Dagblaðið Vísir - DV - 23.11.2002, Qupperneq 24

24-
Helqarblað 33'V LAUGARDAOUR 23. NÓVEMBER 2002
Matur og vín
Umsjón
Gunnþóra
Gunnarsdóttir
Spelti
pelti er hveititegund sem ræktuð hefur verið íárþúsundir íEvrópu. Rómverjar not-
uðu malað spelti ípolentu, sem var uppistaðan í fæði almúgans. Síðar varfarið að
mala kornið fínna og baka brauð úr þvíhanda gfirstéttinni. Hægt er að rækta
spelti við aðrar aðstæður en hveiti þvíjurtin er harðgerari. Hún þolir meiri kulda,
þarf minni áburð og er ekki eins móttækileg fgrir plöntusjúkdómum. Áhuginn á
ræktun speltis og notkun hefur þvíaukist hin síðari ár eftir að lífræn ræktun fór
að rgðja sér til rúms og fólk fór að verða meðvitaðra um heilbrigði sitt. Spelti er
hollara en hveiti og auðmeltanlegra. Það er líka braðmeira. Vinnsla speltis krefst
sérstakra vinnsluvéla og vinnsluferlið er margfalt lengra en hveitis. Það endur-
speglast íverðinu.
Heiltspelti má sjóða og nota með mat ístað hrísgrjóna en oftast er það þó malað
og notað ípasta, grauta og margskonar bakstur.
Ætla að nota spelti í
j ólabaksturinn
- segir Fríða Sophía Böðvarsdóttir
Ég baka einvörðungu orðið úr spelti og ætla að
nota þaö í jólabaksturinn," segir Fríða Sophía Böðv-
arsdóttir sem hefur prófað sig áfram með notkun
speltis í bakstur með góðum árangri og nýlega skrif-
að bók um þann árangur. „Ég kynntist spelti fyrir
nokkrum árum og hef haldið námskeið í meðferð þess
í Kvöldskóla Kópavogs," segir hún. Fríða kveðst nota
spelti einvörðungu nú orðið í stað hveitis, ekki ein-
ungis í bakstur heldur líka í súpur og sósur og til að
velta fiski og grænmetisbuffi upp úr fyrir steikingu.
„Mér finnst spelti framúrskarandi hráefni að vinna
með. Það er allt í senn: bragðmikið, bragðgott og
skemmtilegt í meðhöndlun. Svo gerir bæði ræktunin
og vinnslan speltið hollt og þótt það innihaldi glúten
virðist fólki með glútenóþol verða gott af því,“ segir
Fríða. Hún bætir við því hollráði að best sé að hafa
speltisdeig frekar blautt.
Valhnetuhorn
Velgjið saman ab mjólk og vatn. Bætið gerinu sam-
an við, ásamt olíu, salti, sýrópi, valhnetum og mjöli.
Hnoðið allt saman þar til deigið er kekkjalaust. Látið
deigið hefast í 1 klukkustund. Sláið þá deigiö niður
og hnoðið upp á nýtt. Fletjiö deigið út með kökukefli
og rúllið því saman aftur og mótið stóra skeifu. Setj-
ið brauðið á bökunarplötuna og látið það hefast í 40
mínútur. Bakið það við 180 gráð-
ur°C í 40 mínútur. Einstaklega
gott með osti.
Gulrótabrauð
við. Bætið 200 g af spelti
saman við og
látið
deigið
hef-
ast í
1 dl ab miólk
3 dl vatn
1 msk. dökkur hrá-
svkur
1 msk. salt
Tilvalið brauð með ávöxtum oa ostum
2 dl ab mjólk
3 dl vatn rætur
1 msk. olía 20 a araskersfræ
50 a aer 300 q SDelti
1/2 mk. iurtasalt 400 g sigtað
1 msk. rófusvróp
100 a aróft saxaðar valhnetur
graskersfræ til að strá
vfir brauðið
300 o soelti
500 a siatað spelti
Velgið ab mjólk og vatn í 37°C og bætiö púðursykri,
olíu, geri, gulrótum og tilheyrandi kryddum saman
eina klukkustund. Bætið þá sigtuðu
spelti saman við og hnoðið brauðið
p vel. Mótið það í pylsu og setjið það í
smurt 40 sm formkökuform. Stráið
' graskersfræjum yfir brauðið og látið
það hefast í 40 mínútur. Hitið ofninn í
180°C og bakið brauðið í 30-40 mínútur.
Kælið brauðið á bökunarrist. Gulróta-
brauðið er fullt af orku og vítamínum og örlít-
ið kryddbragð gefur því sérstakan karakter. Gott ný-
bakaö með köldu smjöri með súpunni eða á sunnu-
dagshlaðborðiö.