Morgunblaðið - 06.12.1997, Blaðsíða 14

14 LAUGARDAGUR 6. DESEMBER 1997
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Fjallað um umhverfísáhrif á flugþingí
Hagstj órnartæki nýtt í
stað boða og banna
✓
Ymsar hliðar umhverfísáhrifa ilugsins
komu til umræðu á flugþingi sem
Jóhannes Tómasson fylgdist með. Meðal
. __ ----------
annars að Islendingar anda frá sér um
100.000 tonnum af koltvísýringi, en frá inn-
anlandsflugi koma 30-40 þúsund tonn.
FLUGIÐ í sátt við umhverfið var yf-
irskrift fjórða flugþingsins sem hald-
ið var í vikunni þar sem innlendir og
erlendir fyrirlesarar fluttu ræður.
Fjallað var meðal annars um alþjóð-
lega stefnumótun, opinberar reglur
og skattlagningu, kröfur og vænting-
ar viðskiptavina flugsins, loftmengun
vegna útblásturs, tækniþróun með
tilliti til umhverfísvemdar og hávaða-
mengun.
Þorgeir Pálsson fjallaði um alþjóð-
lega stefnumótun í flugumhverfís-
málum og sjónarmið Flugmálastjóm-
ar. Hann sagði ekki fyrir hendi sér-
staka stefnu Flugmálastjórnar, en
hún ynni eftir alþjóðlegum stöðlum
og reglum sem giltu í fluginu og
væm þær sífellt til umfjöllunar og
endurskoðunar. Nýleg grein gerði til
dæmis ráð fyrir að þotur sem fram-
leiddar væru fyrir 1977 yrðu afskráð-
ar eigi síðar en 2003, enda væru þær
mun hávaðasamari en nýrri þotur og
mjög víða væri þrengt að flugi þeirra
með ýmsum takmörkunum vegna há-
vaða.
Um 2% heildarlosunar
kolmónoxiða frá alþjóðaflugi
Sjónarmið umhverfísvemdar væm
að þeir sem menguðu greiddu kostn-
að sem af menguninni hlytist og að
slík gjöld myndu ýta undir betri nýt-
ingu og tækniþróun og gæta yrði
þess að ávinningur af hljóðlátari vél-
um hyrfí ekki með aukinni flugum-
ferð. Hann sagði flugrekendur telja
að hægt væri enn að minnka hávaða
við flugvelli, en erfítt gæti reynst að
draga meira úr notkun köfnunarefn-
istvíoxíða. Hann benti á að einnig
yrði að skoða aðra umhverfisþætti, til
dæmis bílaumferð við flugvelli og
sorp og annan úrgang frá fluginu.
Magnús Jóhannesson, ráðuneytis-
stjóri umhverfisráðuneytis, sagði að í
stað boða og banna væri nú lögð auk-
in áhersla á að nýta hagstjórnartæki,
umhverfísgjöld og skatta til að reyna
að draga sem mest úr umhverfis-
áhrifum. Hann sagði að heildarlosun
kolmónoxíða frá flugvélum hefði
dregist saman um meira en tvo
þriðju hluta á síðustu 15 ámm og að
losun á óbmnnu eldsneyti og sóti
hefði minnkað ennnþá meira, þama
færi saman betri nýting á eldsneyti
og umhverfisverndarsjónarmið. Um
það bil 2% af heildarlosun í heiminum
kæmu frá alþjóðaflugi. Gert væri ráð
fyrir að flugið ykist um 5% á næstu
árum en losun kolmónoxíðs myndi
vaxa eitthvað minna vegna tækni-
framfara, stæi-ri véla og betri flug-
umferðarstjórnar.
Ráðuneytisstjórinn nefndi að í
mótun stefnu sem nú sé unnið að um
uppbyggingu flugvalla verði að
tryggja að skipulag mannvirkja sé í
sem bestu samræmi við aðliggjandi
vegi og nálæga byggð, að leiðir að og
frá flugstöð séu sem greiðastar og að
hávaði frá flugumferð sé í lágmarki í
byggð. Stjórnvöld muni og setja regl-
ur um loftmengun og hávaða frá flug-
umferð svo og um notkun og efna-
samsetningu hálkueyðandi efna á
flugbrautum og flugvélum.
Eldsneytissparnaður
með minni aðskilnaði
Hilmar Baldursson, formaður
Flugráðs, setti flugþingið og nefndi
hann í ávarpi sínu að með minni að-
skilnaði sem orðið hefði í hæð flugvéla
á leið yfir Norður-Atlantshafið, þ.e. úr
tvö þúsund fetum í eitt þúsund, væri
afkastageta flugstjórnarsvæðisins
aukin og vélar gætu oftar valið hag-
stæðari flughæðir. Með því sparaðist
eldsneyti og útblástur mengandi efna
yrði minni. Gæti þetta þýtt um 140
milljóna dollara spamað á 20 árum í
flugumferðinni á þessu svæði.
Hafsteinn Helgason, verkfræðing-
ur hjá Línuhönnun, ræddi um kröfur
og væntingar viðskiptavina og sagði
þær helstar að flugfélög uppíylltu all-
ar kröfur, en þær kæmu úr ýmsum
áttum. Sífellt fleiri kröfur vörðuðu
umhvei’físmál og ljóst væri að fyrir-
tæki sem sinntu þeim hefðu betri
samkeppnisstöðu á flestum sviðum.
Magnús Jónsson veðurstofustjóri
ræddi um loftmengun í gufuhvolfi
jarðar og sagði áhrif frá útblæstri
flugvéla ekki langvarandi í 10 til 12
km hæð en þegar komið væri í heið-
hvolfíð gætu þau varað svo árum
skipti. Hann sagði að ýmis annar
vandi væri alvarlegri en af völdum
flugumferðar, svo sem vatnsskortur,
offjölgun mannkyns og notkun þrá-
virkra efna.
Minna 1
hávaða-
svæði ef
snertilend- j
ingar yrðu 1
bannaðar
HÁVAÐASVÆÐI við Reykjavíkur-
flugvöll myndi minnka verulega ef
snertilendingar yrðu ekki leyfðar en
þær voru á síðasta ári alls 35.346 og <
myndi hávaða af flugumferð þá
verða mun minna vart t.d. í Skerja-
firði. Þessar niðurstöður koma fram
sé notað reiknilíkan sem Þorsteinn
Þorsteinsson, byggingaverkfræð-
ingur við Háskóla Islands, gi-eindi
frá á flugþingi á fimmtudag en með
slíku líkani má reikna og meta lang-
tímaáhrif hávaða.
Notað er reiknilíkan frá Flug-
málastjórn Bandaríkjanna en við
hávaðamælingar eru ýmist notuð
slík líkön og/eða beinar mælingar.
Þorsteinn segir að brautarstefnur,
nýtingarhlutfall, fjöldi flughreyf-
inga eftir tegundum, aðflugs- og
brottflugsferlar og fleira skipti máli
við útreikninga sem þessa. Stað-
festa þarf niðurstöður reiknilíkans-
ins með því að mæla hávaða í ná-
grenni flugvallarins í nokkurn tíma,
kanna viðbrögð fólks í næsta ná-
grenni og skrá kvartanir. Slíkar
mælingar segir hann einnig nauð-
synlegar til að fylgjast með breyt-
ingum.
Mismunandi
hávaðasvið
Mælingar standa nú yfír en á
flugþingi sýndi Þorsteinn hvemig
meta má með líkaninu hvernig mis-
munandi flugvélar mynda mismun-
andi hljóðspor eða hávaðasvið á
svæði út frá flugbrautunum og
hvernig meta má einnig langtíma-
áhrif eða langtímahljóðstig eins og
hann orðaði það. í fyrra var fyrsta
heila árið sem skráning umferðar
um Reykjavíkurflugvöll var nægi-
lega ítarleg til að reikna megi hljóð-
stig og hljóðspor umhverfís völlinn.
Þorsteinn sýndi hversu stórt
hljóðspor er við flugvöllinn miðað
við núverandi umferð, ef hún ykist
um 50% og ef sleppt væri öllum
snertilendingum og er þar í öllum
tilvikum átt við langtímahljóðstig.
Snertilendingar voru í fyrra 35.346
en heildarfjöldi flughreyfinga var
84.231. Fram kom að miðað við alla
flugumferð um völlinn nær 55 dB
hávaði lítið út fyrir flugbrautar-
endana, lengst í norðurátt nokkuð
yfir Hringbrautina, lítið upp í
Oskjuhlíð en nær nokkurn veginn
alveg yfir byggðina í Skerjafírði.
Þessi hávaði nær yfir mun minna
svæði ef engar snertilendingar fara
fram á vellinum og sleppur þá t.d.
íbúðabyggðin við Skerjafjörðinn að
mestu.
Flugleiðir búa sig undir að hrinda í framkvæmd umhverfísstefnu sinni á næsta ári
Minni eldsneytis-
notkun en hjá
erlendum félögum
FLUGLEIÐIR nota 5 til 52,5% minna elds-
neyti á hvem farþegakílómetra en erlendu
flugfélögin SAS, United og Lufthansa. Sigþór
Einarsson, deildarstjóri gæðastjómunardeild-
ar Flugleiða, greindi frá þessu á flugþingi og
sagði hann ástæðumar m.a. þær að flugleiðir
félagsins væru mjög hagstæðar flugflotanum
hvað snerti eldsneytisnotkun.
Eldsneytisnotkunin er 5% minni en hjá
þýska flugfélaginu Lufthansa, um 47,5% minni
en hjá bandaríska flugfélaginu United og um
52,5% minni en hjá SAS. Þá er hún um 10%
minni en hjá British Airways.
Flugleiðir munu fljótlega eftir áramót taka
upp umhverfisstefnu en undirbúningur hennar
er á lokastigi. Sigþór sagði á flugþinginu að
umhverfisstefna næði ekki tilgangi sínum
nema framkvæmdastjóm sem og allir starfs-
menn tækju höndum saman um að vinna sam-
kvæmt henni.
Sigþór sagði að kynna ætti umhverfisstefn-
una fyrir stjórn og framkvæmdastjórn félags-
ins á næstunni. Nauðsynlegt væri að fram-
kvæmdastjórnin fylgdi slíkri stefnu eftir, gert
væri ráð fyrir að allir starfsmenn og stjómend-
ur tileinkuðu sér kerfíð í starfí sínu og því
þyrfti að fylgja eftir með virku eftirliti.
áhrif á umhverfíð og varðandi aðföng sagði Sig-
þór þar helst um að ræða eldsneyti, olíur og
spilliefni, hráefni fyrir matargerð og pappír,
áríðandi væri að nýta þessi aðfóng öll sem best.
Þessir þættir hefðu ekki síður áhrif á umhverf-
flugvélum, olíum og spilliefnum þyrfti að farga,
svo og matarleifum, umbúðum og pappír og
nauðsynlegt væri að takmarka sem mest þessa
afganga.
Mikill eldsneytissparnaður
Flugleiðir hafa þegar náð að uppfylla alþjóð-
lega staðla varðandi útblástur og hávaða frá
þotuhreyflum og nefndi Sigþór dæmi um elds-
neytissparnað sem náðst hefði með tilkomu nýja
flugflotans, kostnaður við eldsneytiskaup hefði
lækkað um 35% að meðaltali á hvert sæti á síð-
ustu árum. I fyrra keypti félagið um 110 þúsund
tonn af flugvélaeldsneyti fyrir 1,9 milljai'ða
króna. Sagði Sigþór að hefðu eldri gerðiniai'
enn verið í notkun hefði þurft að kaupa um 59
þúsund tonnum meira af eldsneyti fyrir um einn
milljarð króna. Þá nefndi hann að hávaðinn væri
mun minni frá nýju þotunum. Til dæmis væri
hávaðaspor 757-200 þotunnar aðeins 6% af þvi
sem var á 727-200 og er þá miðað við það svæði
við flugvöll sem 95 desíbela hávaði nær til.
Mjög margir-þættir-í rekstri-flugfélagshafa - ið sem afgangai', þ.e. útblástur og hávaði frá