Morgunblaðið - 23.01.1986, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 23.01.1986, Blaðsíða 24
24 MORGTINBLADID, FIMMTUDAGUR 23. JANÚAR1986 km AF ERLENDUM VETTVANGI eftirMICHAELWEST Olíuverðslækkunin mun haf a víðtæk og ólík áhrif í heiminum AF SKILJANLEGUM ástæðum eru olíuverðsmál i brennidepli víða um heim þessa daga. AP-fréttastofan sendi frá sér pistil um málið í gær, miðvikudag, og hafði þá leitað eftir viðbrögðum víðs vegar. Samantektina annaðist Michel West og fer hún hér á eftir í lauslegri þýðingu. Olíuverðlækkunin hefur vak- ið misjöfn viðbrögð og sums staðar sjá ríkisstjórnir fram á að mikill vandi muni fylgja í kjölfarið. Annars staðar eru menn hressir og sjá fram á sparnað í innkaup- um. Af öllu má ljóst vera að lönd á borð við Mexíkó gætu orðið illi- lega fyrir barðinu á því hversu mikið og snögglega heimsmark- aðsverð á oliu lækkar. Áhrifin létu ekki á sér standa; hlutabréf féllu begar í verði í New York og London. Efnahagssérfræðingar eru á einu máli um að meginástæðan sé sú ákvörðun stjórnar OPEC að hætta við að setja þak á fram- leiðsluna og halda þannig verði eins háu og unnt er. Olíuverð hefur vissulega verið sveiflukennd hin síðari ár, eftirspurn hefur minnkað og orsökin er meðal annars hin alvarlega kreppa sem hófst þegar OPEC-ríkin stór- hækkuðu olíuverðið á árunum upp úr 1970. Afleiðingarnar eru enn í minni. En ýmis ríki sem grunaði að þau ættu olíu, hröðuðu einnig rannsóknum og byrjunarvinnslu til þess að vera ekki eins háð sveiflum á verði sem OPEC-ríkin réðu nánast ein á þeim tíma. Þar á meðal koma fyrst upp í hugann Bretland og Noregur. Á fundi OPEC í desember var gerð samþykkt, þar sem segir að samtökin eigi að fá „réttlátan skerf af heimsmarkaðinum. Ekki var ítarlegar skilgreint hvað í þessum orðum fælist. En ekki er að efa, að samþykktin var gerð til að reyna að ná aftur viðskipta- vinum sem hafa beint viðskiptum sínum annað, einkum til ríkja sem eru ekki aðilar að OPEC. Saudi Arabar dæla nú upp meira olíumagni, en kvóti sá sem þeir ákváðu og skömmtuðu sér. Ein af afleiðingum er að verðlagn- ingin er að fara úr böndunum og Financial Times segir að það sem fram fari sé fyrst og fremst valda- barátta. Þá miklu verðlækkun sem varð nú á dögunum má rekja til þess, eftir að framkvæmdastjori OPEC, Ali Attiga frá Líbýu, sagði, að OPEC teldi eðlilegt að OPEC-ríki framleiddu um það bil 18 milljónir tunna á dag, en þetta er í rauninni tveimur milljónum tunna meira en OPEC samþykktin hljóðaði upp á. í Bretlandi, sem er orðið fimmta mesta olíuframleiðsluland í heimi, fór verðið niður fyrir 20 dollara á tunnu nú í vikunni í fyrsta skipti í sjö ár. Ekki eru nema 2 mánuðir siðan Bretar settu upp tæpa 30 dollara fyrir hverjatunnu. Eins og vænta mátti hafði verðfallið áhrif á gildi sterlings- pundsins. Margaret Thatcher for- sætisráðherra hækkaði þá vexti í skyndi til að reyna að styrkja stöðu pundsins. Af spratt óstöð- ugleiki á hlutabréfamarkaði, vegna þess það þýddi í reynd aukinn lánskostnað til fjárfest- inga. í New York gætir svo nokkurs kvíða á verðbréfamarkaðinum, um að verðsveiflurnar gætu komið bönkum og olfufyrirtækjum í hin rnestu vandræði. Þessar áhyggjur stafa af því, að einhver af olíu- framleiðsluríkjum þriðja heimsins, sem verðlækkunin bitnar á, myndu eiga enn örðugra en áður með að standa í skilum við al- þjóðlegar peningastofnanir. Væntanlega þarf ekki að útlista hvaða kollsteypur gætu þá orðið. Minnt er á að olíuframleiðsluríki á borð við Mexíkó, Venezuela og Nígeríu eru skuldum vafin; þar er um að ræða milljarða dollara sem þessi rfki hafa átt erfitt með að standa skil á. Malaysia er ekki aðili að OPEC, en áheyrnarfulltrúi þaðan situr fundi samtakanna. Malaysia hefur ekki átt í neinum erfiðleikum með að koma olíunni út, vegna gæða hráolíunnar og vegna þess hve lítill brennisteinn er í henni. Jap- anir eru helztu kaupendur olíu frá Malaysiu. Mexíkó er heldur ekki innan vébanda OPEC, en þó fjórða mesta oliuframleiðsluland í heimi. Þar eru framleiddar 2,75 milljónir tunna á dag. Ríkisolíufélag lands- ins hefur ákveðið að héðan í frá muni Mexíkanar fylgja heims- markaðsverði á olíu og tilkynna verð í lok hvers mánaðar. En mexíkanskir embættismenn og sérfræðingar segja að þessi verð- lækkun á olíu geti orðið meira en lítið afdrifarík. Mexíkó á við gríð- arlega efnahagsörðugleika að etja og erlendar skuldir hlaðast upp. í Suður-Kóreu kveður svo við annan tón. Suður-Kóreumenn flytja inn alla olíu sem notuð er og stjórnvöld segja að verðlækk- unin geti orðið efnahagi landsins til framdráttar og hleypt nýju lífi í hann. Orkuráðherra Suður- Kóreu sagði, að árið 1984 hefðu verið fluttar inn 198 milljón tunn- ur af hráolíu. Fyrir þetta greiddu S-Kóreumenn 5,3 milljarða doll- ara og 'sjá því fram á stórmikinn sparnað í Japan spáði blaðið Mainichi Shimbun að önnur olíuverðlækk- un yrði innan fárra mánaða, meðal annars vegna tiltölulega hagstæðrar veðráttu á norður- hveli jarðar síðustu mánuði. Jap- anir flytja inn 3,39 milljónir tunna á dag, af því 70 prósent af því koma frá Miðausturlöndum. Olíumálaráðherra Kuwait, Ali Khalifa Al-Sabah, tilkynnti í vik- unni að hann hyggði á heimsókn til Sovétríkjanna fljótlega. Meðal annars til að leita ráða til að koma á stöðugleika á olíumarkaðinum í heiminum. Ráðherrann var frek- ar bjartsýnn og sagði að olfufram- leiðsluþjóðir myndu vonandi ná samkomulagi sem gæti bundið enda á ringulreiðina á heimsmark- aði nú. Olíuhreinsunarstöð í Nígerfu. Kína: Methalli á utan- ríkisviðskiptum Peláng, 22. januar. AP. HALLINN á viðskiptum Kina við en á síðasta ári, en þá nam hann utanríkisviðskiptaráðuneytið skýrði Heildarviðskipti jukust á árinu um 19%, upp í 58,21 milljarð doll- ara. Innflutningur rauk upp um 31,8%, upp f 33,41 milljarð dollara, en útflutningur hjakkaði í sama farinu, var 25,8 milljarðar dollara og hafði aukist um aðeins 5,7%. Það, sem olli þó mestum pólitísk- um titringi, þegar viðskiptatölurnar voru birtar á blaðamannafundi, var hallinn á viðskiptunum við Japani, aðalviðskiptaþjóð Kínverja. Deng Xiaoping, kínverski þjóðarleiðtog- inn, gaf ákveðið til kynna í síðasta mánuði, að Kfnverjar mundu ekki una slíkum halla á árinu 1986. Samkvæmt upplýsingum utan- ríkisviðskiptaráðuneytisins var hall- inn á viðskiptunum við Japani 4,37 milljarðar dollara á síðasta ári, en var 2 milljónir dollara 1984. útlönd hefur aldrei verið hærri 7,61 milljarði dollara, að þvi er fráídag. Hallinn á viðskiptunum við Bandaríkin nam 2,04 milljörðum dollara á árinu 1985, en var 1,5 milljarðar 1984. Bandarískir embættismenn sögðu, að inn í þessar tölur vantaði tölur um vörur, sem fluttar væru til Bandaríkjanna í gegnum Hong Kong. Kínversk stjórnvöld hafa ákveðið að láta hergagnaverksmiðjur fram- leiða neysluvörur í ríkara mæli en hingað til. Skulu þær nema tveim þriðju hlutum af heildarframleiðslu verksmiðjanna innan fimm ára, en eru nú um 36% af framleiðslunni, að sögn Xinhua-fréttastofunnar. Verksmiðjurnar eiga m.a. að framleiða myndavélar, reiðhjól, mótorhjól, ísskápa, lofthreinsibúnað og vélar til iðnaðar. Grænland: Lýsa yf ir stuðningi við bar- áttu svartra íbúa S-Afríku Kaupmanoafaðfn, 22. janúar. Frá Nils JSrgen Bruun, fréttaritara Mnrgunblaðsins. GRÆNLENDINGAR hafa lýst svartra manna í Suður-Afríku yfir stuðningi sinum við baráttu fyrir mannréttíndum og afnámi ______________________________ aðskilnaðarstefnunnar. Buthelezi, leiðtogi Zulumanna, kemur í dag til Kaupmannahafnar, og mun Tom Heyem Grænlands- málaráðherra þá færa honum kveðj- ur Jonathans Motzfeldt, formanns grænlensku landstjórnarinnar. Motzfeldt hefur óskað eftir að Buthelezi verði borin þau skilaboð, að á Grænlandi sé fyrir hendi sér- stakur skilningur á baráttu svartra manna í Suður-Afríku. Gengi gjaldnu<Ma Lundúnum, 22. janúar. AP. BANDARÍSKI dalurinn féU á gjaldeyrismörkuðum gagnvart öllum helstu gjaldmiðlum heims i dag, nema breska sterlings- pundinu. Spákaupmenn segja að það sé vegna hagtalna frá Banda- ríkjunum, sem sýni að hagvöxtur sé þar minni en búist hafði verið við. Gullverð féll einnig. Breska pundið féll einnig og er það vegna verðfalls á oliuafurðum. Fór það í fyrsta skipti í fjóra mánuði níður fyrir 1,40 daU. Það var í 1,4120 í gær, en er í 1,3960 dölum í dag. Gengi nokkurra annarra gjald- miðla gagnvart dal var sem hér segir. Innan sviga gengið frá þvf í gær. Vestur-þýska markið kostaði 2,4380 dali (2,4540), svissneski frankinn 2,0770 (2,07925), franski frankinn 7,4950 (7,5250), hol- lenska gyllinið 2,7450 (2,7605), ít- alska líran 1.668,75 (1.675,00), kanadíski dollarinn 1,40425 (1,40495). Kveðjunni fylgir gjöf, grænlensk- ur helgigripur, skorinn í rostungs- tönn. Yelena Bonner af sjúkrahúsinu Nrwton, Massachusetts, 21. janúar. AP. SOVÉZKI andófsmaðurinn Yel- ena Bonner fékk í dag að fara af sjúkrahúsinu, þar sem hún hafði gengizt undir hjartaað- gerð. Töldu læknar hennar hana það hressa, að hún gæti dvalizt á heimiU ættingja sinna héðan í frá og náð sér þar tíl fuUnustu. Skýrði Efrem Yankelevich, tengdasonur hennar, frá þessu í dag. „Yelena Bonner er á góðum batavegi eftir aðgerðina," var í dag haft eftir dr. Adolph Hutter, sem framkvæmdi skurðaðgerðina, en hún fór fram 12. janúar sl. V 1 ^ -f £ Veður víða um heim Lmgst H»»t Akureyri +2 skafr. Amsterdam 4 7 skýjað Aþena 7 16 heiðskfrt Barcelona 13 mistur Berlfn 3 7 rigning Brueael 3 9 heiðskfrt Chicago +1 12 heiðskfrt Dublfn 1 8 rlgning Feneyjar 6 þokum. Frankfurt 4 7 skýjað Genf +4 8 skýjað Helsinki 0 1 skýjað Hong Kong 15 17 heiðsklrt Jerúsalem 2 10 skýjað Kaupmannah. 3 6 skýjað Las Palmas 19 skýjað Lissabon 9 13 skjýað London 3 8 skýjað LosAngeles 13 21 heiðsklrt Lúxemborg 3 skýjað Malaga 14 léttskýjað Mallorca 13 léttskýjað Mlaml 12 22 skýjað Montreal +3 0 skýjað Moskva +19 1 skýjað NewYork 4 11 heiðskfrt Oalð +3 +2 skýjað Parft 4 10 rigning Peking +11 4 heiðskirt Reykjavfk +3 hálfskýlað RfódeJaneiro 21 33 skýjað Rómaborg 2 13 rigning Stokkhólmur +2 +2 skýjað Sydney 21 25 rigning Tókýó 1 7 skýjað Vfnarborg 1 6 heiðskirt Þórihðfn 4 alskýjað
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.