Frjáls verslun - 01.05.1984, Qupperneq 85

kenningar sínar um MBO eöa
„management by objectives”.
Drucker lagði aöaláherslu á aö
mæla frammistööu stjórnenda.
MBO hefur þróast, þannig aö nú
má lita á markmiöin sem nokkurs
konar pýramida. Efst eru þau,
sem sett eru fyrirtækinu i heild.
Þau eru siðan brotin niöur i mark-
miö fyrir einstakar deildir þess og
svona má halda áfram níður eftir
öllu stjómskipulaginu. Á þessu
byggist stjórnun eftir markmið-
um. Grundvallaratriöi hennar er,
aö hverstarfsmaðurog yfirboöari
hans meta o gtiltaka þann árang-
ur, sem starfsmaðurinn á aö ná i
starfi, til þess aö teljast gegna því
vel. Af þessu eru svo dregnir
tölulegir mælikvaröar, þ.e. aöferö
til aö mæla þann árangur sem
næst og tilgreindir eru þeir erfió-
leikar, sem sigrast þarf á til aö ná
þessum árangri.
MBO eða hefðbundin
áætianagerð.
Hefðþundin áætlanagerð þein-
ist aö þvi, aö taka fyrir aðgeröir
sem eiga uþþruna sinn í áætlun-
um fyrirtækisins og sem eru þvi
aðeins notuö til að setja þeim
starfsmönnum markmið, sem
hafa beina og Ijósa þýöingu fyrir
þessaráætlanir.
Markmiöastjórnun tekur fyrir
allar hliöar á starfi hvers starfs-
manns og hægt er aö nota þaö
niður eftir stjórnunarpýramídan-
um þ.e. til starfsmanna sem erfitt
er aö sjá að komi til með aö hafa
bein áhrif á framkvæmd áætlana.
MBO er þvi mun yfirgripsmeiri
og krefst mun meiri vinnu i fyrir-
tækinu en hefðbundin áætlana-
gerö. Fylgst er reglulega meö
þeim árangri sem starfsmaðurinn
nær og hann og yfirmaður hans
ræöa saman um árangurinn,
þannig aö framkoma bæöi veik-
leikar og styrkleikar hjá starfs-
manninum og i hverju frekari
þjálfunarsé þörf.
Upp úr þessum meginhug-
myndum markmiðastjórnunar má
setja upp þrepskipta áætlun um
þaö hvernig tengja má saman
markmiöastjórnun og framleiöni-
mælingar.
Það skal tekió fram aö form-
legri uppbyggingu á markmiða-
stjórnun veröur vart komiö við
nema í meðalstórum og þaðan af
stærri fyrirtækjum á islenskan
mælikvaröa. i litlum fyrirtækjum
þar sem aðeins eru tvö stjórnun-
arþrep, framkvæmdastjóri og
aörir starfsmenn, veröur mark-
miöastjórnun mjög óformleg eins
ogviöeraöbúast.
MBOtengt
framleiðnimælingum.
I.
Setning langtimamarkmiöa
sem byggð eru á stefnumótandi
áætlunum. Stefnumótandi áætl-
Markmiða
stjórnun nýtur
aukinna
vinsælda meðal
stjórnenda
fyrirtækja
•
un er unnin upp úr þremur þátt-
um: A) Úttekt á stööu fyrirtækis-
ins. B) Mati á styrkleika og veik-
leikum þess. C) Spá um framtið-
arumhverfi fyrirtækisins.
i þessu sambandi má finna
heppilegan heildarframleiöni-
mælikvarða sem bæöi gefur góða
visbendingu um stööu fyrirtækis-
ins og er einnig auöveldur i mæl-
ingu.
Dæmi:
— íramlsiÝslumafln
fjöldi starfsmanna
.Yirýisatihi.....
framleiðslukostnaður
— .........m
hráefni + fjármagn + vinnulaun
II.
Ákveöa undirmarkmið sem ná
til aðalþátta í starfsemi fyrirtæk-
isins, t.d. hagnaður, framleiöni og
markaöshlutdeild. Markmiöin
ættu aö vera þannig framsett aö
þau séu áþreyfanleg, miðist viö
ákveöinn tima og Ijóst sé hver
beri ábyrgö á framkvæmdinni.
Dæmi um illa skilgreind mark-
miö: Aó gera áætlun um að
minnka ónýttan vinnutima starfs-
manna sem skapast af stillitima
véla.
Betri skilgreining: Aö gera
áætlun um aö lækka ónýttan
vinnutima sem skapast vegna
stillitima véla, um 50% án þess
aö þaö kosti meira en 150.000
kr., hún skal framkvæmd fyrir 1.
desember.
Dæmi um framleiðnimælingar
áþessustigi:
................YSlta...............
vinnuaflskostnaður
..............jii'rýirauhi........
hráefniskostnaöur
v9ltá...............
fjármagnskostnaður
m.
Ákveöa þarf markmiö fyrir
deildir og vinnuhóþa. T.d. þá get-
ur framleiðslustjóri skilgreint
heildarframleiönimarkmiö nánar
meö mælikvörðum eins og:
framleitt magn/framleiöslulinu,
hráefnisrýrnun,
veltuhraöa birgöa
og ýmis konar kostnaöareftirliti.
IV.
Sett markmiö fyrir einstaka
starfsmenn. Tilgangurinn meö
þessum markmiðum er ekki
aöeins bætt frammistaða beint,
heldureinnig starfsmannaþjálfun
og þroskun.
Einstaklingsbónus er gott
dæmi um þetta, svo og frammi-
stööumatskerfi fyrir stjórnendur
sem viöa hefur veriö komiö á er-
lendis.
85