Morgunblaðið - 16.11.1996, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 16.11.1996, Blaðsíða 24
LAUGARDAGUR 16. NOVEMBER 1996 / vexti Geargíska tímaailið í Bretiandli FRAM á 18. öld- ina má segja að ákveðinn ensk- ur stfll hafí varla þekkst. Það sem var í tísku við hirðina í Evrópu barst fljót- lega til Bretlands. Ahrifin komu þó einkum frá Þýska- landi, Holiandi og Frakklandi. Á 18. öldinni reis húsgagnaiðnaður hæst í Bretlandi. Húsgagnahönnuðurnir Chipp- endale, Heppelwhite og Sheraton hönnuðu fágæt húsgögn og bækur þeirra um húsgagnastfl höfðu veru- leg áhrif víðs vegar í heiminum. Fyrri hluti georgíska tímabilsins í enskri hús- gagna- gerð í þættinum í dag skrifar Sigríður Ingvarsdóttir um þar sem jafnvægi var milli fegurðar og notagildis. var í stjórnartíð Ge- orgs I (1714-27) og Georgs II (1727-60). georgíska tímabílið Seinni hlutinn var á —------—--------------------------dogum Georgs III í Bretlandi á 18. öld, (neo-isoo). Georg Lúðvfk, kjörfursti í Hannover frá 1698, varð jafn- framt konungur Eng- lands árið 1714. Ge- org I hafði haft nokk- ur ár til að venjast til- hugsuninni um að verða konungur Breta, sem hann virðist ekki hafa talið eftirsóknarvert. I bernsku hafði Georg I lært frönsku, ítölsku og latínu, en ensku reyndi hann aldrei að læra. Þegar þeir Georg I og II ríktu í Bretlandi, má segja að hinir auðugu borgarar hafi fest sig í mótað þjóðfélag sitt. Tókst það svo að enn í dag lætur nærri að það hvfli í sömu skorðum í öllum aðal- atriðum. Míkið vantaði á að þeir feðgar nytu lýðhylli sinna bresku þegna. Feðgarnir höfðu mikið dá- læti á þýskum siðum. Árlega dvöldu fyrstu Hannover-konungar Eng- lands langdvölum í Þýskalandi þar sem þeir undu sér mun betur en í Lundúnum. Af þessum sökum urðu ráðherrarnir valdameiri en ella, en þar við bættist kunnáttu- leysi Georgs I í enskri tungu. Georg II dó árið 1760, þegar styrjaldirnar stóðu sem hæst. Son- arsonur hans, Georg III, tók þá við. Hann var ungur að aldri og óreyndur. Var hann í engu fremri feðrum sinum, en í einu var hann ;; is , _4<>H |i(. r ólíkur þeim. Hann yar enskur að hnotu, Georgl, % öllu M*. en beir Þyskir, og hann frá 1720. k°m ^ldrei til Hannover. LJÓSAKRÓNA, Georg HI, frá 1760. ^Sím - »£Vv'/*?SM ¦¦r '^H I ítit'þ' j -'r^vflS i-»WlrM \ M ¥ I '¦ i'ifcfa I BÓKASKÁPUR úr mahóní, Georg H, frá 1730. STÓLL, Georg H, u.þ.b. 1755. Hvernig er hægt að hjálpa svona fólki? GYLFI ÁSMUNDSSON SÁLFRÆÐINGUR SVARAR SPURNINGUM LESENDA Spuraing: Ég hef til margra ára átt góðan vin og samstarfs- mann, sem er prýðismaður að öðru leyti en því að hann talar aldrei um annað en sjálfan sig. Honum finnst hann betri og meiri en flestir aðrir. Hann lend- ir oft í illdeilum vegna þess að hann getur ekki sett sig í ann- arra spor, en hann kemur aldrei auga á eigin sök í þessum málum heldur telur sig alltaf vera fórn- arlamb. Fyrir nokkru reyndi ég að tala um þetta við hann, en var þá umsvifalaust settur í óvina- herinn. Hvernig er hægt að hjálpa fólki eins og honum? Svar: í grískri goðafræði er sagt frá konungssyninum Narcissusi, sem var svo hrifinn af sjálfum sér að hann gat ekki elskað nokkra konu. Hann lá öll- um stundum á vatnsbakka og dáðist að spegilmynd sinni í vatnsfletinum uns hann varð þar til og breyttist í blómið narcis- sus, vatnalilju. Sigmund Freud notað þessa goðsögn, eins og svo margar aðrar úr grískri goða- fræði, til þess að varpa ljósi á þroskaferil mannsins, í þessu til- viki á tengslamyndun barnsins við annað fólk. Strax eftir fæð- ingu leitast barnið við að full- nægja eðlislægum þörfum sín- um, svo sem með því að sjúga brjóst móður sinnar. Smám saman myndast við hana og aðra nánustu í umhverfi barnsins vís- ir að tflfinningatengslum. Það lærir að þiggja af öðrum, kref- jast og heimta, og notfæra sér aðra á eigingjarnan og tillits-- lausan hátt, en kann ekki að gefa af sjálfu sér. Heimur barns- ins er ekki stór, en hann snýst í kringum barnið sem er í miðju hans. Þessi einhliða geðtengsl eru einkennandi fyrir börn að jafnaði fram undir 3ja ára aldur og hefur þetta þroskastig verið nefnt narcissistiskt eða sjálflægt stig. Eftir það hafa börn að jafn- aði öðlast nægilegan tilfinninga- þroska til þess að geta farið að mynda gagnkvæm geðtengsl við aðra, þ.e. bæði að þiggja og gefa af sjálfum sér og sýna öðrum ást og tfllitssemi. Á þessum árum mótast sjálfsmyndin og lagður er grunnurinn að samskiptum við annað fólk síðar á lífsleiðinni. Sumir ná hins vegar ekki að þroskast nægilega vel upp úr hinu sjálflæga þroskastigi og sjálfsmynd þeirra, tilfinninga- Sjálfumgleði tengsl og hegðun ber þess merki í meira eða minna mæli allt fram á fullorðinsár. Oft kemur það fram á þann hátt sem spyrjandi lýsir hér að ofan. Þeir eru ákaf- lega sjálfmiðaðir og sjálfumglað- ir, hafa lítið innsæi í eigið sálar- líf og á sama hátt eiga þeir erfitt með að setja sig í spor annarra og taka tillit til þeirra. Þeir eiga erfitt með að taka gagnrýni og sjá yfirleitt ekki sök hjá sjálfum sér. Þegar þessir eiginleikar verða mjög áberandi í fari manns, sérstaklega ef þeir hafa truflandi áhrif á samskipti hans við annað fólk, flokkast það und- ir persónuleikatruflanir. Hverjar eru ástæður þess að menn festast í óþroskaðri sjálfs- mynd og bernskuviðbrögðum? Margar skýringar hafa verið settar fram og trúlega eiga þær misrnunandi vel við eftir einstak- lingum. í fyrsta lagi eru menn misjafnlega af guði gerðir og ákveðnir persónueiginleikar hafa meiri tilhneigingu til að koma fram hjá einum heldur en öðrum af þeim sökum. I öðru lagi kennir sálkönnun að meiri háttar áfall eða trufiun á tilfinn- ingasviði barnsins á tilteknu þroskaskeiði geti leitt til stöðn- unar í tilfinningaþroska. Það gæti m.a. verið fólgið í því að viðkomandi hefur ekki fengið eðlilegum tilfínningaþörfum sín- um fullnægt sem barn og leitar því stöðugt eftir þeim á svo barnslegan hátt. Skapgerðarein- kenni hans stafa þá af öryggis- leysi og vanmetakennd. I þriðja lagi gætu viðbrögð og sjálfs- ímynd af þessu tagi hafa fengið óvehju mikla styrkingu frá for- eldrum og fjölskyldu barnsins og af þeim sökum fest í sessi. Börn á aldrinum 2ja til 3ja ára eru oftar en ekkimigasteinarnir í fjölskyldunni, iðulega for- dekruð og fá það á tilfinninguna að þau séu mest og best. Að sjálfsögðu er mikilvægt að styrkja sjálfsímynd og sjálfsálit barnsins, en getur þó gengið út yfir hæfíleg mörk, ef barnið fær ekki raunsæja mynd af sjálfu sér fram eftir öllum aldri. Hvað er til ráða? Nú er það svo að sjálfumglaðir einstaklingar finna sjaldnast hvöt hjá sér til að breyta þessum eiginleikum, enda angra þeir fremur aðra en þá sjálfa. Þó get- ur meðferð, sem byggist á því að viðkomandi fái speglun á sjálfan sig, annaðhvort í einstaklings- meðferð eða e.t.v. fremur frá þátttakendum í hópmeðferð komið að einhverju gagni. Slíka speglun getur hann líka fengið frá fjölskyldu og vinum, sem treysta sér til að segja honum til syndanna. Vafalaust hefur sá einstak- lingur, sem spyrjandi á við, marga ágæta kosti og hann er prýðismaður og góður sam- starfsmaður og vinur spyrjanda. Það gæti verið þess virði við hentugt tækifæri að ítreka við hann hvað það er í fari hans sem öðrum fellur ekki, en láta hann ekki mótþróalaust setja sig í óvinaherinn. Sá er vinur er til vamms segir. • Lesendur Morgunblaðsins geta spurt sálíræðinginn umþað sem þeim liggurá bjarta. Tehið er á mótí spurningum á virkum dögum milliklukkan 10ogl7f síma 5631100 og bréfum eða súnbréfum merkk Vikulok, Fax 5691222. 1H
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.