Morgunblaðið - 07.12.1999, Qupperneq 28

28 ÞRIÐJUDAGUR 7. DESEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
Kona af albönskum uppruna greiðir atkvæði í kosningunum.
Frambjóðandi stjórnarflokkanna sigr-
aði í forsetakosningum í Makedóníu
Ofbeldisverk
einkenndu
kosningarnar
Skopjc. AP, AFP. ^'
BORIS Trajkovskí, frambjóðandi
mið- og hægriflokka í Makedóníu,
sigraði í aukakosningum til embætt-
is forseta þar í landi sem fram fóru á
sunnudag. Trajkovskí hlaut yfir-
gnæfandi meirihluta atkvæða í kosn-
ingunum, sem fram fóru í héruðum
þar sem íbúar af albönskum uppruna
eru í meirihluta. „Guð blessi Mak-
edóníu. A nýju árþúsundi munum við
auka hagsæld í landinu. Þetta er sig-
ur fyrir lýðræðið,“ sagði nýkjörinn
forseti Makedóníu þegar úrslitin
voru kunn.
Trajkovskí hlaut 96% atkvæða í
kosningunum en frambjóðandi jafn-
aðarmanna, Tito Petkovskí, aðeins
2,7%. Trajkovskí mun taka við af
hinum 82 ára gamla Kiro Gligorov,
sem hefur verið forseti Makedóníu
síðan landið hlaut sjálfstæði frá Júg-
óslavíu árið 1993.
Trajkovskí bar áður sigurorð af
Petkovskí í reglulegum forsetakosn-
ingum í nóvember síðastliðnum.
Jafnaðarmenn, sem eru í stjórna-
randstöðu, sökuðu þá ríkisstjórn
miðhægrimanna um kosningasvik í
24 kjördæmum í vesturhluta lands-
ins. Eftir úrskurð hæstaréttar í
Makedóníu var svo ákveðið að kosið
skyldi aftur í þessum kjördæmum en
þar búa um 10% kjósenda og eru þeir
flestir af albönsku bergi brotnir. í
kosningunum í nóvember hlaut
Trajkovski tæp 53% atkvæða en Pet-
kovski tæp 56%.
Mikið um ofbeldisverk
Kosningarnar á sunnudag ein-
kenndust af ofbeldisverkum og yfir-
gáfu fulltrúar jafnaðarmanna kjör-
staði og tóku ekki þátt í talningu
atkvæða vegna árása sem flokks-
menn höfðu mátt sæta af hálfu
stuðningsmanna Trajkovskís. Um
áttatíu manna eftirlitsnefnd á vegum
Öryggis- og samvinnustofnunar
Evrópu (ÖSE) fylgdust með fram-
kvæmd kosninganna. Formaður
nefndarinnar, Mark Stevens, sagði
að hann hefði ekki talið nauðsynlegt
fyrir fulltrúa jafnaðarmanna að yfir-
gefa svæðið en sagðist skilja ákvörð-
unina.
Ymsir talsmenn jafnaðarmanna
hafa einnig að þessu sinni sakað
stjórnai'flokkana um kosningasvik
og að reyna að spilla fyrir því að
kosningarnar fari rétt fram. „Það
hefur verið mikið um ofbeldi," er
haft eftir talsmanni Jafnaðarmanna-
flokksins (SDSM). „Ekki hefur verið
farið að kosningalögum.“
Talsmaður stuðningsflokka
Trajkovskís sagði hins vegar að allar
ásakanir um kosningasvik nú væru
ekki annað en fyrirsláttur til að
breiða yfir slaka frammistöðu jafn-
aðarmanna í kosningunum. „Þeir sjá
að þeir eru að tapa, svo þeir reyna að
skapa vandræði. Þeir eru að reyna
að búa til pólitíska kreppu í landinu.“
Tilkynnt var á sunnudag að fjórir
kosningaeftirlitsmenn á vegum jafn-
aðarmanna hefðu orðið fyrir árás og
þurfti að meðhöndla þrjá þeirra á
sjúkrahúsi vegna stungusára. Einn-
ig voru tveir meðlimir flokksins
dregnir út úr bíl sínum og barðir af
stuðningsmönnum stjórnarflokk-
anna.
Dauði Edmonds Safras í eldi í Monte Carlo
Hjúkrunarfræðingur
játar á sig íkveikjuna
Monte Carlo. AP.
HJÚKRUNARFRÆÐINGUR auð-
kýfingsins Edmonds Safras viður-
kenndi í gær að hafa kveikt eld sem
varð fjármálamanninum að bana í
íbúð hans í Monte Carlo í Mónakó á
fostudag. Hjúkrunarfræðingurinn
hafði áður haldið því fram að tveir
grímuklæddir menn hefðu ráðist inn
í íbúðina og kveikt í henni.
Edmond Safra var einn af auðug-
ustu mönnum heims og stofnaði
bankann Republic National Bank of
New York, sem er þriðji stærsti
banki New York-borgar. Hjúkrunar-
fræðingur hans, Ted Maher, 41 árs
Bandaríkjamaður, sagði í fyrstu að
tveir grímuklæddir menn hefðu
ruðst inn í íbúðina með hnífa á lofti
og ætlað að myrða auðkýfinginn.
Safra hefði komist undan, læst sig
inni í baðherbergi íbúðarinnar og ár-
ásarmennirnir hefðu því gripið til
þess ráðs að kveikja í íbúðinni.
Lögreglan trúði frásögn hjúkrun-
arfræðingsins í fyrstu en drógu hana
í efa þegar athugun á upptökum ör-
yggismyndavéla í íbúðinni og fyrir
utan húsið benti til þess að ekki hefði
verið brotist inn í það.
Ætlaði ekki að verða
Safra að bana
Hjúkrunarfræðingurinn viður-
kenndi loks í gær að hann hefði sjálf-
ur kveikt í íbúðinni en kvaðst ekki
hafa ætlað að verða Safra að bana.
Hann sagðist hafa verið einn að
verki, en ekki kom fram í gær hvers
vegna hann kveikti eldinn.
Daniel Serdet, saksóknari í Monte
Carlo, sagði að Maher hefði átt við
sálræna erfiðleika að stríða og verið
undir áhrifum lyfja þegar hann
kveikti í íbúðinni.
Blóðflekkaður hnífur fannst í
íbúðinni en ekki var greint frá því
hvort fingraför hefðu fundist á hon-
um. Að sögn franska dagblaðsins Le
Monde átti hjúkrunarfræðingurinn
hnífinn. Þegar lögreglan kom á stað-
inn var Maher með stungusár á
maga og læri, en ekki í lífshættu.
Safra, sem var haldinn Parkin-
sons-veiki, lést í baðherberginu
ásamt öðrum hjúkrunarfræðingi,
Viviane Torrent, bandarískri konu af
filippseyskum uppruna.
Eiginkona Safras og barnabarn
þeirra lokuðu sig inni í öðru herbergi
og sluppu ómeidd. Safra talaði tvisv-
ar við konu sína í farsíma úr baðher-
berginu áður en hann kafnaði.
Auðkýfingurinn var enn á lífi þeg-
ar slökkviliðsmenn komu inn í íbúð-
ina en vildi ekki opna baðherbergis-
dyrnar af ótta við að árásar-
mennimir væru fyrir utan.
Lífvörður auðkýfingsins átti að
vera í íbúðinni og lögreglan yfir-
heyrði hann um hvers vegna hann
var ekki á staðnum.
Edmond Safra, sem var 67 ára
gyðingur frá Líbanon, var borinn til
grafar í Genf í gær. Daginn sem
hann lést var verið að ganga frá
kaupum HSBC-bankans, sem er
með höfuðstöðvar í London, á banka
hansí NewYork.
Pasadena. AP, AFP.
Vísindamenn voru í gær orðnir úr-
kula vonar um að takast mundi að
koma á sambandi við marsfarið
Mars Polar Lander sem hvarf spor-
laust á leið sinni til plánetunnar
rauðu fyrir helgina. Til stóð að
marsfarið, sem er mannlaust, lenti í
um 800 kílómetra fjarlægð frá suð-
urpóli plánetunnar síðdegis á föstu-
dag en óttast er að lendingin hafi
mistekist.
Stjórnendur leiðangursins, vís-
Vondaufir
vísinda-
menn
indamenn á vegum Geimferða-
stofnunar Bandaríkjanna (NASA),
bundu þó í gær enn vonir um að far-
ið hefði lent heilu og höldnu á mars
og væri að búa sig undir að hafa
samband til jarðar. Það varð reynd-
Reuters
ar ekki til að styrkja vonir manna
að tveir örsmáir könnunarhnettir
sem voru í fylgd með Mars Polar
Lander hafa heldur ekki látið frá
sér heyra eins og búist hafði verið
við.
Vísindamenn munu halda áfram
að reyna að ná sambandi við mars-
farið næstu daga en haft var eftir
yfirmanni leiðangursins, Richards
Cooks, í gær að næðist ekki sam-
band í dag yrði að telja litla von um
að lendingin hefði tekist.
Rannsdkn á áður óþekktum „helfararreikningum“ í svissneskum bönkum
Tugþúsundir óhreyfðra
reikninga fundnar
Ztirich. AP.
RANNSÓKN alþjóðlegrar nefndar
hefur leitt í Ijós, að um 54.000
reikninga er að finna í svissneskum
bönkum, sem enginn hefur vitjað
um í áratugi. Eru margir reikning-
anna taldir upprunalega hafa til-
heyrt fórnarlömbum helfararinnar
gegn gyðingum og gagnrýndi
nefndin, sem kynnti niðurstöður
rannsóknar sinnar' í gær, bankana
fyrir að hafa í gegnum tíðina stað-
fastlega neitað að svara fyrirspurn-
um ættingja fómarlambanna.
„Meðhöndlun þessara innistæðna
var of oft gróflega ónærgætin, með
tilliti til hinna sérstöku aðstæðna
sem hlutust af helförinni; hún var
stundum misvísandi af ásetningi og
útkoman óréttlát,“ segir í loka-
skýrslu nefndarinnar, sem hags-
munasamband svissneskra banka
og alþjóðleg samtök gyðinga skip-
uðu fyrir rúmum þremur árum.
Tekið er fram í niðurstöðum
skýrslunnar, að leitin sem bank-
arnir hefðu hafið að réttmætum
eigendum þessara innistæðna, sem
ætti sér ekkert fordæmi, væri til
vitnis um breytt viðhorf og nýjan
vilja stjómenda bankanna til að
leggja sitt af mörkum til að „sú til-
finning skapist, að réttlætinu sé
fullnægt og endapunktur settur við
einn kafla þeirrar hræðilegu
reynslu sem helförin var“. Segist
nefndin ekki hafa fundið neinar vís-
bendingar um að bankarnir hefðu
af yfirlögðu ráði reynt að sölsa
undir sig innistæður óhreyfðra
reikninga.
Verðmæti þeirra innistæðna,
sem rekja mætti til fórnarlamba
helfararinnar, sagði nefndarfor-
maðurinn Paul A. Volcker, fyrrver-
andi seðlabankastjóri Bandaríkj-
anna, að væri ekki hægt að segja til
um með vissu að svo komnu máli.
Hann tjáði fréttamönnum að niður-
stöðurnar myndu „ekki setja úr
skorðum það samkomulag sem gert
var í fyrra“, þegar tveir stærstu
bankar Sviss sættust á að greiða
1,25 milljarða bandaríkjadala, and-
virði 90 milljarða króna, í sjóð til
handa ættingjum fólks sem átti
reikninga í bönkunum en lét lífið í
helförinni.
Nefndin greindi einnig frá því, að
hún hefði fundið 1.622 bankareikn-
inga, sem líkur bentu til að hefðu
tilheyrt háttsettum þýzkum nazist-
um eða samverkamönnum þeirra.
Engin nöfn voru gefin upp að sinni.
Rannsókn nefndarinnar tók yfir
þrjú ár og kostnaður við hana var
um 800 milljónir svissneskra
franka, andvirði nærri 37 milljarða
króna. Nefndin réð 650 alþjóðlega
endurskoðendur til að kemba í
gegnum skrár 59 svissneskra
banka, í leitinni að reikningum sem
stofnaðir voru á valdatíma nazista í
Þýzkalandi á árunum 1933-1945.