Morgunblaðið - 06.12.1997, Qupperneq 40

40 LAUGARDAGUR 6. DESEMBER 1997
MARGMIÐLUN
MORGUNBLAÐIÐ
Stafrænir
stafakarlar
Brautryðjendaverk í íslenskrí margmiðlun
er diskur Bergljótar Arnalds um Stafakarl-
ana sem kom út fyrir skemmstu. Ami
Matthíasson tók Bergljótu tali sem sagðist
aldrei hafa gert sér í hugarlund hvað bong
og díng gætu sagt mismunandi hluti.
UTGÁFA á íslenskum marg-
miðlunardiskum er varla
komin af stað; kom-
ið hafa út diskar með
jað-
fræði-
upplýs-
ingum
og ferðahand-
bók, aukinheld-
ur sem út kom
fyrir síðustu jól
diskur með jólaefni ým-
iskonar, sögum, söng og
leik. Fyrsti eiginlegi margmiðl-
unardiskurinn sem sameinar texta
og tóna, myndefni fræðslu og leik,
kom út fyrir skemmstu í sameigin-
legri útgáfu Apple-umboðsins,
Virago og Bergljótar Arnalds, en
diskurinn byggist á barnabók
hennar sem heitir Stafakarlarnir
og kom út fyrir síðustu jól. Diskur-
inn er gerður bæði fyrir Macintosh
og PC-tölvur.
Bergljót segir að hún hafi fengið
óvæntan glaðning frá skattinum og
ákveðið að kaupa sér tölvu hjá
Apple-umboðinu. Þegar þangað
var komið hafi henni hugkvæmst
að reyna að kría út afslátt út á það
að sagan um Stafakarlana hafi öll
verið unnin á Apple-tölvu, en þeg-
ar hún fór að spjalla við forsvars-
menn þar á bæ stungu þeir upp á
því að setja bókina inn á geisla-
disk. „Ég velti þessu fyrir mér,
skoðaði leiki og fannst
hugmyndin alltaf meira
freistandi eftir því sem
ég gerði mér betur
grein fyrir möguleikun-
um sem formið hafði upp á
að bjóða. Kostnaðurinn stóð þó í
mér en þegar Apple-umboðið
ákvað að gerast meðframleiðandi
fannst mér að þetta gæti gengið."
Bannað að gera
mistök
Bergljót segir að fram í maí hafi
þau aðstandendur útgáfunnar und-
irbúið hana, safnað saman fólki, lagt
á ráðin um fjármögnum og skipu-
lagt tölvuvinnuna út í æsar. „Þegar
þeirri vinnu var lokið fundaði ég
með teiknurum, Jóni & Jóni ehf., og
forriturunum, Gagaríni hf. Þeir
kynntu fyrir mér hvernig hægt væri
að nýta peningana og möguleika
tækninnar sem best. Það
' kiptir miklu máli
í vinnu sem
þessari að und-
irbúa hvert skref
því það má ekki
gera mistök í
handriti, það er
svo dýrt að
þurfa að leiðrétta
þau. Handritið þarf
helst að standast 100% og það þarf
að vera fyrirfram ákveðið hver
muni vinna hvert handtak. Við sett-
um okkur líka mjög knappan tíma
þannig að það varð að halda vel á
að láta þetta ganga upp
ið hægt væri að prófa
disldnn og yfirfara í tæka tíð. Það
var ekki mikið sofið, enda þurfti ég
að vera alltaf tveimur skjámyndum
á undan með handritið til þess að
að það væri alltaf nóg fyrir
jera.“
Hundrað síðna
handrit
Bergljót segir að diskurinn sé
mjög trúr bókinni, enda hafi
komi á daginn að bókin gæti
staðið ótrúlega vel. „Ég sam-
einaði nokkrar síður, þannig
eru H og I með eina skjá-
mynd, meðal annars vegna
þess að ég var með ákveðinn
kvóta og vildi frekar
hafa skjámynd
Morgunblaðið/Kristinn
BERGLJÓT Arnalds, höfundur Stafakarlanna.
sem væri með mjög miklu á en að
hafa tvær fátæklegar. Sérstaklega
reyndi ég að fara þessa leið ef staf-
ur átti ekki mörg orð, eins og til
dæmist stafurinn X, en hann lendir
á sömu skjámynd og stafakarlinn
V. Með því gat ég gert eitthvað
skemmtilegt og X hafði annan staf
sér til stuðnings til að gera síðuna
líflegri.
Sagan sjálf er örfáar síður, en
handritið að leiknum og öllu dótinu
er hátt í hundrað síður; það þarf að
lýsa öllu í smáatriðum og ég verð
að viðurkenna að þurfa að sjá þetta
allt fyrir sér og vita að það megi
ekki gera mistök var oft mjög
erfitt," segir Bergljót og tekur und-
ir það að sennilega hafi sjaldan
reynt eins mikið á ímyndunarafl
hennar.
Flókinn
undirbúningur
Bergljót segist hafa haldið að
vinnan sjálf væri flóknari en kom í
ljós, en aftur á móti vanmetið það
hversu undirbúningurinn væri flók-
inn, varðandi alls kyns hluti eins og
höfundarrétt, mannaráðningar og
þar fram eftir götunum. Þar hafi
hún meðal annars rekið sig á að
hún var að fara ótroðnar slóðir og
hafði því enga fyrirmynd sér til við-
miðunar. „Þetta er mjög dýr
vinna,“ segir hún, „það koma svo
margir að verkinu og þeir sem
vinna það, hvort sem það eru forrit-
arar eða hljóðupptökumenn, eru
allir með dýr tæki og því kostar
mikið að fá þá til að vinna fyrir sig.
Við hefðum viljað hafa helmingi
meira fé að spila úr, en það var líka
gott að vissu leyti að hafa ekki
meira fjármagn, því það reyndi
meira á hugkvæmni okkar og við
fundum oft lausnir sem voru
skemmtilegri fyrir vikið.“
Steinn Ármann
píndur
Raddsetningin setur mikinn svip
á diskinn og þar fer á kostum
Steinn Armann Magnússon sem
smíða þurft tugi af persónum og
hver þurfti að hæfa ákveðnum staf.
Bergljóst segist hafa haft tröllatrú
á Steini Ármanni og því leitað til
hans um að vinna það. „Ég fékk
hann fyrst til að gera prufu með A-
ið, en var einhvern veginn með það
á hreinu að hann gæti gert þetta
allt. Ég þurfti að vísu að pína hann
svolítið, þegar hann ætlaði að hætta
á miðju tímabilinu, enda er þetta
svo allt annað en talsetja teikni-
myndir. í þannig vinnu er leikarinn
með upprunalega rödd persónunn-
ar í eyranu og hreyfimyndina fyrir
framan sig á skjánum. En við höfð-
um aðeins myndina í bókinni og
textann sem persónan átti í hand-
riti. Síðan var Steinn með handritið
í höndunum með allskyns leiðbein-
ingum til teiknara og forritara og
vissi kannski ekki hvað var búið að
gerast á undan. Ur þessu þurfti
hann síðan að vinna og fara með
hverja setningu margsinnis. Þar að
auki þurfti að vinna hverja setningu
og hvert leikhljóð fyrir sig svo
hægt væri að forrita það með
hreyfingum. Það fór gríðarleg
vinna í áhrifshljóð, því það þurfti að
velja þau af mikilli nákvæmni; ég
hefði aldrei gert mér í hugarlund
hvað bong og díng gætu haft mikla
merkingu."
V E F F Ö N G
►http://www.mbl.is/sudurskaut/
Morgunblaðið á netinu hefur opnað vef í tilefni af
ferð jeppamannanna Freys Jónsson-
ar og Jóns Svanþórssonar til Suður-
skautslandsins. Þar er rakinn að-
dragandi ferðar þeirra, sagt frá bún-
aði og áfangastað og birtar fréttir og
myndir sem berast frá þeim. Vefur-
inn er öllum opinn.
►http://mailserv.cc.kuleuven.ac.be/faq/faq.html
Einnig má oft bjarga sér með því að fletta upp í faq-
skrám, en faq er safn algengra spuminga um sértækt
efni. IMjög gott safn slíkra skráa er að finna á slóðinni
sem getið er, en þar em líka tengingar í aðra staði
sem vista álíka skrár.
►http://ftpsearch.ntnu.no/ftpsearch/
Besta leitarvélin að hugbúnaði á netinu, þ.e. hugbún-
aði sem sækja má með ftp, er norsk. Vissulega þarf að
vita hvað viðkomandi skrá heitir, en með smá æfingu
læra menn að giska. Þessi slóð er mjög vinsæl hjá
þeim sem leita að warez, eða stolnum hugbúnaði á
netinu. ________
►http://www.dejanews.com/
Ekki hafa allir aðgang að
fréttaþjóni, News Server,
en þá er hægt að bjarga sér
með því að snúa sér til
DejaNews, sem safnar
saman öllu því sem sent
er inn í fréttagrúppur,
flokkar og geymir um aldur og ævi.
►http://www.sil.org/sgml/xml.html
Mikið er rætt um XML, sem nýtur æ meiri hylli sem
viðbót við HTML og í mörgum tilfellum síðulýsinga-
mál sem leysir það si'ðamefnda af. Ágætt safn upplýs-
inga um XML er á slóðinni.
►http://www.cybout.com/cyberian.html
Sífellt verður auðveldara að kaupa sér tölvur og tæki
á netinu, til að mynda má fá flestar tölvur töluvert
ódýrari með því að kaupa þær á netinu og greiða af
tolla og skyldur sjálfur. Með bestu netverslunum með
tölvubúnað er Cyberian Outpost.
►http:/ /www.microsoft.com/
Varla þarf að taka fram að ein besta vefslóðin fyrir
hugbúnaðaráhugamenn er vefslóð Microsoft. Sú
breytist reyndar ört, enda besta leiðin til að fólk
vilji líta inn aftur. Þar er og að finna fjölmargar
undirslóðir eftir því sem menn leita að, til að
mynda http://www.microsoft. com/msdownload/,
og eins gott að hafa góðan tíma til að róta á MS-
vefnum.
►http://www.netradio.net/
Netútvarp er gagnlegt og hægt að hlusta á útvarpið á
tölvunni um netið ef vill. Engin útvarpsstöð hefur upp
á fleiri gerðir tónlistar að bjóða en NetRadio. Alls em
fimmtán rásir í boði og á þeim fleiri undirrásir eða
dagskrárpakkar.
►http://www.united-
media.com/comics/dilbert/
Ekki verður skilið við net-
slóðir án þess að geta Dil-
berts, sem hefur bjargað
mörgum tölvumanninum frá
örvæntingu. Ævintýramenn, sem sjá vilja þrívíðan
Dilbert, ættu að kíkja á http://www.mediadome.-
com/Webisodes/Dilbert/Strip/dailyc.html.
Geimverur
gera innrás
LEIKIR
Duke Nukem fyrir Sega Saturn.
Bannaður yngri en sextán ára. Sega
gefur út í samvinnu við 3D Realms.
LEIKURINN sí-
vinsæli Duke Nukem
hefur nú verið gefin út
á Sega Saturn. Sögu-
þáðurinn er ekki ólík-
ur því sem gerist í
öðrum slíkum tölvu-
leikjum, geimverur
gera innrás á jörðina
og hetjan er eini mað-
urinn á plánetunni
sem getur stoppað
þær. Leikurinn er
einfaldur, þú þarft
bara að skjóta allt
sem hreyfist. Hann er
þó ekki eins og aðrir leikir um svip-
að efni; hvaða annar leikur hefur
komið með þá frábæru hugmynd
að láta Duke hafa minnkunarbyssu
svo það nægi að stíga ofan á óvin-
inn til að murka úr honum líftór-
una? Greinarhöfundur er á því að
aldrei hafi verið gefinn út jafn góð-
ur þrívíddar Doom leikur og Duke
Nukem 3D.
Leikurinn gerist nú
á dögum, en vopnin í
honum eru þó langt
frá því að vera svipuð
þeim sem við þekkj-
um. Grafíkin er af-
bragsgóð og umhverfi
og yfirbragð undir-
strikar hversu góður
hann er. í PC-útgáf-
unni var þó betra að
stjórna Duke, sem er
helsti galli þessarar
Sega Saturn-útgáfu,
en einnig er leiðinlegt
að geyma í honum og
verst af öllu að ekki er hægt að
geyma á minniskortinu.
Ingvi Matthías Árnason