Morgunblaðið - 08.06.1988, Síða 45

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVTKUDAGUR 8. JÚNÍ 1988
45
gítarleikari leiki með Sinfóníu-
hljómsveit?
Jú, en gítarkonsertar eru oft
fluttir, en lítið verið gert af því
heima.
Óvenjulegt að fólk standi
upp og klappi
— Svo við snúum okkur að tón-
leikunum í Baltimore. Finnst þér
mikill munur að Ieika fyrir
Bandaríkjamenn og Evrópubúa?
Mér fannst stórkostlegt að sjá
fólk standa upp og klappa á tónleik-
unum í Baltimore. Þetta er í fyrsta
skipti á ævinni sem ég upplifi það.
Það er óvenjulegt að fá svona
„standing ovation". Þetta hef ég
auðvitað aldrei fengið í Evrópu,
segir Pétur og iðar í sætinu um
leið og klingir í klakanum í djús-
glasinu í lófa hans. Ég held nú að
það sé ekki almennt til siðs að gera
það. Bandaríkjamenn eru voðalega
fljótir á fætur, þegar verið er að
fagna einhverju. Þeir eru að þessu
leyti ólíkir Evrópubúum.
— Á tónleikunum lékstu verk
eftir Hafliða Hallgrímsson og
Eyþór Þorláksson. Reynirðu
yfirleitt að hafa verk eftir
íslenska höfunda á dagskrá?
Jú, alltaf! segir Pétur einbeittur
á svipinn. Það er alveg regla, alltaf
íslensk!
— En hvað um úrval, er um nóg
að velja?
Nei ekki enn sem komið er, hægt
og hægt fjölgar verkunum, það sem
ég spila er sérstaklega samið fyrir
mig. Eins og verkið eftir Hafliða
tókum við upp á plötu nýlega í
London.
— Það var áberandi fallegt verk!
Já, já-há, gott! svarar Pétur með
sérstakri áherslu á síðasta atkvæði.
Mikilvægt að öðlast fjöl-
breytta reynslu til að geta
miðlað henni síðar
— Nú hefur þú náð ansi langt,
ekki eldri en þú ert. Hvarflaði
aldrei að þér að það gæti reynst
erfiður róður að vinna fyrir þér
með klassiskum gitarleik?
Nei, því ég hef ekki enn sem
komið er, ráðið mig í fast starf, hef
ekki þurft þess. Svo hef ég heldur
ekki fest mig í neinu eins og íbúðar-
kaupum eða slíku, á t.d. ekki bíl.
Ég þarf ekki á þessu fjárhagslega
öryggi að halda eins og er. Mig
langar bara að láta á það reyna
hvemig þetta gengur. Það kemur
alltaf betur og betur í ljós eftir því
sem maður spilar meira og víðar,
hvað róðurinn verður þungur.
— Og þú hefur hingað til haft
nóg að gera?
Já, sem betur fer er það þannig
að hvert ár er betra en það sem
var á undan.
— Hvert stefnirðu, hvert er ioka-
takmarkið?
Að geta unnið við þetta.
— Ért þú eini íslendingurinn sem
hefur lagt út á þá hálu braut að
vinna fyrir þér innanlands og
utan með einleik á gítar?
Jú, það er rétt.
— Það má þvi segja að þú sért
algjör brautryðjandi á þessu sviði
á Islandi?
Já, mér finnst ég alls ekki tilbú-
inn að kenna eins og er. Betra að
fá eins mikla reynslu og mögulegt
er, til að geta svo síðar miðlað
henni. Það hefur komið sér mjög
vel, bæði hef ég þá getað undirbúið
mig mikið og eins verið sveigjanleg-
ur, þegar ég þarf að leika einhvers
staðar.
— Berðu einhvern kvíðboga fyrir
þvi sem framtfðin kann að bera
f skauti sínu?
Aldrei Verið ánægðari á ævinni,
en einmitt núna. Var líka að eign-
ast lítinn strák. Það er erfitt að
fara í 2 mánuði frá baminu. Við
hjónin höfum oft verið aðskilin og
emm farin að venjast þvf, en það
varst ótrúlega erfitt af fara frá
stráknum, segir Pétur, (þar sem
hann hoppar léttilega á fætur, hnar-
reistur, rétt eins og hljómsveitar-
stjóri sem hoppar fimlega út af
sviði að tónieikum lokum), um leið
og hann kveður.
Sigrún eða Vigdís?
eftir Melkorku Eddu
Freysteinsdóttur
Ég er búin að vera búsett í Svíþjóð
í tæpt ár. Það var lengi búinn að
vera draumur minn að prófa að búa
í öðm þjóðfélagi en hér. Það má því
segja að ég hafi misst af matarskatt-
inum svokailaða og fleira skemmti-
legu sem hefur farið fram síðan ég
var hér síðast. Einn góður vinur
minn á íslandi hringdi út til mín
nýlega meðan ég var þar og sagði
mér nýjustu fréttir að heiman. Vom
það þær fréttir að Sigrún Þorsteins-
dóttir ætlaði að bjóða sig fram til
forsetaembættis. Vini mínum fannst
þetta greinilega hálfgert hneyksli
og fáránlegt. En þar sem ég þekki
töluvert til Sigrúnar Þorsteinsdóttur
sagði ég við vin minn að ég vildi
nú gjaman vita hvað stæði þama
að baki því ég taldi mig vita að þetta
framboð Sigrúnar væri ekki tilkomið
vegna metorðagimi eða framapots.
Eftir símtalið velti ég þessu fyrir
mér. Ég hafði að sjálfsögðu aldrei
hugsað.mér Sigrúnu Þorsteinsdóttur
sem forseta íslands frekar en aðrir.
Velti ég eftirfarandi fyrir mér og
hef gert það undanfama daga, sérs-
taklega eftir heimkomuna:
Varðandi uppreisn forseta-
frambjóðenda
Ég man vel eftir síðustu forseta-
kosningum. Mig vantaði þá tvo mán-
uði uppá að geta kostið og ég man
greinilga eftir því hversu svekkt ég
var því ég var alveg hörð á því að
styðja Vigdísi. Var það mikið vegna
áhrifa kvenréttindabaráttunnar og
svo einnig hversu falleg kona og
fonguleg var í framboði. Þetta þótti
nú heilmikið fjarðrafok á þeim tíma
að einstæð móðir væri í framboði
til forsetakosninga. Var þetta því
vissulega uppreisn kvenna gegn
karlaveldinu á þeim tíma. Var ég
mjög undrandi og ánægð með að
Vigdís náði kjöri. Vigdís hefur síðan
verið landihu til sóma sem hugguleg-
ur og viðkunnanlegur forseti. Allir
vita að hún er friðarsinni og hún
hefur kynnt landið og útflutnings-
vömr óspart út á við. Uppreisn Sig-
rúnar Þorsteinsdóttur beinist ekki
gagnvart Vigdísi sjálfri heldur vill
Sigrún að forsetaembættið sé starf-
rækt eins og gert er ráð fyrir í stjóm-
arskránni, þ.e. að forsetinn sé ekki
eingöngu skrautQöður í hatti lands-
manna og viðkunnanlegur út á við
heldur geti einnig haft mikið að
segja fyrir landslýð með því að beita
neitunarvaldi sínu. Einnig vill Sigrún
að forsetinn beiti sér pólitískt á al-
þjóðlegum vettvangi sem sterkur
boðberi friðar og sem styrkur leið-
togi íslendinga. Báðir forsetafram-
bjóðendumir nú, Vigdís Finnboga-
dóttir og Sigrún Þorsteinsdóttir,
hafa því ákveðna uppreisn að baki
sér. Finnst mér þetta oft gleymast
í umræðunni í dag.
Útlit, framkoma
Um það hef ég lítið annað að segja
en að báðir forsetaframbjóðendur
em stórhuggulegar og frambærileg-
ar konur. (Eg verð reyndar að viður-
kenna að ég hef lúmskt gaman af
því að báðir frambjóðendumir em
konur.) Að þessu leyti em þær
hníflafnar fyrir mér. Hins vegar er
. því ekki að neita að þar sem Vigdls
hefur það forskot að hafa verið starf-
andi nú í tvö kjörtímabil sem forseti
og því allir landsmenn vanir að sjá
hana í því hlutverki ennþá, þá er
erfiðara fyrir landsmenn að sjá Sigr-
únu Þorsteinsdóttur fyrir sér í því
hlutverki.
Menntun og bakgrunnur
Allir vita að Vigdís telst vel
menntuð kona og er landslýð t.d.
vel kunn fyrir frönskukennsluna
forðum í sjónvarpinu og fyrir starf
sitt sem leikhússtjóri. Sigrún kveðst
hafa alþýðumenntun og titlar sig
húsmóður. Hún hefur hins vegar
verið mjög'virk í félagsstörfum og
stjómmálum og hefur starfað tölu-
vert erlendis fyrir Manngildishreyf-
inguna undanfarin ár, bæði í Finn-
landi og Englandi. Hún þarf því
heldur ekki að skammast sín fyrir
tungumálakunnáttu sina. Ekki
finnst mér það mega gleymast að
skóli lífsins kennir mörgum ýmislegt
sem hinar háu menntastofnanir geta
ekki gert. Vigdís hefur þó það for-
skot að þekkja alla þætti forseta-
starfsins eins og það hefur verið
rekið hingað til og hvert mannsbam
hér á íslandi þekkir hana í dag.
Hins vegar þarf Sigrún Þorsteins-
dóttir nú að kynna sig á næstu vik- ■
um þar sem hún er tiltölulega óþekkt
miðað við Vigdísi.
Kjami málsins
Við höfum nú tvo hæfa forseta-
frambjóðendur en málið snýst um
hvemig forsetaembættið á að vera.
Fyrir mér snýst valið um þetta í ■
dag: A forsetinn okkar næsta
kjörtímabil að vera glæsileg kona
sem er dugleg að kjmna afurðir
landsins og Island sjálft erlendis sem
Vigdís Finnbogadóttir er eða á for-
setinn okkar að vera glæsileg kona
sem getur verið einörð og hörð í
hom að taka, er vemdarvættur
mannréttinda á íslandi og sterkur
leiðtogi út á við sem skiptir sér af
alþjóðamálum. En það myndi Sigrún
Þorsteinsdóttir vera.
Þar sem ég hef dvalið eitthvað
erlendis núna þá finnst mér ég hafa
kynnst annarri þjóðfélagsgerð svo-
lítið. Ég var í tengslum við fólk úti
sem sagðist beinlínis hafa flúið fs-
land þar sem því fannst vonlaust að
búa hér. Var það t.d. töluvert af
bamafólki. Ég heyrði á námsfólki
að það var flest kvíðið að koma heim
aftur vegna erfiðleika við að fá hús-
næði og beinlinis framfleyta sér í
allri hringiðunni hér. Mörgum finnst
þetta sjálfsagt einhver útúrdúr hjá
mér og ekki koma neinni kosninga-
baráttu við en ég held að skoðun
fólks á þjóðfélaginu okkar í dag
hafi allt að segja um skoðun fólks
á forsetaembættinu. Hægt er að
skipta íslendingum í tvennt: Annars-
vegar vel stætt fólk sem rekur sín
fyrirtæki eða fjölskylduinnflutning
eða jafnvel fólk sem stendur vel í
dag vegna þess að það þurfti ekki
að taka sín verðtryggðu lán til hús-
næðiskaupa eða til menntunar. Þetta
fólk getur alveg hafa verið duglegt
en hins vegar hjálpaði verðbólgan
þessu fólki gifurlega þannig að það
borgaði aðeins hluta sinna skulda
til baka til þjóðfélagsins. Margt af
þessu fólki skilur því ekki vanda
Melkorka Edda Freysteinsdóttir
„Eins og ástandið er
núna á Islandi 1988 tel
ég að við þurfum sterk-
an leiðtoga í þetta emb-
ætti. Ekki neinn ein-
ræðisherra að sjálf-
sögðu enda ekki um það
að ræða heldur leiðtoga
sem beitir sér af afli
innanlands sem á al-
þjóðavettvangi.“
unga 'fólksins í dag. Mér finnst
líklegt að þetta fólk fylgi Vigdísi þar
sem því hentar ágætlega að forset-
inn sé einhverskonar sölustjóri fyrir-
tækisins íslands sem fáir aðilar
stjóma. Hins vegar er sá hópur á
íslandi sem vinnur hörðum höndum
og á erfitt með að ná endum sam-
an. T.d. ungt fólk sem er að reyna
að mennta sig því að kröfur þjóð-
félagsins bjóða uppá það að fólk
þarf sérmenntun í hin ýmsu störf.
Það reynir að koma sér upp þaki
yfir höfiiðið því ekki er leigumarkað-
urinn viðunandi í dag og á sama
tíma er þetta fólk að eignast böm.
Þetta fólk gæti stutt Sigrúnu. Auð-
vitað er þetta mjög gróf skipting og
t.d. em ellilífeyrisþegar ekki í þess-
um hópi né úngt fólk í foreldrahúsum
sem er ekki ennþá komið út í lífsbar-
áttuna. En ég tel að unga og jafn-
vel gamla fólkið sé líklegra til að
skilja af hveiju Sigrún Þorsteins-
dóttir gerist svo kjörkuð eða brjáluð
eins og sumir orða það að bjóða sig
fram til forsetaembættis.
Mig langar svolítið að víkja að
því þegar ég kom núna til landsins.
Ég fékk að sjálfsögðu áfall við það
eitt að labba út í matvömbúð og
fannst blóðugt að borga svo mikinn
pening fyrir mat ofaní mig. Mér
finnst svolítið öfgakennt að ganga
um dýrindis flotta og fína flugstöð
sem ég væri auðvitað stolt og mjög
ánægð með nema út af því að ég
veit um erlenda skuldasöfnun lands-
manna og síðan hvað fólk á mínum
aldri þarf að þræla sér út fyrir nauð-
þurftum fyrir utan það að þurfa eig-
inlega að afsala sér því að ala sjálft
upp böm sín. Fólki sem ég þekki
.. 1. ' ■■■■■— ■—m ■
úti fannst beinlínis óttalegt að hlusta
á fréttir að heiman. Hér virðist allt
í kaldakoli og því fannst blátt áfram
hlægilegt að heyra um nýja veitinga-
húsið sem á að snúast í hring á
Öskjuhlíðinni eða um ráðhúsið í
tjöminni. Þetta tvennt m.a. virti^
koma eins og skrattinn úr sauðar-
leggnum í allri umræðunni um verk-
föll, niatarskatt, gengisfellingu
o.s.frv. Þegar ég var úti sá ég sjón-
varpsmynd sem sænska sjónvarpið
lét gera um Vigdísi Finnbogadóttur.
Nokkrir mánuðir em síðan þessi
mynd var sýnd í sænska sjónvarp-
inu. Myndin hafði mikil áhrif á mig.
Reyndar var það í fyrsta skipti sem -
ég varð fyrir virkilegum vonbrigðum
með forsetaembætti okkar íslend-
inga. Ástæðan var sú að myndin
sýndi elskulegan og huggulegan for-
seta sem virtist ekki hafa neitt hlut- -
verk annað en sýna og segja frá
gömlum minjum. Forseta sem byggi
meðal lítillar og afskekktrar þjóðar
og hefur þar af leiðandi ekkert bein
í nefínu. Þessu embætti virðist hafa
fylgt það hlutverk hingað til. Það
var því þama sem ég sá að ég gerði
mér aðrar væntingar um forseta-
émbættið en almennt hefur verið í
þjóðfélaginu. Mér finnst reyndar
þegar maður er á íslandi að maður
fínni varla fyrir að forsetaembættið
sé tií því forsetinn er önnum kafínn
við landkynningu út á við og við
veisluhöld og viðhafnartækifæri hér
heima. Ræðuhöld forseta og annað
hefur því alltaf miðast við þess kon-
ar embætti.
Mig langar nú reyndar að taka
dæmi um óvirkni forsetaembættisins
í dag. Samkvæmt lögum verður for-
seti að setja bráðabirgðalög. Nú eru
komin ný bráðabirgðalög og meira
að segja Ásmundur Stefánsson segir
að þau séu mannréttindabrot, sem
þau eru samkvæmt mannréttinda-
sáttmála Sameinuðu þjóðanna. Með-
an svo háalvarlegir hlutir gerast
héma heima var forseti okkar er-
lendis og handhafar valds hennar
settu þessi lög. Þetta er gott dæmi K
um hvemig forsetaembættið er
starfrækt í dag.
Ef forsetaembættið myndi vera
virkt í dag, þá myndi virkur forseti
neita að skrifa undir slík lög, og
vísa þar með málinu til þjóðarinnar.
Þjóðin myndi þá sjálf ákveða hvort
hún samþykkti þessi lög eða ekki.
Þetta gæti einnig orðið gott fyrir
Alþingi því forsetinn myndi veita
alþingismönnum aðhald. Smámál
eins og bjórmálið væm þá ekki að
teQa alþingismenn ámm saman á
Alþingi heldur myndi verða þjóðarat-
kvæðagreiðsla um svoleiðis mál. Við
lifum í nútíma þjóðfélagi tölvuvæð-
ingar. Þjóðaratkvæðagreiðslu um
málefni sem ,valda miklum ágrein-
ingi ætti því í framtíðinni að vera '
mjög einfalt að framkvæma og gott
dæmi um raunvemlegt lýðræði.
Vigdfs Finnbogadóttir hefur gert
sitt besta fyrir þessa þjóð og á mikl-
ar þakkir skilið fyrir en eins og
ástandið er núna á íslandi 1988 tel
ég að við þurfum sterkan leiðtoga í
þetta embætti. Ekki neinn einræðis-
herra að sjálfsögðu enda ekki um
það að ræða heldur leiðtoga sem
beitir sér af afli innanlands sem á
alþjóðavettvangi. Leiðtoga sem
skrifar ekki undir þau lög sem bijóta
mannréttindi fólks og sýnir því þjóð-
inni gott fordæmi. Leiðtogann Sig-
rúnu Þorsteinsdóttur.
Höfundur hefur starfað sem kenn-
ari ogstundarnú nám í Svíþjóð.
Firmakeppni Blæs
á Neskaupstað
Neskaupstað.
Hestamannafélagið Blær, sem
starfað hefur á Neskaupstað i
mörg ár, lætur lítið yfir sér en
setur samt skemmtilegan svip á
bæjarlifið, efndi til firmakeppni
nú á dögunum.
Það var greinilegt að þeir Blæs-
menn eiga marga fallega gæðinga
sem þeir sýndu bæjarbúum á svæð-
inu, sem þeim hefur verið úthlutað
á hafnarsvæðinu til sinnar starf-
semi. Þar fengu yngstu bæjarbú-
amir að fara á bak og virtust
skemmta sér frábærlega vel. Þama
mátti sjá skipstjóra á skuttogara,
vélstjóra, vörubflstjóra og allar
stéttir manna úr þessu litla. bæjarfé-
lagi skemmta sér saman með fjöl-
skyldum sínum svo ekki sé talað
um að skemmta sér með hestunum
sínum.
Þeir Blæsmenn eiga heiður skil-
inn bæði fyrir góða umönnun hest-
anna sinna og eins að koma mönn-
um á óvart með skemmtilegum
uppákomum í bæjarlffinu.
— Ágúst
KÍS
Morgunblaðið/Ágúst Blöndal
Unga fólkið fékk að fara á bak þegar hestamannafélagið Blær hélt
firmakeppni á Neskaupstað fyrir skömmu.