huga að ryðja honum úr vegi með hjálp annarra. Ég vissi einnig að sprengjutilræði var meðal ann- ars á dagskrá. En ég vissi ekki að maðurinn minn yrði viðstadd- ur það. Sex vikum fyrir sprenginguna sá Nína von Stauffenberg mann sinn i síðasta sinn. Allt frá upp- hafi stríðsins hafði hann verið sjaldséður gestur á heimilinu, eins og raunar átti við um flesta þýzka hermenn. Sonur hans, Franz-Ludwig, sem þá var sex ára, man glöggt er pabbi hans kom heim. „Þegar hann birtist okkur í dyrunum, hrópaði ég af gleði." Annar sonur, Heimeran, var þá átta ára. „Við vorum alltaf með honum þessa fáu daga. Hann var frísklegur, brosandi faðir. Við vorum hamingjusöm fjölskylda." Fjórum dogum fyrir tilræðið hringdi von Stauffenberg til konu sinnar í ibúðina, þar sem hún á ennþá heima. Hún segir frá: „Það var ofurvenjulegt og ekki neitt sérlega innilegt sam- tal. Ég var ein heima með dreng- ina mína þrjá — fjórða barnið var á leiðinni, og var í óðaönn að undirbúa ferð mina til Lautling- en í Wiirtemberg, þar sem bróðir minn rak stórbú." Von Stauffenberg vildi að hún hætti við ferðina. „Það er bezt fyrir þig að fresta henni eins og á stendur." Hvað hafði hann í huga? Var hann að hugsa um sí- vaxandi loftárásir Bandamanna eða þá tilræðið sem brátt myndi eiga sér stað? Enginn getur gefið svar við því, ekki heldur Nína Stauffenberg. Hún stóð við ákvörðun sína og sagði í símann: „Það er búið að loka ferðatösk- unum. Við förum til Wflrtem- berg." Það voru siðustu orðin sem hún sagði við eiginmanninn. Frú von Stauffenberg var stödd í smáþorpinu Lautlingen, þegar henni bárust sorgartiðind- in. Nágrannarnir höfðu heyrt fréttina í útvarpinu. Sprengjut- ilræðið hafði misheppnast, Hitl- er aðeins fengið smáskrámur, en von Stauffenberg hafði verið skotinn til bana. Eftir að fréttin hafði borizt, tóku nágrannarnir að hugga hana. Þetta voru hræðileg tíðindi fyrir konu sem var komin alllangt á leið. — Hún hélt kyrru fyrir um stund í Lautlingen. Nína von Stauffen- berg sagði: „Leynilögreglan fann mig ekki fyrr en að tveim dögum liðnum. Á meðan hafði ég jafnað mig nokkuð." Að morgni 23. júlí hringdi leynilögreglan, handtók hana og bðrnin og nánustu ættingja. Þau þurftu ekki að gera ráð fyrir neinu góðu. Heinrich Himmler hafði sleppt sér og öskrað...: „Svikarablóð, svik- arablóð. Fjölskyldan skal afmáð með öllu!" Eins og stendur finnst mörg- um þetta óskiljanleg orð, en ekki á þessum ógnartímum. Og Himmler hafði látið verða af öðru eins og þessu. Honum hefur án efa verið full alvara. En kraftaverkið gerðist, öl) héldu þau lífi. Frú von Stauffenberg slapp úr varðhaldi, fór til Ravensbrúck og þaðan á fæðingarstofnun hjá Frankfurt/Oder, þar sem dóttir- in, Konstanza, var borin í heim- inn. Og örlögin voru drengjunum hliðholl. Franz-Ludwig segir: Okkur var komið fyrir til bráða- birgða á heimili hjá Bad Sachra. Dag einn renndi vörubíll fram- hjá, við vorum teknir upp í. Það átti að fara með okkur til Buch- enwald. Á leiðinni heyrðum við iskrandi loftvarnarmerki. Vöru- bíllinn sneri við. Franz-Ludwig Stauffenberg, sem nú er 46 ára, er málafærslu- maður og fulltrúi þjóðar sinnar á Evrópuþinginu og á heima á gömlu sveitasetri við Starn- berger-vatn. Heimeran Stauffenberg, greifi, er verksmiðjustjóri i Zflr- ich. Hann er 48 ára. Og elzti bróðirinn, Berthold, býr skammt frá stórborginni Stuttgart. Hann er ofursti og yf- irmaður heimavarnarliðsins á þessum slóðum. Dóttirin, Konstanze, sem fæ- ddist eftir dauða förður síns, er gift svissneskum lögfræðingi. Hvaða augum lítur fjölskyld- an á þennan hræðilega atburð, sem gerðist fyrir fjórum áratug- um? Því svarar Franz-Ludwig: „Andstaða föður mins beindist gegn hvers konar einræði. Að svo miklu leyti er verk hans í dýpri skilningi eins tímabært nú og þá."
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.