Morgunblaðið - 17.02.2000, Blaðsíða 43

MORGUNBLAÐIÐ
PIMMTUDAGUR 17. FEBRUAR 2000

UMRÆÐAN
Norskar kýr -
eru aðvaranir
vitleysa?
Fósturvísar
Pað eru ekki góð rök
fyrir innflutningi, segir
Stefán Aðalsteinsson,
I VIÐTALI í Mbl.
flmmtudaginn 10. febr-
úar segja þau Amar
Bjami Eiríksson og
Berglind Bjarnadóttir
bændur í Gunnbjamar-
holti frá kúabúskap sín-
um og framtíðarvænt-
ingum. Þau eru komin
með nýtt og vandað fjós
og ætla sér að setja í
það norskar kýr þegar
leyfí fæst fyrir inn-
flutningi á fósturvísum.
Amar Bjami kvartar
undan því að inn í um-
ræðuna um innflutning
á fósturvísum hafl
blandast ýmis vitleysa,
meðal annars um hollustu mjólkur.
Hann segir að það sé ósönnuð tilgáta
að betakaseín A1 valdi sykursýki í
börnum. Hann segir að ætlúnin sé að
velja erfðaefni norsku kúnna þannig
að kýr af þeim stofni sem fluttar
verða til landsins verði neikvæðar
fyrir betakaseíni A1.
Hér er þörf nokkurra ábendinga.
Fyrst er þá að nefna að sýnt hefur
verið fram á að ef tilraunamýs era
fóðraðar á betakaseíni A1 úr kúa-
mjólk fá þær sykursýki. Betakaseín
A2 veldur ekki sykursýki í músum.
Það fer vaxandi þegar valið er gegn
betakaseíni Al. Dæmið frá músunum
ætti að hvetja til varfæmi, enda
benda allmargar athuganir til þess
að betakaseín A1 geti valdið syk-
ursýki í fólki. Nú er verið að skipu-
leggja umfangsmikla rannsókn á
þessu máli á Norðurlöndunum og
víðar, þar sem samband mjólkur-
próteína og sykursýki í bömum verð-
ur kannað.
Betakaseín A1 57%
hærra í norskum kúm
í norrænni rannsókn á 22 kúa-
stofnum var tíðni gensins fyrir
Stefán
Aðalsteinsson
betakaseín A1 í íslensk-
um kúm 0,326 en 0,513 í
norskum kúm, eða 57%
hærra en í þeim ís-
lensku. Arnar Bjami
talar um að velja til inn-
flutnings hér kýr sem
ekki era með betaka-
seín Al. Þá yrði að tak-
marka valið til íslands
við fjórðung allra
norskra kúa, og ef einn-
ig á að takmarka fóst-
urvísa til innflutnings
við afmörkuð svæði í
Noregi verður lítið
hægt að velja eftir af-
urðasemi. Forsvars-
menn kúabænda hafa
mótmælt þessum takmörkunum, og
telja að með þeim verði dregið alvar-
lega úr hagkvæmni af innflutningi.
Berglind kona Amar Bjama getur
þess að allt mjólkurduft sem ung-
börnum sé gefið hér á landi sé inn-
flutt, úr sömu kúm og menn vilji ekki
að verði fluttar til landsins.
Sorgarsaga ef tíðni
sykursýki hækkaði
Það yrði sorgarsaga, ef það sann-
aðist sem menn granar nú, að
betakaseín A1 ylli sykursýki í börn-
um, og samtímis væri verið að flytja
inn mjólkurduft sem gæti reynst
varasamara fyrir börnin en íslenska
mjólkin. Það era ekki góð rök fyrir
innflutningi, að úr því að varasamt
mjólkurduft sé flutt inn megi alveg
eins flytja inn norskar kýr. Þá væri
nær að hefja framleiðslu á mjólkur-
dufti á íslenska bamapela úr ís-
lenskri mjólk sem væri eingöngu
með betakaseín A2, sem ekki er und-
ir gran um að valda sykursýki.
I námsverkefni til BA prófs við
hagfræði- og viðskiptadeild HÍ. 1999
kom fram að hagkvæmni af innflutn-
ingi á norskum kúm yrði stórlega
að úr því að varasamt
mjólkurduft sé flutt inn
megi alveg eins flytja
inn norskar kýr.
óhagkvæm ef tengsl betakaseíns við
sykursýki í börnum era á þann veg
sem menn granar. Það yrði þjóðinni
dýrt ef nýjum tilfellum af sykursýki
fjölgaði hér árlega úr 10 börnum á
100.000 í 23 á 100.000. Það er fjölgun
um 130%. Eigum við ekki að hafa
vaðið fyrii' neðan okkur og staldra
við áður en við hleypum nýjum kúa-
stofni inn í landið?
Há nyt úr nýjum kúm
krefst meiri natni
Arnar Björn reiknar sér miklar af-
urðir eftir norsku kýrnar, eða allt að
7.700 kg í ársnyt eftir kú á 78 kúa búi.
Þá er hann kominn 24% yfir meðal-
nyt í Noregi og 68% yfir meðalnyt
árskúa á Islandi.
Menn verða hins vegar að horfast í
augu við staðreyndir. Til þess að geta
náð miklum afurðum úr norskum
kúm verða þeir að hafa lag á að fá
góða nyt úr íslenskum kúm. Bændur
sem ná hárri nyt úr íslenskum kúm
munu ná góðum afurðum úr norsku
kúnum. En þeir hafa ekki endilega
áhuga á að skipta um kýr.
Þeir sem aðeins ná meðalnyt eða
minna úr íslenskum kúm halda sumir
að ef þeir aðeins fái norskar kýr þá
geti þeir búist við gulli og grænum
skógum. En norsku kýmar era vand-
meðfarnar. Þær fá framleiðslusjúk-
dóma sem era lítið þekktir hér. Þær
munu þurfa meiri natni í umhirðu til
að skila góðri nyt en þær íslensku.
Annars geta þær valdið miklum von-
brigðum.
Höfundur er doktor i búljáriræði
og fyrrverandi framkvæmdastjóri
Norræna genabankans fyrir búfé
í Noregi.
UTSALA
10-70% staðgreiðsluafsláttur af öllum vörum
4FILA
frá kr. 1.900
frá kr. 3.900
r og húfur
afsláttur
kr. 3.000
* Útivistarfatnaður
* Jakkar - buxur
Fleece peysur
* Nærfatnaður
* Salomon Goretex
gönguskór
Nýtt kortatímabil
Ármúla 40,
símar 553 5320
568 8860
Verslunin
VERTU ÞÍÐUR
VIÐ BÍLINN!
- öryggi í umferð!
Hjá Olís færðu alla þá þjónustu sem snýr að öryggi bllsins í umferðinni.
Ráðsteffna Netbankans 29. ffebrúar 2000
Hótel Loftleiðum kl. 8.45 - 12.15
Ráðstefnan er ætluð stjórnendum fyrirtækja og áhuga-
fólki um nýjungar á sviði viðskipta og viðskiptatækifæra
á Internetinu. Leitast verður viðað svara þeim
spurningum sem brenna á stjórnendum fyrirtækja í dag.
Framsögur:
Nýja hagkerfið? Að ianda hagnaði á Internetinu
Ásgeir Friðgeirsson, framkvæmdastjóri íslandsnets.
Vaxtarverkir Internetsins - þróun Internetsins í
tölum
Þórhildur Jetzek, lektor Háskólanum í Reykjavík.
H-in sex í verslun og viðskiptum á Internetinu;
hver, hvað, hvernig, hvar, hvenær og hvers vegna?
Stefán Hrafn Hagalín, framkvæmdastjóri íslenska
netfélagsins.
Nálægð framleiðenda við neytendur á F2F og F2N
mörkuðum krefst nýrrar nálgunar
Ásgeir Bjarnason, framkvæmdastjóri sölusviðs EJS.
Peningaleikir á Internetinu og þróun þeirra á
næstu árum
Stefán Hrafnkelsson, framkvæmdastjóri Betware.
Verð: 12.900 kr. og frítt fyrir þriðja hvern aðila frá sama
fyrirtæki.
Verð fyrir viðskiptavini Netbankans er 9.900 kr.

Nánari upplýsingar og skráning á
síma 550 1800.
f,
IJtzL , .
oankmn
www.nb.is
eða í
si

..á slóðum nýrra viðskiptatækifæra
«■)