Morgunblaðið - 21.06.1998, Page 8

8 SUNNUDAGUR 21. JÚNÍ 1998
FRETTIR
MORGUNBLAÐIÐ
ÞAÐ lagast ekkert við nýju pilluna, læknir. Hann hefur bara einum limi
meira til að sprikla og sparka með.
Tók há-
skólapróf
eftir 64
ára hlé
Morgunblaðið/Þorkell
SIGURÐUR Sigmundsson fyrrverandi bóndi á Hvítárholti.
„Spænska er eitt mesta tungumál heims.“
SIGURÐUR Sigmundsson, 83 ára
gamall fyrrverandi bóndi að Hvít-
árholti í Hrunamannahreppi sem
nú er búsettur á Flúðum, gekkst
undir alþjóðlegt próf í spænsku í
maí síðastliðnum. Sigurður, sem
hefur lagt stund á sjálfsnám í
spænsku í 50 ár og samdi fyrstu og
einu Spænsk-íslensku, Islensk-
spænsku orðabókina, segir að sór
hafí gengið þokkalega í prófínu en
niðurstöður úr því verða ekki ljós-
ar fyrr en í næsta mánuði.
Prófið, sem nú er haldið tvisvar
á ári hér á íslandi á vegum menn-
ingarmálastofnunar Spánar og há-
skólans í Salamanca, er ætlað þeim
sem hafa yfir góðri kunnáttu í
málinu að ráða, til dæmis fólki sem
hefur verið búsett í spænskumæl-
andi löndum, en Iangar að öðlast
formlega viðurkenningu á kunn-
áttu sinni.
Sigurður segist í samtali við
Morgunblaðið hafa ákveðið að
sækja um að fá að taka prófið eftir
að hafa séð það auglýst í Morgun-
blaðinu. „Ég hætti síðan við að
taka prófið en þá hringir Margrét
Jónsdóttir lektor í mig og eggjar
mig að koma nú með. Þá lét ég til
leiðast," sagði Sigurður.
Hann segist tvisvar hafa komið
til Spánar og hafí þá rætt við inn-
fædda á spænsku. „Þegar ég kom
þangað talaði ég málið eingöngu
lært af bókum.“
Orðabók Siguröar er notuð til
kennslu hér á landi. Hann ákvað á
sínum tfma að ráðast í að semja
bókina til að hjálpa sjálfum sér við
námið.
Sigurður segist einkum hafa
tekið prófið sér til gamans. 64 ár
eru síðan Sigurður settist síðast
niður til próftöku, þá á bændaskól-
anum á Hólum þar sem Sigurður
stundaði nám. Breytingar hafa
orðið nokkrar í próftöku frá 1934
og til dæmis þurfti hann leiðbein-
ingar um hvernig fylla bæri út
krossapróf.
Um ástæðu þess að hann ákvað
á sínum tfma að nema spænsku
segir hann að málið sé eitt mesta
tungumál heims. „íslendingar
þekkja lítið til þessarar miklu
heimstungu enda fer ástundun
hennar hraðvaxandi út um allan
heim. Þetta er annað mesta tungu-
mál heims og á það er skrifað
frægasta ritverk heimsbókmennt-
anna, Don Kíkóti eftir Cervantes."
|p»PP
****, |
FFIHLAÐBO
FRÁ KL. 14-17
UPPSELT I MATARHLAÐB
Sunnudagar fyrir fjölskylduna
Við tileinkum fjölskyldunni alla sunnudaga í sumar,
með kaffi- og matarhlaðborði. LIFANDI TÚNLIST.
KAFFIHLAÐBORÐ FRÁ KL. 14-17.
UPPSELT í MATARHLADBORÐIÐ í DAG.
flfmæli á sunnudögum
Kaffihlaðborðið á sunnudögum
er tilvalið fyrir afmælisveislur.
TILBOÐ FYRIR HÚPA. ö,„ur b. úi,.s,o„
leikur á píanó og
harmónikku fyrir gesti.
Skíðaskálinn Hveradölum
Veitingahús og veisluþjónusta frá 1935
Hueradölum, 110 Reykjavík, borðapantanir 5G7-2020
Tengsl Islands og Suður-Afríku
Islenzkir ferðamenn
undanþegnir
vegabréfsáritun
Stephen Pandula Gawe
NÚ ÞURFA ís-
lenzkir ríkisborg-
arar ekki að verða
sér úti um vegabréfsárit-
un vilji þeir heimsækja
Suður-Afríku. Að Islend-
ingar skuli fá að njóta
þessara réttinda er að
mati sendiherra Suður-
Afríku á Islandi með að-
setur í Ósló, Stephen P.
Gawe, til merkis um góð
og batnandi samskipti
landanna.
„Samskipti landanna
eru í mjög góðum far-
vegi, að mínu mati,“ seg-
ir Gawe. „En það sem
mér er sönn ánægja að
geta tilkynnt Islending-
um er sú ákvörðun
stjórnvalda í Suður-Af-
ríku að veita íslenzkum
ríkisborgurum undan-
þágu frá þeirri skyldu að
verða sér úti um vegabréfsárit-
un, vilji þeir heipsækja landið.
Þetta setur Island í sérútval-
inn hóp ríkja sem nýtur þessara
réttinda. I ljósi þess að Islend-
ingar þurftu að sækja vegabréfa-
áritanir út fyrir landsteinana er
ég hæstánægður með að þeir ís-
lendingar sem vilja ferðast til S-
Afríku skuli losna við þessa fyr-
irhöfn."
- Vegabréfsáritunarskylda
hafði verið afnumin fyrr fyrir
önnur Evrópulönd. Hverju sætir
það?
„Það er að vísu rétt, en nú má
segja að Island njóti meiri sér-
réttindastöðu en sum þessara
landa, þar sem íslenzkir ríkis-
borgarar fá áritun til þriggja
mánaða en í flestum tilvikum fá
aðrir aðeins áritun til eins mán-
aðar.“
- Hvað um samninga S-Afríku
og Evrópusambandsins? Vonir
höfðu verið bundnar við að loks
væri hægt að undirrita víðtækan
viðskiptasamning, sem lengi hef-
ur verið í undirbúningi, á leið-
togafundi ESB fyrr í vikunni, en
það gerðist ekki. Hvað stendur í
vegi fyrir þessum samningum ?
„Samningarnir við ESB hafa
tekið ógnarlangan tíma. Það er
einn af kostunum sem prýðir
land eins og ísland, að það gerir
milliríkjasamninga sína með
hreinum tvíhliða viðræðum.
Þetta auðveldar mjög samninga
við landið í samanburði við Evr-
ópusambandið, þar sem viðræð-
ur um slíka samninga
eru mjög flóknar
marghliða viðræður.
Og í þessum marg-
hliða viðræðum þarf
að taka tillit til fjöl-
margra tvíhliða þátta
[þar sem ESB semur
fyrir hönd 15 ríkja].
Þar sem marghliða
viðræður koma við sögu í sam-
skiptum Suður-Afríku við fsland
og Noreg er fjallað um allt ann-
ars konar mál en þau sem tekizt
er á um í samningunum við ESB,
það er friðarmál og fleira sem
rætt er á vettvangi Sameinuðu
þjóðanna.
Það sem okkur virðist vera
vandinn í samningunum við ESB
er að sum ESB-löndin eru ekki
tilbúin til að leyfa hindrunariaus-
an markaðsaðgang fyrir vörur
sem við framleiðum hagkvæmar
en gert er í Evrópu, svo sem
ávexti og vín.“
- Hvað um þróun mála í Suð-
ur-Afríku sjálfri? Er starf Sann-
leiks- og sáttanefndarinnar
svokölluðu farið að skila árangri?
„Sannleiks- og sáttanefndin er
sér-suður-afrísk stofnun, sem
► Stephen Pandula Gawe er
sextugur, fæddur í Kingwilli-
amstown í S-Afríku. Hann tók
B.A.-próf í ensku og stjórn-
málafræði frá Háskóla Suður-
Afríku 1963 og bætti við B.A.-
gráðu í stjórnmálafræði, heim-
speki og hagfræði frá Oxford-
háskóla 1966, og M.A.-gráðu
frá sama skóla 1973. 1971-1986
starfaði Gawe sem unglinga- og
félagsráðgjafi fyrir Oxford-
borg og héraðsstjóm Hamps-
hire, og 1987-1990 sem fullorð-
insfræðslufulltrúi Hampshire.
1991 var Gawe skipaður æðsti
fulltrúi Afríska þjóðarráðsins,
ANC, í Bretlandi og á Itah'u.
Þessu hlutverki gegndi hann til
1994, þegar hann tók til starfa í
utanríkisþjónustu S-Afríku.
Hann hefur verið sendiherra S-
Afríku á Islandi með aðsetur í
Ósló frá þvi' í febrúar 1996, en
hann hefur verið sendiherra
lands síns í Noregi frá því í apr-
íl 1994.
ætlað er að ná tveimur takmörk-
um, sem virðast ósamræmanleg.
Annars vegar að leiða liðna at-
burði [frá dögum aðskilnaðar-
stefnunnar] fram í dagsljósið og
hins vegar að ná vissum sáttum
milli mismunandi fylkinga innan
þjóðfélagsins, sem áður stóðu
fjandsamlegar andspænis hver
annarri.
Sá árangur sem náðst hefur
með starfi nefndarinnar tel ég að
sé hægt að rekja að
miklu leyti til persónu
Desmonds Tutu erki-
biskups, formanns
hennar [friðarverð-
launahafa Nóbels].
Honum hefur reyndar
verið boðið að taka
þátt í kristnihaldsaf-
mælishátíðinni á Þing-
völlum árið 2000, og það væri
mér sönn ánægja ef hann getur
þekkzt það boð.
Stóran þátt í árangrinum eiga
líka þeir einstaklingar, sem kom-
ið hafa fram fyrir nefndinni og
sagt skilmerkilega frá liðnum at-
burðum og leitað fyrirgefningar
samborgara sinna.
- Spillir það að þínu mati starfí
Sannleiksnefndarinnar að Piet
Botha, fyrrverandi forseti í
stjórnartíð hvíta minnihlutans í
landinu, skyldi hunza boð um að
mæta fyrir nefndinni?
„Það er mjög óheppilegt, að
Botha skyldi ekki mæta fyrir
nefndinni. Hann er einn af lykil-
mönnunum í uppgjörinu við að-
skilnaðarstefnuna. Vitnisburður
Bothas hefði verið mjög þýðing-
armikið skref í þessu uppgjöri.
Desmond Tutu
boðið til
kristnihalds-
hátíðar á
Þingvöllum
árið 2000