Morgunblaðið - 07.12.1999, Síða 12

12 ÞRIÐJUDAGUR 7. DESEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Fjármálaráðherra undirbýr frum-
varp um fjárfestingar lífeyrissjoða
Heimildir til fjár-
festinga erlendis
verði rýmkaðar
GEIR H. Haarde fjármálaráðherra
leggur síðar í þessum mánuði fram á
Alþingi frumvarp til laga um breyt-
ingar á lögum um starfsemi lífeyris-
sjóða. Með breytingunum verða
heimildir lífeyrissjóða til fjárfestinga
erlendis rýmkaðar.
Samþykkt var á ríkisstjórnarfundi
í gær að veita fjármálaráðheiTa
heimild til að undirbúa frumvarpið
um rýmkaðar fjárfestingarheimildir
lífeyrissjóða en málið er ekki frá-
gengið að sögn Geirs.
„Það er ljóst að þær takmarkanir
sem eru í lögunum, að því er varðar
einkanlega fjárfestingar sjóðanna
erlendis, eru orðnar fullþröngar fyr-
h' suma sjóðina. Þess vegna er hug-
myndin sú að rýmka þær aðeins, til
þess að greiða fyrir því að þeir geti
fjárfest erlendis, þó það þurfi auð-
vitað að fara varlega í því,“ sagði
fjármálaráðherra.
Sagðist hann gera ráð fyrir að
frumvarpið yrði lagt fram á Alþingi
fyrirjól.
Morgunblaðið/Golli
„Múrbijótur“ Þroskahjálpar var afhentur á alþjóðlegum degi fatlaðra.
Frá vinstri: Gerður Steinþórsdóttir, Björn Bjarnason, Valgerður Jóns-
dóttir, Ragnar Gíslason, Soffía Lárusdóttir og Soffía Pálsdóttir.
Fjórir fá „múrbrjót“
Þroskahjálpar
LANDSSAMTOKIN Þroskahjálp
veittu á alþjóðlegum degi fatlaðra
fjórum einstaklingum viðurkenning-
ar sem rutt hafa brautina í þjónustu
við fatlaða og sýnt ábyrgð og frum-
kvæði. Undanfarin ár hafa fyrir-
tækjum verið veittar viðurkenning-
ar.
Viðurkenningin vai’ í formi verð-
launagrips, múrbrjóts, og fengu
hana þau Soffía Pálsdóttir, æsk-
ulýðsfulltrúi íþrótta- og tómstund-
aráðs Reykjavíkur, Soffía Lárus-
dóttir, hjá Svæðisskrifstofu
Austurlands, Ragnar Gíslason,
skólastjóri Foldaskóla og Valgerður
Jónsdóttir, músíkþerapisti.
Soffía Pálsdóttir fær viðurkenn-
inguna fyrir þjónustulund hennar og
starfsfólks ITR, Soffía Lárusdóttir
fyrir stefnu sína í búsetumálum fatl-
aðra, Ragnar fær viðurkenningu fyr-
ir að skipa saman fötluðum nemend-
um og ófötluðum og Valgerður fyrir
brautryðjendastarf í tónlistar-
kennslu fatlaðra.
Morgunblaðið/Jim Smart
Fjöldi starfsmanna Landspítala sat ársfundinn síðastliðinn föstudag.
Magnús Pétursson forstjóri á ársfundi Ríkisspítala
Aukið samstarf við fyr-
irtæki um rannsóknir
FYRIRTÆKIÐ Flaga hf„ sem
framleiðir tækjabúnað til svefnr-
annsókna, hefur leitað eftir auknu
samstarfi við sjúkrahúsin í Reykja-
vík um rannsóknir og þróun tækni-
búnaðar til hjartarannsókna og
jafnvel á fleiri sviðum. Þetta kom
fram í ræðu Magnúsar Péturssonar
forstjóra á ársfundi Ríkisspítala
síðastliðinn föstudag.
Einnig kom fram í ræðu Magnús-
ar að fyrirtækið Urður Verðandi
Skuld ehf. hefði óskað eftir sam-
starfi við spítalana um rannsóknir á
krabbameini og að ákveðið hefði
verið að taka upp samstarf á þeim
grunni að báðir nytu góðs af.
Viðhorfin að breytast
Magnús fjallaði í ræðu sinni um
skipulag og þátttöku Landspítalans
í vísindastarfi og sagði að sér hefði
þótt spítalinn sem stofnun hikandi í
samskiptum við einkafyrirtæki.
„Það er vel skiljanlegt í ljósi þess
að fram undir þetta hefur það verið
andstætt lögum og reglum ríkisins
að opinberar stofnanir og einkafyr-
irtæki rugluðu saman reytum. Við-
horfin til þess hafa verið að breyt-
ast, m.a. vegna umræðunnar um
starfsemi erfðarannsóknarfyrir-
tækjanna hér á landi. Ég fagna
þessu og tel raunar að möguleikar
okkar til þess að vinna góð verk, og
jafnvel afrek, liggi í góðu samstarfi
sjúkrahúsanna og fyi’irtækja. Hér
hæfir að nefna að vegna undirbún-
ings að útgáfu rekstrarleyfis íýrir
miðlægan gagnagrunn á heilbrigð-
issviði hafa starfsmenn sjúkrahús-
anna veitt heilbrigðisráðuneytinu
ráðgjöf um gerð samræmdrar
sjúkraskrár og skerpt skilning á því
hvers konar fyrirbæri slík skrá er.
Það er dagljóst að miklir hagsmun-
ir eru fyrir heilbrigðisþjónustuna í
landinu að vel takist til við það
verkefni," sagði Magnús í ræðu
sinni.
Samstarf við ÍE um 6-8 rann-
sóknarverkefni
Magnús greindi frá því, að fyrir-
tækið Flaga hf„ sem framleiðir
tækjabúnað til svefnrannsókna,
hefur leitað eftir enn frekara sam-
starfi við sjúkrahúsin í Reykjavík
en verið hefur um rannsóknir og
þróun tæknibúnaðar til hjartarann-
sókna og jafnvel á fleiri sviðum.
„Vöxtur fyrirtækisins er ör og það
er dæmi um afrakstur hugvits sem
ratað hefur rétta leið. Nú er ákveð-
ið að kanna hvernig samstarfi megi
útfæra, báðum til hagsbóta.
Samstarfið við íslenska erfða-
greiningu er ekki síður áhugavert
og fer vonandi vaxandi. Þannig er
nú unnið að 6-8 rannsóknarverk-
efnum og áhugi mun vera á fleiri
slíkum. Að öðrum ólöstuðum er
ekki efi að samvinnan við Islenska
erfðagreiningu hefur hleypt nýju
blóði í rannsóknar- og vísindastarf-
ið. Ég vænti þess að sjúkrahúsin
njóti þess enn frekar í framtíðinni.
Þá er þess að geta, að Urður
Verðandi Skuld ehf. hefur óskað
eftir samstarfi við spítalana um
rannsóknir á krabbameini. Þar er á
ferðinni viðfangsefni sem Islend-
ingar hafa aflað sér gagna og þekk-
ingar um lengi. Ákveðið er að taka
upp samstarf sjúkrahúsanna og
fyrirtækisins á þeim grunni að báð-
ir njóti góðs af. Þessu verkefni
verður því líka haldið áfram af
krafti.
Að síðustu nefni ég sem dæmi, að
nýlega urðu sjúkrahúsin í Reykja-
vík fullgildur aðili að Evrópusamb-
andsverkefni um rafræn samskipti í
heilbrigðisþjónustu. Verkefnið er
samstarfsverkefni níu landa og til
þess hefur verið veittur styrkur
sem nemur um 350 m.kr., þar af má
segja að okkar hlutur nemi um
tíund,“ sagði Magnús í ræðu sinni.
Ný erlend skýrsla um áhrif Fljótsdalsvirkjunar og Kárahinlkavirkjunar á hreindýr
Hefur veruleg
neikvæð áhrif á
hreindýrastofninn
FRAMKVÆMDIR við virkjun Jök-
ulsár í Fljótsdal og Jökulsár á Brú á
svæðinu norðaustan Vatnajökuls
munu hafa í för með sér skaðleg
áhrif á hreindýrastofninn til langs
tíma og líklega draga úr lífshkum
kálfa og frjósemi kúa.
Þetta eru niðurstöður nýrrar
skýrslu sem unnin var af Nellemann,
hreindýrasérfræðingi hjá Norsku
náttúrufræðistofnuninni, og Vistnes,
sérfræðingi við líffræði- og náttúru-
verndardeild Landbúnaðarháskóla
Noregs. Skýrslan er byggð á gögn-
um sem Skarphéðinn Þórisson safn-
aði fyrir orkuyfirvöld á vegum Nátt-
úrufræðistofnunar íslands á árunum
1979-1982. Einnig byggist skýrslan
á árlegum hreindýratalningum sem
Veiðistjóraembættið sér nú um.
Skýrslan var unnin að beiðni um-
hverfisnefndar Alþingis og tók
nefndin skýrsluna fyrir í vikunni.
Dýrum fækkar um
nokkur hundruð
í skýrslunni segir að Fljótsdalsv-
irkjun og Kárahnúkavirkjun muni
aðallega hafa neikvæð áhrif á þrjá
þætti. í fyrsta lagi munu vor- og
sumarhagar dýranna minnka, í öðru
lagi munu skapast hindranir fyrir
hjarðirnar til að komast í haust- og
vetrarhaga og í þriðja lagi mun
líkamlegt ástand dýranna versna,
sem og lífslíkur kálfanna og frjósemi
kúnna minnka.
„Niðurstöður okkar eru þær að
mjög miklar líkur eru á því að um-
ræddar framkvæmdir hafi í för með
sér 40-95% samdrátt í nýtingu
hreindýranna á 50-80% af núverandi
vor-, sumar og haustbeitarhögum.
Þær breytingar munu koma fram í
lægri fæðingartíðni sem jafnast á við
nokkurra hundraða dýra fækkun i
Snæfellsstofninum. Ef bæði Eyja-
bakkalón og Hálslón verða byggð til
þess að veita rafmagni til fyrirhug-
aðs álvers Norsk Hydro, þá er jafn-
vel hætta á því að samansöfnuð áhrif
þróunarinnar svo sem hindranir á
ferðaleiðum hjarðanna, og verulega
skert framboð á beitarhögum geti
haft skaðleg áhrif á íslenska
hreindýrastofninn til langs tíma lit-
ið,“ segir í niðurstöðum skýrslunnar.
Skýrslan eru byggð á íslenskum
gögnum um hegðun hreindýra sem
og rannsóknum um hegðun
hreindýra og viðbrögðum þeirra við
manngerðu umhverfi og fram-
kvæmdum frá Noregi, Finnlandi,
Rússlandi, Kanada og Alaska. Er
þar um að ræða ítarlegar rannsóknir
sem gerðar voru eftir 1990 um áhrif
mannvirkja á spendýr. Niðurstöður
þessara rannsókna hafa m.a. verið
notaðar sem málsvörn bæði á
Bandaríkjaþingi og norska þinginu.
Önnur niðurstaða en í skýrslu
Landsvirkjunar
Þegar fyrrnefndar niðurstöður
eru bornar saman við niðurstöður
umfjöllunar um hreindýr í skýrslu
Landsvirkjunar um áhrif Fljóts-
dalsvirkjunar á umhverfið má sjá að
áhrifin eru talin mun minni í síðar-
nefndu skýrslunni. Þar er myndun
Eyjabakklóns t.a.m. talin hafa lítil
áhrif á lífsskilyrði stofnsins. í niður-
stöðu skýrslu Landsvirkjunar segir:
„Samkvæmt rannsóknum nýtir
hluti hreindýrastofnsins Eyjabakka
til beitar, einkum í ágúst, og sjást á
þeim tíma stundum stórir hópar
hreindýra þar. Aðalástæðan fyrir því
að dýrin leita á þetta svæði síðsum-
ars virðist vera sú að þarna er snjó-
þungt fram eftir sumri og gróður
tekur því seinna við sér og er nær-
ingarríkari á þessum tíma en t.d. á
Vesturöræfum. Ljóst er að myndun
lónsins mun auka beitarálag á öðram
svæðum, en talið er að tilkoma lóns-
ins muni lítið breyta lífskilyrðum
hreindýrastofnsins."
í fylgiriti Páls Hersteinssonar,
með skýi-slu Landsvirkjunar þar
sem fjallað er um áhrif Fljótsdals-
virkjunar á spendýr er óvissan um
áhrif framkvæmdanna á hreindýr-
astofninn talin vera meiri en getið er
í skýrslunni. Þar segir m.a.: „Ekki er
ljóst hver áhrif þess verða á
hreindýrastofninn að svipta hann að
miklu leyti því beitilandi sem hingað
til hefur virst vera afar mikilvægt í
lok sumars þegar dýrin era að fitna
fyrir fengitíma og vetrarþrenging-
ar.“
Þá segir í fylgiritinu að kanna
þurfí mun betur en þegar hafi verið
gert hve mikilvægt fyrirhugað lón-
stæði á Eyjabökkum og svæðið Und-
ir Fellum sé fyrir hreindýrin. Höf-
undur segist telja að núverandi
þekking á mikilvægi Eyjabakka og
nærliggjandi svæða fyrir síðsumar-
beit og far hreindýra sé ófullnægj-
andi og frekari rannsókna sé þörf.