Morgunblaðið - 09.11.1994, Blaðsíða 6

6 MIÐVIKUDAGUR 9. NÓVEMBER 1994
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Morgunblaðið/Friðþjófur Helgason
í SELLÁTRI undir Drangaskörðum á Ströndum. Guðmundur Pétursson frá Ófeigsfirði vinnur við að flá sel.
Selnum haldið
í skefjum
TVEIR stofnar sela kæpa hér
við land, landselur og útselur.
Útselsurtur eru nú nýkæptar
og hafa menn sums staðar farið
í látur og drepið kópa. Samtök
selabænda greiða fyrir skinn
útselskópa og hringormanefnd
greiðir skotlaun eftir þyngd
dýranna. Samtök selabænda
greiða fyrir landselsskinn en
ekki eru greidd skotlaun fyrir
þá og hefur ekki verið gert í
nokkur ár.
Erlingur Hauksson sjávarlíf-
fræðingur er starfsmaður
hringormanefndar. Hann segir
tiltölulega nýtt að hirða skinn
af útsel en nú sé reynt að nýta
það í flíkur, minjagripi og
fleira. Hann segir Samtök sela-
bænda greiða 2.000 krónur fyr-
ir hvert skinn og að hringorma-
nefnd greiði 40 krónur fyrir
hvert kíló. Hann segir að vel
vaxinn kópur sé að jafnaði um
2.000 króna virði þannig að fyr-
ir hvern kóp geti menn fengið
um 4.000 krónur. Fyrir fullorð-
in dýr eru líka greiddar 40
krónur á hvert kíló en ekki er
hægt að nýta skinnið af þeim.
Fyrir neðri kjálka fullorðinna
dýra fást einnig 2.500 krónur
frá hringormanefnd en með því
að saga þversnið í vigtennur er
hægt að aldursgreina dýrin.
Tekur toll af smáfiski
Erlingur segir að útsel hafi
fjölgað við Island undanfarin
ár og hann taki dijúgan toll af
fiski. Fullvaxinn útselur þurfi
um tvö tonn af sjávarfangi á
ári og í rannsókn á sýnum sem
safnað var árin 1992 og 1993
hafi komið í Ijós að fæða sela
sé aðallega smáfiskur, smá-
þorskur, flatfiskur, síli og loðna
auk annarra tegunda.
Erlingur segir að yfirleitt séu
teknir um eitt þúsund haustkóp-
ar eða útselskópar á ári og um
800 fullorðin dýr og að á síð-
asta ári hafi um 1.500 landsels-
kópar verið drepnir. Þeir sem
stundi veiðarnar eru aðallega
bændur og aðrir þeir sem hafi
réttindi til að fara í látur.
Hringormanefnd er samstarfs-
nefnd sölusamtaka i fiskiðnaði
og útgerðarmanna og reka þau
hana. Fyrir utan að standa fyr-
ir greiðslum fyrir selveiðar seg-
ir Erlingur að rannsóknir séu
snar þáttur í starfsemi hennar.
Hún standi fyrir rannsóknum á
hringormum í þorski og selum
og samspilinu þar á milli og
leiti lausna á hringormavandan-
um.
Eftir að íslendingar hættu að
drepa sel sem nytjadýr var far-
ið að greiða skotlaun með þeim
árangri að landsel hefur fækk-
að um helming á um 20 árum
og er stofninn nú talinn vera
um 20.000 dýr hér við land.
Útsel hefur hins vegar fjölgað
og er nú talið að við landið séu
milli 10.000 og 12.000 dýr.
Helgi Pét-
ursson úr
Framsókn-
- arflokki
HELGI Pétursson vara-
borgarfulltrúi hefur sagt sig
úr Framsóknarflokknum en
ætlar að sitja áfram í borgar-
nefndum á vegum R-listans.
Helgi sagði að einkum
væru þrjár ástæður fyrir úr-
sögninni. í fyrsta lagi teldi
hann flokkinn ekki hafa beitt
sér nægilega í ýmsum félags-
hyggjumálum og hefði meðal
annars forsmáð örlög þeirrar
kynslóðar sem væri föst í viðj-
um verðtryggingarinnar.
Veiðileyfagjald
athyglisvert
Þá sagðist Helgi síðustu
misseri hafa fylgst mjög
grannt með umræðum um
veiðileyfagjald og teldi þær
hugmyndir allrar athygli
verðar en byggist ekki við að
, slíkt ætti upp á pallborðið í
Framsóknarflokknum.
Loks sagðist Helgi vera
mjög ósáttur við skipulag og
starf flokksins í Reykjavík,
þar sem sífellt færri stjórnuðu
gangi mála, þar á meðal því
hvernig byðu sig fram fyrir
flokkinn.
Fulltrúi Framsóknar-
flokksins á R-lista
Helgi var fulltrúi Fram-
sóknarflokksins á R-listanum
fyrir borgarstjórnarkosning-
arnar, er meðal annars for-
maður ferðamálanefndar
Reykjavíkur og situr í fleiri
nefndum. Helgi sagðist telja
að hann gæti áfram sinnt
þessum störfum, enda hefði
hann stutt R-listann dyggi-
lega og verið skipaður í um-
ræddar nefndir af borgairáði.
Verkalýðsfélögin mislangt komin við mótun kröfugerðar fyrir næstu kjarasamninga
Samiðn og VR hefja
viðræður í næstu viku
Mótun kröfugerðar er ekki lokið innan verka-
lýðshreyfmgarinnar en fyrir liggur að rík
áhersla verði lögð á kröfur um hækkun lægstu
launa og aðgerðir í skattamálum. I saman-
tekt Ómars Friðrikssonar kemur fram að
VR og Samiðn ætla að ríða á vaðið og hefja
viðræður við viðsemjendur í næstu viku.
„ÉG VONAST til að viðræður
geti hafist sem allra fyrst. Ég hef
trú á að þær geti byijað í næstu
viku. Við erum búin að óska eftir
fundi með okkar viðsemjendum,“
segir Magnús L. Sveinsson, for-
maður Verzlunarmannafélags
Reykjavíkur. Eins og fram kom í
Morgunblaðinu í gær ætla forystu-
menn Samiðnar að óska eftir að
samningaviðræður við viðsemj-
endur þess fari í gang í næstu
viku. Þórarinn V. Þórarinsson,
framkvæmdastjóri VSí, segist
gera ráð fyrir að viðræður fari í
gang í næstu viku en forystumenn
Vinnuveitendasambandsins hafa
haldið fundi með aðildarfélögum
vítt og breitt um landið að undan-
förnu.
Undirbúningur fyrir viðræður
um gerð nýrra kjarasamninga er
mislangt á veg kominn og kröfu-
gerð hvergi nærri fullmótuð.
Landssamböndum hefur yfirleitt
verið falið að leiða samningsgerð-
ina að þessu sinni en ekki liggur
endanlega fyrir hvernig verkum
verður skipt. Líklegast er talið að
fjallað verði um sérmál í aðildarfé-
lögunum en landssamböndin semji
um stærri kjaraatriði s.s. um
launalið kjarasamninga. Þórarinn
V. Þórarinsson telur að þessi að-
ferð geri samskiptin gagnvart
stjórnvöldum ómarkvissari en ella.
Skv. upplýsingum sem fengust
hjá Verkamannasambandinu eru
aðildarfélögin enn að vinna að sín-
um sérkjaramálum og þess ekki
að vænta að heildarkröfugerð liggi
fyrir fyrr en í lok nóvember. Fram-
kvæmdastjórnarfundi Verka-
mannasambandsins sem halda átti
10. nóvember hefur verið frestað
fram í næstu viku. Ekki er að
vænta niðurstöðu hjá Dagsbrún
fyrr en í lok mánaðarins, og sams-
konar upplýsingar fengust hjá
Guðmundi Þ. Jónssyni, formanni
Iðju. VR vill að samið verði við
hveija starfsgrein fyrir sig og
verður byijað á að ræða um breyt-
ingar á samningsformi við við-
semjendur í næstu viku.
Meðal þeirra atriða sem oftast
voru nefnd í samtölum blaða-
manns við forystumenn í verka-
lýðsfélögum eru að kaupmáttur
launa verði aukinn verulega og
lægstu laun hækkuð meira en
önnur laun. Hefur m.a. verið sett
fram sú hugmýnd að lægstu taxt-
ar byiji við 50 þús. kr. mörkin.
f því sambandi eru einnig uppi
hugmyndir um að svokallaðar ein-
greiðslur (láglaunabætur) verði
felldar inn í kauptaxtana og des-
emberuppbót verði hækkuð til
jafns við uppbót sem greidd er til
opinberra starfsmanna en hún
nemur nú 13 þús. kr. Þá er hávær
krafa innan hreyfingarinnar um
aðgerðir í skattamálum. Er hækk-
un skattleysismarka oftast nefnd
og jafnframt að heimilt verði að
nota ónýttan persónuafslátt maka
og barna. Þá er lögð áhersla á að
skapað verði svigrúm fyrir einstök
félög og sérsambönd að semja um
sérmál sín. Þannig verði lögð mik-
il áhersla á endurskoðun á kaup-
tryggingarsamningi fískvinnslu-
fólks.
Einnig eru víðtækar kröfur uppi
um að fundnar verði lausnir á
greiðsluerfiðleikum í húsnæði-
skerfmu og að tenging launa við
lánskjaravísitölu verði afnumin.
Hafa landssamböndin þegar falið
ASÍ að vinna að þeim málum.
Kristín Hjálmarsdóttir, formað-
ur Iðju á Ákureyri, segir tvennt
standa uppúr í kjaramálaumræð-
unni; Annars vegar verði þess
krafíst að lægstu launin verði lag-
færð og hins vegar sé lögð áhersla
á aðgerðir í skattamálum. „Það
er alveg á hreinu að við erum
ekki inn á því að fara einhveija
þjóðarsáttarleið. Við teljum að nú
sé kominn tími til að skoða aðrar
leiðir,“ sagði hún. Guðmundur
Finnsson, framkvæmdastjóri
Verkalýðs- og sjómannafélags
Keflavikur, segist sjá fyrir sér átök
á vinnumarkaði ef ekki verði sam-
ið um hækkun lægstu launa og
aukin framlög til atvinnumála.
Aðalsteinn Baldursson, formað-
ur Verkalýðsfélags Húsavíkur,
segist óttast að ef ekki takist að
ganga frá kjarasamningum strax
í janúar muni samningar dragast
fram á naésta haust vegna óvissu
í tengslum við þingkosningar. „Ég
vil ekki hugsa þá hugsun til enda,
því fólk má ekki við því að bíða í
eitt ár enn, án þess að fá leiðrétt-
ingu á sínum launum,“ sagði hann.
w
8
í
I
r
c
c
l
C;
í
i
I
í
1
(
í
i
i
!(
U
4 ,