Morgunblaðið - 03.12.1996, Blaðsíða 40

40 ÞRIÐJUDAGUR 3. DESEMBER 1996
MORGUNBLAÐIÐ
InnþrptS",
öryggis- og
bfMna.terfl

ELFA-GRIPO
ein mest seldu öryggiskerfin
í Evrópu.
Samþykkt af viðurkenndum
prófunarstofnunum og
fjarskiptaeftirliti ríkisins.
Mjög hagstætt verð.
Kapalkerfi frá kr. 11.610.
Þráðlaus kerfi frá kr. 22.050.
Úrval aukahluta:
Reykskynjarar, sírenur,
símhringibúnaður, fjarstillingar.
Ódýr og örugg heimilisvernd.
Tæknileg ráðgjöf - auðvelt í
uppsetningu.
ISP
Einar
Farestveit&Co.hf.
Borgartúni 28 • Sfmar 562 2901 og 562 2900
Söluumboð Akureyri: Ljósgjafinn
AÐSENDAR GREINAR
Islensk þjóðtunga eða pelamál
Mjólkursamsölunnar
-kjarni málsins!
ALLMÖRG ár eru liðin síðan
þáverandi menntamálaráðherra,
Sverrir Hermannsson, efndi til ráð-
stefnu um íslenska tungu. Kvaddi
ráðherrann til fulltingis fjölda valin-
kunnra manna að sveija tungunni
hollustu. Þáverandi útvarpsstjóri,
sem nú er fyrrverandi og e.t.v. til-
vonandi, stýrði hátíðarfundi og
svardögum. í flokki stórmenna úr
viðskiptalífi komu fulltrúar öflugra
fyrirtækja og stofnana, m.a. Flug-
leiða. Er skemmst frá að segja að
allir ræðumenn stigu á stokk og
strengdu þess heit að slá skjaldborg
um móðurmál og feðratungu. Þar
átti nú ekki að hopa né heykjast.
Vitnað í Fjölnismenn, Nóbel og
Rask. Hvorki skorti hugkvæmni né
orðgnótt. Víkingslund og þjóðernis-
hyggja duldist eigi viðstöddu fjöl-
menni. Samkomunni lauk með ætt-
jarðarsöngvum á fánum prýddu
sviði Þjóðleikhússins. Nú gátu allir
sofið vært. Allri hættu var bægt frá
íslenskri tungu. Þjóðin var einhuga
um að vemda fjöregg sitt. Eða svo
sögðu gæslumenn þjóðtungu, hvort
sem þeir voru aldir upp við „Lestr-
arkver handa heldri manna börnum
KYNNING I KOPAVOGSAPOTEKI I DAG KL. 14-18
Glæsilegt Vichy úr fylgir kaupum á Vichy vörum
ef keypt er fyrir kr. 2500 eða meira *
VICHYI
t /t t O M T O I * f S
HEILSULIND HÚÐARINNAR
Pétur
Pétursson
eða Nýtt stafrófskver
handa minni manna
börnum.“
Þetta lofsverða
framtak ráðherrans
hleypti kappi í kinn.
Ungir athafnamenn
fylltust eldmóði. Einn í
flokki framtaksmanna
sótti um styrk úr Menn-
ingarsjóði útvarps-
stöðva til þáttagerðar
um íslenska fjölmiðla,
ekki hvað síst útvarp.
Var því vel tekið enda
Hrafn við stýri. Aðal-
stöðin ætlaði að helga
sig íslensku átaki og
efla þjóðernisvitund og
þrótt. Einhvem veginn varð minna
úr áformum en ætlað var. Áhuginn
dvínaði en beindist nú að öðmm
efnum. Þá var gott að eiga góða
að. Stöð þessi hóf nú að útvarpa
breskum fréttum og öðru efni sem
flutt var á engilsaxneskri tungu.
Tilkynnt var með heilsíðuauglýs-
ingu í dagblöðum að Flugleiðir
stæðu straum af útvarpsþáttum
stöðvarinnar sem fluttir væru sem
þáttur félagsins í þjónustu við við-
skiptavini.
Þrátt fyrir þetta andstreymi var
síst ástæða til að örvænta um hag
tungunnar. Því það er eins og segir
í ljóðinu: „Þar bíða vinir í varpa . ..“
Nú kom Mjólkursamsalan eins og
kölluð, með framrétta hjálparhönd,
spenvolga og ilmandi af náttúm og
góðvild og bijóstin stinn. Að vísu
þurfti hún að jafna sig dáh'tið eftir
harðan leik við keppinaut sem hélt
sig eiga rétt á því að stunda heil-
brigða samkeppni við drenglundað-
an „samkeppnisaðila", eins og það
heitir á stofnanamáli. Koma þurfti
Baulu á kné. Baula var félag hug-
kvæmra framtaksmanna sem hugð-
ust auka fjölbreytni mjólkurvöru og
keppa á jafnréttisgrundvelli við
Mjólkursamsöluna. Það var ekki
þolað af ofríkismönnum Samsöl-
unnar og hafin herferð til þess að
koma keppinautum á kné. Náðu
hefndaraðgerðir allt norður í Þing-
eyjarsýslu, vöggu samvinnu og
samstarfs. Þegar keppinauturinn lá
í valnum var unnt að snúa sér að
hugsjónamálum. Að vísu þurfti
fyrst að fást við heilbrigðismál, sem
olli hugarangri. Því þrátt fyrir ótví-
rætt bann um samkeppni á sviði
mjólkurvara hafði Mjólkursamsalan
óskorað leyfi til óheftrar samkeppni
við bakara og kökugerðarmenn. Þar
skorti nú ekkert á enda Samsalan
einna öflugust aulýsenda í Ríkis-
sjónvarpi að því er snerti brauð.
Það var einmitt þar sem nýrrar
ímyndar var þörf. Að
liðinni „tilvist-
arkreppu" þurfti að
hressa upp á ímynd-
ina. Þar var þjóð-
tungan bjarghringur
Samsölunnar.
Þegar það varð ljóst
að Ríkisútvarpið hafi
snúið baki við móður-
máli og feðratungu,
fellt niður tungumála-
kennslu, sem fyrr var
stunduð af prýði, horf-
ið frá barnatímum og
margs konar menn-
ingarefni, en lagt
stund á engilsaxneska
dægurlagatónlist af
sömu ákefð og kristniboð, var þörf
á einhveijum, sem taka vildi að sér
fóstur tungunnar. Mjólkursamsalan
sá sér leik á borði. Réð til sín mál-
fræðinga að rita fimmaurabrandara
og aulafyndni á mjólkurfernur, auk
þess að kaupa kór til þess að syngja
Er ekki kominn tími til
þess, spyr Pétur Pét-
ursson, að Ríkisútvarp-
ið efli íslenskt móðurmál
og feðratungu. Fari að
lögum og reglum sem
stofnuninni eru set.
nokkur vers og taldi sig með þeim
hætti fara með umboð þjóðtung-
unnar. Var nú ákveðið að hefja
markaðsátak til þess að selja mjólk-
urafurðir þær sem Gvendur smali
söng um í Skuggasveini Matthíasar
Jochumssonar: Blessaðan matinn
borða strax, beijaskyr, drafla,
mjólk og lax.
Oddviti íslenskrar málnefndar,
Kristján Árnason, var fenginn til
þess að tala máli tungunnar í út-
varpsþætti á Rás 2. Þar varð hann
að sætta sig við að ganga svipu-
göng Sigurðar G. Tómassonar og
sæta því að hlýða á engilsaxneskan
söng hljóma sem viðauka við spjall
sitt. Óskammfeilni Ríkisútvarpsins
og forherðing er slík að engu tali
tekur. Stofnun, sem er lögbundin
íslenskri tungu, bregst lagaskyldu
og reglugerðarákvæðum með fram-
ferði sínu. Auk þess, sem hér er
talið sniðgengur Ríkisútvarpið
ákvæði samkeppnislaga um jafnan
rétt. Sé gætt að skýrslum, sem
skrá tónlistarflutning og lagaval
verður ljóst að íslenskt efni lýtur í
lægra haldi.
Þáttagerðarmenn sækja í þeim
mæli í enska söngva sem væru
þeir þjóðtungan sjálf. Þegar Ómar
Ragnarsson reisir íslenskan fána á
Vatnajökli syngja Bítlarnir breskan
söng. Dagsljósþættir Ríkissjón-
varpsins og fþróttaþættir nota að
jafnaði enska söngva til undirsöngs
í þáttum sínum.
Seinast á föstudagskvöld var
Dagsljósþátturinn helgaður ís-
lenskri fjölskyldu í afdalasveit. Þá
voru ættjarðarlögin ekki spöruð en
allt var það til hnjóðs og hneisu.
Blessuð sértu sveitin min og önnur
íslensk lög og ljóð sungin til þess
að hæðast að afdalamennsku: En
formaður Framsóknarflokksins,
Halldór Ásgrímsson fékk íslenska
smámeyju, sem hann rómaði fyrir
hugkvæmni og yndisþokka, til þess
að syngja enskan söng. Það var við
hæfi. Ríkisútvarpið hafnaði tilboði
landsbókavarðar um tvo fyrirlestra
um Jón Sigurðsson forseta, en flutti
þess í stað tólf framhaldsþætti um
Basil fursta.
Björn Bjarnason menntamála-
ráðherra var einn þeirra er sendu
Ríkissjónvarpinu áskorun um að
leika íslensk lög fyrir kvöldfrétta-
tíma. Því var illa tekið af forvígis-
mönnum Sjónvarpsins. Þó ber að
þakka Sveini Einarssyni leikhús-
stjóra að hann brást vel við þann
stutta tíma sem hann gegndi starfi
dagskrárstjóra og kom því á að
ljúka sjónvarpsdagskrá með ís-
lenskum söng.
Afi Björns Bjarnasonar, Benedikt
Sveinsson alþingisforseti, var einn
hinn málsnjallasti maður sinnar tíð-
ar. Hann sagði í upphafi hernáms
að íslenskan gæti þolað um sinn
áreitni enskrar tungu (efnislega til-
vitnað). Nú, þegar liðin er meira
en hálf öld sést glögglega að ís-
lensk tunga hörfar og hopar.
Menntaskólinn við Hamrahlíð var
lengi klettur í hafi. Kór Þorgerðar
Ingólfsdóttur fagur samhljómur
þjóðtungunnar. Nú kvað við annan
tón. Hópur nemenda verðlaunaður
fyrir sjónvarpsþátt um fráhvarf og
undanvillu.
Er ekki kominn tími til þess að
Ríkisútvarpið efli íslenskt móður-
mál og feðratungu. Fari að lögum
og reglum sem stofnuninni eru sett.
Látum Mjólkursamsöluna sjá um
sitt eigið markaðsátak. Selja sitt
skyr og sitt „Jive“.
íslensk málnefnd á ekki að eiga
líf og tilveru undir því sem drýpur
af drafla Samsölunnar.
Höfundur er þulur.
NJÓTTU ÞESS AÐ SPILA ÞROSKANDI SPIL VIÐ FJÖLSKYLDUNA
FIMM í RÖÐ :
Fáðu kengúruna til að hoppa
um og safna myndum fyrír þig.
MÖRGÆSIR Á HÁLUM ÍS :
Komdu mörgæsum þínum
fyrir á ísjakanum.
SLÖKKVIÐ ELDINN :
Það "logar" á ^
spilaborðinu. JP
HÚSIÐ HENNAR MÖLLU:
Farðu í kapphlaup um húsið hennar
Möllu. Frá jarðhæð upp í ris.