Morgunblaðið - 06.02.1996, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 06.02.1996, Blaðsíða 20
20 ÞRIÐJUDAGUR 6. FEBRÚAR 1996 MORGUNBLAÐIÐ LISTIR Undirstaða alls í mann- legu samfélagi Verðlaun úr Menningarsjóði VIS voru veitt í fyrsta sinn í gær. Orri Páll Ormarsson var viðstaddur athöfnina í Listasafhi íslands ______og ræddi við verðlaunahafana.______ JÓN Ásgeirsson tónskáld, Ró- bert Arnfmnsson leikari og dr. Jórunn Erla Eyfjörð sam- eindaerfðafræðingur hljóta verðlaun úr Menningarsjóði VÍS 1996. Var þetta tilkynnt við hátíð- lega athöfn _ í Listasafni íslands í gær. Forseti íslands, frú Vigdís Finn- bogadóttir, afhenti verðlaunin. Menningarsjóði VÍS var komið á fót í tilefni fimm ára afmælis félags- ins á liðnu ári og er þetta í fyrsta sinn sem úthlutað er úr sjóðnum. Er tilgangur hans að verðlauna og styrkja þá íslenska einstaklinga sem skara fram úr á sviði lista og vísinda svo og að styðja hvers konar al- menna menningarstarfsemi. Mark- miðum sjóðsins hyggst Vátrygginga- félag íslands ná með því að veita til hans að minnsta kosti 5 milljónum króna á ári hverju. Ingi R. Helgason stjórnarformaður VÍS, sem gerði grein fyrir verðlaun- unum, sagði meðal annars í ávarpi sínu að menningin í öllum sínum víddum og margbreytileik væri und- irstaða alls í mannlegu samfélagi. „Hefur svo verið og verður. Menning- in flyst milli kynslóðanna af því að menningarverðmætin lifa ætíð þann er skóp þau og ný kynslóð fær að njóta hinnar réttnefndu menningar- arfleifðar. Menningin þróast í takt við þróun atvinnulífsins, sem við höldum uppi til að fullnægja þörfum okkar, hún er afurð þess um leið og hún er gagnverkandi aflgjafí þess." Sækja til menningarinnar Ennfremur sagði Ingi: „Við finn- um það í VÍS, hversu mjög við þurf- um að sækja til menningarinnar og hversu mjög við njótum ávaxta henn- ar í lífi okkar og starfi. Ekki bara í vísindum og tækni, sem við erum að reyna að tileinka okkur á hverjum degi, heldur og ekki síður í hinum fjölmörgu listgreinum, sem auðga anda okkar og veitir okkur þrek til dáða og starfa. Hvað liggur því beinna við en að við reynum að þakka fyrir okkur?" Hæsta upphæðin sem veitt var úr sjóðnum, ein milljón króna, féll Jóni Asgeirssyni tónskáldi í skaut en hann hefur, að sögn Inga, verið fyrirferð- armikill sem tónskáld, tónlistarkenn- ari og gagnrýnandi á tímum mikillar grósku í íslensku tónlistarlífi. „Mikla þökk eiga frumkvöðlar þeirrar vakningar í tónlistarlífi þjóð- arinnar, sem varð á fyrri hluta þess- arar aldar, mennirnir, sem unnu úr þessum efnivið, juku við hann _og þróuðu á undraverðan hátt. Jón Ás- geirsson er lærisveinn þessara frum- kvöðla og tónmálið í verkum Jóns á sér djúpar rætur í íslenskum þjóðlög- um. Athuganir Jóns á ýmsum tón- ferliseinkennum íslenskra þjóðlaga hefur hann dregið saman í eitt og einkenna tónstíl Jóns. Á því sviði eru áberandi mikill fjoldi margvíslegra raddsetninga á þessum sérkennilega og frumstæða menningararfi okkar íslendinga," sagði Ingi. í máli stjórnarformannsins kom fram að verðlaunin úr Menningar- sjóði VÍS til Jóns Ásgeirssonar væru að vísu viðurkenning og þakkir fyrir það, sem hann hefði gert, en væru þó öllu meiri hvatning til hans í þeim átökum sem hann stæði nú í. Jón hefur nefnilega samið nýja óperu, Galdra-Loft, sem verður frumflutt á Listahátíð í Reykjavík í júní næst- komandi. „Og ekki er nóg með það," bætti Ingi við. „Hann er byrjaður á nýrri óperu, sem verður Möttulssaga og þar mun hann einnig styðjast við sagnaþætti úr Fornaldarsögum Norðurlanda. Við segjum bara: Gangi honum vel." Mikil yfirlega Jón Ásgeirsson sagði í samtali við Morgunblaðið að það væri alltaf ánægjulegt að fá viðurkenningu fyr- ir störf sín. Jón hefur, eins og fram hefur komið, mörg járn í eldinum um þess- ar mundir og sagði hann að verðlaun- in myndu tvímælalaust koma honum til góða í þeim verkefnum. „Það er feikilega mikil vinna að fást við tón- smíðar; þetta er hægferðug vinna sem krefst mikillar yfirlegu. Fyrir utan minni verk er ég jafnframt að fást við fleiri stór verk en óperurnar og er meðal annars hálfgenginn með Morgunblaðið/Kristinn VERÐLAUNAHAFARNIR Jón Ásgeirsson, dr. Jórunn Erla Ey- fjörð og Róbert Arnfinnsson bera saman bækur sínar. JÓN Ásgeirsson þakkaði fyrir sig með því að flytja lag úr óperu sinni Galdra-Lofti ásamt Lofti Erlingssyni sðngvara sem nýkom- inn er heim frá námi í Englandi. klarinettkonsert í þremur þáttum." Frumflutningur Galdra-Lofts verður einn af hápunktum Listahá- tíðar en óperan er að mestu leyti byggð á leikverki og kvæðum Jó- hanns Sigurjónssonar. „Það segir sig sjálft að margt breytist þegar verki er breytt í ann- að listform, svo sem leikriti í óperu. Það tekur til að mynda miklu lengri tíma að syngja texta heldur en að segja fram. Síðan nota ég jafnframt fjölda ljóða úr kvæða- safni Jóhanns sem ekki er að finna í leikgerðinni á Galdra-Lofti. Þá fækka ég persónum," sagði Jón. Um Möttulssögu sagði Jón: „Mött- ulssaga er franskt riddarakvæði sem fært var í horrænan búning á 13. öld. Skiptist óperan í þrjár sögur: Norna-Gestur, sem sagður er 300 ára gamall, segir tvær sögur af sjálf- um sér, auk þess sem hann er með möttul meðferðis sem sýnir með hvaða hætti konur eru ótrúar mönn- um sínum. Þessar þrjár sögur eru síðan fléttaðar saman við fleiri at- Þurfum að sækja til menningar- innar burði sem eiga sér stað í tíð Hákon- ar gamla á miðri þrettándu öld." Alvara og alúð Róbert Arnfinnsson fékk 500.000 krónur í sinn hlut en að sögn Inga vill Menningarsjóður VIS með þessum hætti í fyrsta lagi votta honum virðingu og þakklæti fyrir framlag hans í leikhúsmenningu íslendinga í meira en ^-"^"" hálfa öld. í öðru lagi væru verðlaunin veitt vegna núverandi af- reka á sviðinu en um þessar mundir er Róbert í gamalkunnugu gervi Bastíans bæjarfógeta í Kard- emommubænum í Þjóðleikhúsinu. Þá sagði Ingi að verðlaunin væru í þriðja lagi veitt manninum Róbert Arnf- innssyni. „Fyrir það, hvernig hann leggur sig fram í listsköpun sinni, hvernig hann af alvöru og alúð gegn- ir hinum ýmsu hlutverkum, og hversu mikilli birtu hann hefur náð að bregða upp í umhverfi okkar og hug- skoti." Ingi sagði að Róbert hefði svo sannarlega leikið sig inn í hjörtu ís- lensku þjóðarinnar. „Róbert er að okkar mati nestor meðal íslenskra leikara og situr á bekk með þeim Lárusi Pálssyni, Indriða Waage, Val Gíslasyni og Þorsteini Ö. Stephen- sen." f samtali við Morgunblaðið sagði Róbert að á slíkum degi væri sér þakklæti vitaskuld efst í huga. „Við- urkenningar sem þessi hljóta alltaf að vera örvandi og ég tel mig ekki vera neina undantekningu þar á. Verðlaun koma oft í hlut þeirra sem eru lifandi í sínu listræna starfi og taka sjálfa sig alvarlega. Iistamenn hljóta þvi að líta á þetta sem hvatn- ingu." Róbert lætur engan bilbug á sér finna þótt hann hafi verið í eld- línu leikhússins í fimm áratugi. „Þeg- ar ég lít til baka hefur þetta verið ánægjulegur róður enda hef ég átt skilningsríka konu og börn. Starf leikarans er líka starf sem maður þarf að hafa ánægju af, annars myndi maður ekki endast í því, það er alveg á hreinu," sagði Róbert og bætti við að lífsróðurinn héldi áfram. „I dag er öldurnar heldur farið að lægja en maður stendur meðan stætt er." Rannsóknir á brjóstakrabbameini Dr. Jórunn Erla Eyfjörð hlaut einnig hálfa milljón króna úr sjóðnum fyrir framlag sitt til vísinda en hún hefur síðastliðin sjö ár stýrt hópvinnu á Rannsóknastofu Krabbameinsfé- lags íslands. Hafa rannsóknir þessar aðallega beinst að brjóstakrabba- meini, hugsanlegu arfgengi þess, eðli og orsökum. „Jórunn Erla og -samstarfsfólk hennar hafa rannsakað sýni úr yfír 400 brjóstakrabbameinsæxlum úr íslenskum sjúklingum og sýnt fram á, að breytingar í geninu P53 í æxlis- vef tengist slæmum sjúkdómshorf- um. Greiningin á stökkbreytingum í þessu geni getur því haft gildi til að spá fyrir um framvindu sjúkdóms- ins," sagði Ingi og bætti við: „Á ár- inu 1995 hefur Jórunn Erla og sam- starfsfólk hennar samið þrettán greinar um rannsóknir sínar, sem allar hafa verið teknar til birtingar í virtum erlendum vísindaritum." Jórunn Erla kvaðst vera mjög ánægð með verðlaunin fyrir hönd hópsins sem unnið hefur að umrædd- um rannsóknum. „Þetta er fyrst og fremst hvatning til að halda áfram og gera enn betur. Síðan er þetta líka viðurkenning á grunnrannsókn- um en maður heyrir oft að íslending- ar hafi ekki efni á að stunda vísinda- rannsóknir, sem ég held að við höfum þvert á móti ekki efni á að sleppa." ' Að auki hefur Menningarsjóður VÍS úthlutað verðlaunum að heild- arupphæð 3 milljónir króna til fjöl- margra aðila sem sjóðurinn telur að sinni verkefnum sem til hags og heilla horfi fyrir íslenskt samfélag, hvort heldur sem er á sviði lista eða vísinda, menningar eða atvinnulífs. Byggðu verðlaun þessi á umsóknum og verða nöfn verðlaunahafanna ekki birt opinberlega. SYNDIRNAR SJO MYNDLIST Gallerí Úmbra BLÖNDUÐ LJÓSMYNDA- TÆKNI Anna María Sigurjói isdótf ir. Opið kl. 14-18 alla daga nema mánud. til 24. febr. Aðgangur ókeypis. LEITIN að hinu gullna jafnvægi í persónuleika sem og samfélagi mannsins er það viðfangsefni tilver- unnar, sem væntanlega tekst aldrei að leiða til lykta. Stöðugar sveiflur á þessu sviði eru ekki aðeins óreglu- legar, heldur birtast öfgarnar jafn- vel samtímis á þröngum vettvangi, þannig að draga mætti lærdóm af - sem þó gerist sjaldnast. Nú um stundir glymja samtímis í eyrum raddir þjóðrembings og alþjóða- hyggju, en meðalhófið heyrist sjald- an nefnt; í ríkisútgjöldum fara sam- an bruðl á einu sviði og níska á öðru, og virðist þjóðinni nær óger- legt að fínna meðalveginn. Þessar öfgar birtast einnig hjá einstaklingnum, og á því byggir sýning Önnu Maríu Sigurjónsdótt- ur, sem hún hefur gefíð yfírskriftina „Höfuðsyndirnar sjö". Anna María stundaði nám í grafískri hönnun og ljósmyndun í suðurríkjum Banda- ríkjanna, og Iauk mastersnámi á síðasta ári; hún hefur tekið þátt í ýmsum samsýningum og haldið einkasýningar ytra, en þetta mun vera fjórða einkasýning hennar hér á landi. í stuttum formála bendir hún á að grísk siðfræði skýri dyggð sem ákveðið sálarástand: „Þetta ... er útskýrt sem meðallag tveggja lasta þar sem annar ræðst af skefjaleysi og hinn af skorti. Þannig er t.d. veglyndi meðallag bruðls og nísku. Höfuðdyggðirnar voru forsjálni, hugprýði, hófsemi, réttsýni, trú, von og kærleikur. Syndir voru skil- greindar sem frávik frá þessu með- allagi." Út frá þessum grunni hefur hún síðan unnið þau ljósmyndaverk um syndirnar sjö, sem hér getur að líta. Þessar myndir eru unnar með blandaðri ljósmyndatækni (silfur gelatín) þar sem er að nokkru geng- ið út frá líkamsformum við mynd- bygginguna, en við nánari skoðun er það áferð flatanna sem helst dregur að sér athygli; stundum minna þeir á hrjúfa steinsteypu, í öðrum tilvikum á ósléttan ís, gam- alt timbur o.s.frv.; hvítir sveipir innan um tengja heildirnar saman með draumkenndum hætti, sem hentar vel því myndefni (dramb- semi, ágirnd, óskírlífi, öfund, óhóf, reiði, leti) sem hér er fengist við. í verkunum eru fletirnir fylltir af samverkandi formum, þannig að nálgast kraðak í sumum tilvikum (nr. 4, 6), á meðan myndbyggingin er í góðu jafnvægi og tekur sig ANNA María Sigurjónsdóttir: Ágirnd. betur út í öðrum (nr. 2, 7). Yfír flestum svífur blær draumheims og fjarska fyrir tilstilli litunar mynd- anna, og falleg umgjörð í sérstökum römmum á mikinn þátt í að skapa sýrtingunni þann heildarsvip, sem hér ræður mestu. Hér eru því að öllu samanlögðu á ferðinni áhuga- verð ljósmyndaverk ungrar lista- konu, sem hefur alla burði til að láta að sér kveða í framtíðinni. Eiríkur Þorláksson
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.