Morgunblaðið - 07.12.1999, Qupperneq 70

70 ÞRIÐJUDAGUR 7. DESEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
Grettir
Hundalíf
ÞU VEIST EKKIHVAÐ MER LETUR'
MIIŒt) yit) At> HEYRA MANNSRÖDt)
PESAR ES Á
ISLÍKU
BASSI
Ferdinand

50 LUHEN NOAH 5BHT
THE POVE OUTA6AIN/THI5
TIME HE KNEW THE RAIN
HAP STOPPEP..
Svo þegar Ndi sleppti dúfunni
'°-e>___
aftur, þá vissi hann að
hætt var að rigna.
BREF
TIL BLAÐSINS
Kringlunni 1 103 Reykjavík • Sími 569 1100 • Símbréf 569 1329
Seðlabankinn,
lífeyrissjóðirnir
og verðbólgan
Frá Magnúsi Jónssyni:
VERÐBÓLGA er farin af stað á ís-
landi, eins og flestir vita og er þegar
búin að éta bróðurpartinn af þeim
launahækkunum sem launþegar
fengu úr síðustu kjarasamningum.
Seðlabankinn uppgötvaði þetta rúm-
lega heilu ári eftir að þetta byrjaði
og greip þá til þess sem þar á bæ er
kallað nauðsynlegar aðgerðir, það er
að hækka vexti í landinu. En viti
menn, verðbólgan magnaðist líkt og
bál sem maður slettir olíu á, snilling-
arnir hjá Seðlabankanum hækkuðu
vexti þá meira og skilja nú ekkert í
því að verðbólgan æðir nú nánast
stjórnlaust áfram. Þeir kenna nú
kaupmönnum um, segja þá hafa
hækkað vöruverð meira en góðu hófi
gegnir, það hvarflar ekki að reikni-
meisturum Seðlabankans að hækk-
að vöruverð stafi beinlínis vegna
þess að lánin sem kaupmenn hafa
tekið til að reisa sínar verslanir bera
nú skyndilega hærri vexti vegna að-
gerða Seðlabankans. Ekki dettur
þeim í hug að reiknimeistarar kaup-
manna geti reiknað vaxtahækkanir
inn í vöruverð jafn hratt og Seðla-
bankinn hækkar þá. Þeir Seðlab-
ankamenn skammast út í bankana,
segja þá óábyrga í útlánum sínum,
en þykjast síðan ekki sjá að lífeyris-
sjóðirnir eru í standandi vandræð-
um með að ávaxta það fé sem þeir fá
til að braska með í gegnum nýbreytt
lífeyrissjóðslög, upphæðin sem lí-
feyrissjóðir þurfa að koma í útlán á
hverjum mánuði er um það bil einn
og hálfur milljarður, eða sem svarar
til um það bil 75 milljóna á hverjum
virkum vinnudegi, þetta sjá reikni-
meistarar Seðlabankans sennilegast
ekki og þar með er þetta sennilega
ekki þensluvaldur. Sennilega má
færa rök fyrir því að hækkaðir vext-
ir dragi kjarkinn úr íslenskum
eyðsluklóm, og sjálfsagt hefur það
einhverntíma verið rétt að hækka
vexti til að slá á þenslu, en við þær
aðstæður sem ríkja á fjármálamark-
aði í dag eru áhrifin þveröfug, ef
Seðlabankinn lækkaði vexti strax á
morgun myndi vöruverð lækka
næstum samstundis og afborganir
landsmanna af lánum þeirra einnig
því að vextir hækka ekki bara af nýj-
um lánum þeir hækka einnig af nær
öllum lánum sem veitt hafa verið síð-
ustu 20 ár eða svo og hitta þar fyrir
allan þorra íslensku þjóðarinnar, svo
ekki sé minnst á þau margfeldisáhrif
sem verðtrygging getur valdið sé
verðbólga látin skriða afskiptalaust
af stað.
En maður skyldi ætla að þetta
vissu þeir hjá Seðlabankanum eða er
svona langt síðan þeir luku námi að
það sé enn verið að styðjast við al-
dargamlar hagfræðikenningar sem
virkuðu varla til að byrja með hvað
þá í tölvuvæddu nútíma þjóðfélagi.
Eitt ei’u þeir þó að fara rétt með hjá
Seðlabankanum, og það er að það er
pf mikið af peningum falt til láns á
íslandi í dag, fyrir þessu standa áð-
urnefndir lífeyrissjóðir og síðast en
ekki síst peningafyrirtæki sem nefn-
ast verðbréfasölur einu nafni, verð-
bréfasölur þessar lofa nú lífeyris-
sjóðunum öllu fögru, stjórnendur
lífeyrissjóðanna virðast ganga með
stjörnur í augunum á eftir hverri
gróðabrellunni á fætur annarri og
láta ginna sig til að fjárfesta í hverju
gorkúlufyrirtækinu á fætur öðru
eins og nýliðin stór kaup þeirra í
sápukúlubanka eru til marks um.
Eins hlýtur það að orka tvímælis að
lífeyrissjóður í eigu launamanna
eignist stóra hluti í gegnum hluta-
bréfamarkaði af þeim fyrirtækjum
sem launamennirnir eru að starfa
fyrir, því að þar kemur óumflýan-
lega fram hagsmunaárekstur, því að
hækkun á launum launþega hjá slíku
fyrirtæki hefði óneitanlega í för með
sér lakari afkomu fyrirtækisins og
þar með lakari ávöxtun af fjárfest-
ingu lífeyrissjóðsins, sjóðurinn færi
því að berjast gegn hagsmunum eig-
enda sinna í kjarasamningum?Þess-
um stjórnendum er vorkunn. Hvað
eiga þeir að gera, þeir eiga lögum
samkvæmt að ávaxta kringum 400
milljarða fyrir eigendur lífeyrissjóð-
anna að viðbættum áðurnefndum 75
milljónum sem bætast við á hverjum
virkum degi og ef einhver heldur að
það sé auðvelt þá skjátlast þeim hin-
um sama hrapalega.
Fyrr en síðar þurfum við Islend-
ingar að átta okkur á því að endalaus
sjóðsöfnum kemur okkur sjálfum í
koll, þó svo að gott sé að eiga vara-
forða á vöxtum þá verðum við að
gæta okkar á þeirri staðreynd að
það erum við sjálf sem greiðum
vextina og þeim mun hærri sem
vextirnir era því verr erum við
stödd. A sama tíma og lífeyrissjóð-
irnir eru að vandræðast með pening-
anna sína era lífeyrisþegar að
kvarta sáran og segjast nánast lepja
dauðan úr skel. Ætla mætti að hægt
væri að slá hér tvær flugur í einu
höggi, að lækka vexti og þar með
vöraverð í landinu með tilheyrandi
verðbólguhjöðnun, og eyða offram-
boði á peningum með því að hækka
lífeyrisgreiðslur til bótaþega vera-
lega, því að til þess voru lífeyrissjóð-
irnir stofnaðir.
MAGNÚS JÓNSSON
verktaki,
Logafold 49, Reykjavík.
Allt efni sem birtist í Morgunblaðinu og Lesbók er varðveitt í upplýsinga-
safni þess. Morgunblaðið áskilur sér rétt til að ráðstafa efninu þaðan, hvort
sem er með endurbirtingu eða á annan hátt. Þeir sem afhenda blaðinu efni
til birtingar teljast samþykkja þetta, ef ekki fylgir fyrirvari hér að lútandi.
Eru rimlagardínumar óhreinar?
Við hreinsum:
Viðarrimia, strimla, plíseruð og sólargluggatjöld.
Setjum afrafmagnandi bónhúð.
Sækjum og sendum ef óskað er.
sNýÚ
iin GSM 897 3634