Morgunblaðið - 22.05.2001, Síða 33

MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 22. MAÍ 2001 33
ngin taki
skjóti að
tek þeim
vegar fer
hafi verið
Þetta er
vel af og
verður þó
erjir aðrir
arútvegs-
rár
ng kom til
á harla
21 á laug-
Mathiesen
g á veiðar
g steinbít
k. og yrði
rra ýmsa
ki á hvort
setningar
stjórnar-
r málsins
aðlögun-
ðunni var
on, þing-
ksins, og
d harðlega
estun lag-
kvótasetn-
ári, hafi
stæði yfir
gum um
a stendur
Arnar og
son, for-
g Jóhann
ni, gagn-
rra harð-
a í málinu
erra enda
hætti eða
etningu á
rásum á
ttir
a
mfylking-
væri á Al-
setningar
sson, VG,
fyrir af-
ssu máli.
nn innan
a hafi á
haft uppi
gar um að
. Nú væri
ki.
fulltrúar
Einar K.
flokki, og
msóknar-
niðurstöð-
ekki hefði
u laganna.
darafli sá
nema brot
i í sjónum
hverju og
starf end-
fndarinn-
n nokkru
t væri að
u til fram-
narliðinn,
lýsti hins
sjávarút-
g uppskar
m komnir
m. Sagði
uti lítilla
meðan aðr-
m kvótans.
son sagð-
r harma
ekki hefði
varp hans
um frest-
ta
m
ARTHUR Bogason, formaður
Landssambands smábátaeigenda,
segir að búast megi við aðgerðum af
hálfu landssambandsins vegna
ákvörðunar Alþingis um að fresta
ekki gildistöku laga um kvótasetn-
ingu á veiðar smábáta.
„Ég tel að þetta sé eitt mesta slys
sem orðið hefur í sögu Alþingis. Al-
þingi á að gæta hags þegnanna en
ekki örfárra einstaklinga sem yfir
öllu vilja drottna og ráða. Allt
starfsumhverfi mjög stórs hluta
smábátaflotans gerbreytist með
þeim afleiðingum að fjöldi þjón-
ustustarfa og starfa á sjónum tap-
ast. Þetta hefur jafnframt þær af-
leiðingar að nú verður ekki hægt að
halda uppi byggðarlögum sem gert
er með óbreyttu fyrirkomulagi, sem
þýðir væntanlega stóraukinn vanda
byggðarlaganna. Þarna eiga í hlut
mun fleiri byggðir en mér sýnist að
flestir geri sér grein fyrir og þetta
er mun stærra byggðamál en al-
menningur áttar sig á. Hér verður
því meiriháttar röskun á högum
fólks,“ segir Arthur.
„Það sem mér finnst langalvar-
legast í málinu er að það var drjúg-
ur meirihluti fyrir því að þessum
óskapnaði yrði frestað til þess að
byrja með, en þessi þingmeirihluti
náðist aldrei fram. Mér finnst það
óskaplega sorglegt að þetta skuli
geta gerst. Ég hef hingað til staðið í
þeirri meiningu að Alþingi væri
vörður lýðræðis, borgaranna og
hagsmuna þeirra, en sú trú var tek-
in af mér á laugardagskvöld þegar
ég fylgdist með umræðunum á Al-
þingi. Þessi mikli meirihluti, sem
var klárlega til staðar, var kæfður
af minnihlutanum,“ segir Arthur.
Hann segir ítök LÍÚ mikil innan
Alþingis. „Við vitum það fyrir víst
að LÍÚ lá eins og marglytta á Al-
þingi síðustu vikurnar og þetta er
árangur þeirra. Í dag hlýtur að vera
dagur gleðinnar í herbúðum LÍÚ
og ekki hægt annað en að óska þeim
til hamingju með að hafa náð að
rústa nokkrum tugum sjávar-
byggða við Íslandsstrendur. Þeir
skulu hins vegar vita það að svona
framganga í málum getur dregið
stærri dilk á eftir sér en menn
grunar. Ég hef starfað að félags-
málum í sextán ár og hef aldrei
heyrt hljóð í fólki eins og nú. Málið
er komið á allt annað stig,“ segir
Arthur.
„Eitt mesta slys
í sögu Alþingis“
Formaður Landssambands
smábátaeigenda boðar aðgerðir
vegar raunin er það afleikur af
hálfu ríkisstjórnarinnar. Afli króka-
báta vegur sífellt þyngra í afla á
Drangsnesi. Við höfum í marga ára-
tugi byggt afkomu okkar á rækju-
vinnslu en nú er hún horfin af
grunnslóðinni. Menn hafa því þurft
að laga sig að breyttum aðstæðum í
hafinu og eru í miðjum klíðum í
þessum umskiptum. Þetta virkar
því eins og rotthögg á menn. Menn
hafa staðið af sér margar hremm-
ingar í gegnum tíðina en stundum
er hreinlega lagt of mikið á menn.
Ég treysti því hins vegar og trúi að
stjórnvöld grípi til aðgerða til að
milda höggið,“ segir Guðmundur.
Þór Örn Jónsson, sveitarstjóri á
Hólmavík, segir stöðuna vissulega
slæma, enda hafi hún mikil áhrif á
Hólmavíkurhöfn og tekjumögu-
leika hennar. Hann segir að átta
trilluútgerðir leggi upp afla á
Hólmavík sem nú missi spón úr aski
sínum. „Afli af þessum bátum er
uppistaðan í þeim afla sem landað
er hér. Samdráttur í afla þeirra hef-
ur mikil margfeldisáhrif því það
koma margir að útgerð þeirra, til
dæmis beitningu. Ég vona að
stjórnvöld sýni þessum veiðum
skilning, því eini vaxtarbroddurinn
í atvinnustarfsemi á Vestfjörðum er
í smábátaútgerð. Smábátaveiðar
eru auk þess ákaflega vistvænar og
þar henda menn ekki
fiski í samanburði við
togarana. Ég held því
að það skaði engan að
leyfa trillunum að halda
áfram veiðum en skilj-
anlega þarf að koma betri stjórn á
þessar veiðar,“ segir Þór Örn.
Þorlákur Sigurðsson, oddviti í
Grímsey, segir að ellefu bátar af
nærri þrjátíu í eyjunni verði kvóta-
settir í aukategundum. „Það hefur
verið ágæt steinbítsveiði á línuna og
oft er góð ufsaveiði á haustin. Þessi
útgerð er þannig atvinnuskapandi
og í henni felst auðvitað heilmikil
tekjuöflun. Ég geri hins vegar ekki
ráð fyrir öðru en menn hafi aflað
sér töluverðrar aflareynslu í þess-
um tegundum sem miðað verður við
við úthlutun kvótans. Við vitum
hins vegar ekki hve kvótinn verður
um. Ég vil að minnsta kosti ekki
hugsa það til enda hvernig fer ef
ekki verður komið til móts við
þennan útgerðarflokk,“ segir Ólaf-
ur.
Verulegt áhyggjuefni
Ólafur Kristjánsson, bæjarstjóri
í Bolungarvík, segir niðurstöðu Al-
þingis mikil vonbrigði. „Ég hefði
kosið að kvótasetningu aukateg-
unda hjá krókabátum hefði verið
frestað um nokkur ár, eða að
minnsta kosti á meðan beðið er eftir
niðurstöðum endurskoðunarnefnd-
arinnar. Það er ljóst að í Bolung-
arvík hefur kvótasetningin veruleg
áhrif. Þeir sem eru nýjastir í grein-
inni hafa skuldsett sig vegna kaupa
á bátum og kvóta og kvótasetningin
bitnar hvað mest á þeim. Atvinnulíf
okkar hefur að mestu byggst upp á
útgerð smábáta eftir að togararnir
fóru og væntanlega eru vel á þriðja
tug smábáta gerðir út frá Bolung-
arvík í dag. Það eru að jafnaði sex
menn sem eru í kringum hverja út-
gerð, með sjómönnum og beitning-
armönnum. Þetta er því verulegt
áhyggjuefni og áhrifin víðtæk,“
segir Ólafur.
Halldór Halldórsson, bæjarstjóri
Ísafjarðarbæjar, segir að hagmunir
sveitarfélagsins séu miklir í smá-
bátakerfinu. „Við hefðum viljað fá
aðra niðurstöðu en hún var þessi og
við tökumst á við það. Ég ætla ekki
ríkisstjórninni og Alþingi að láta
óbreytt lög taka gildi í haust, kvót-
inn hlýtur að verða aukinn. Það
þýðir hins vegar ekki að vera með
heimsendaspár varðandi þetta og
ég er sannfærður um að niðurstað-
an hefði ekki orðið þessi, nema að
menn hafi eitthvað annað í bak-
höndinni til að koma til móts við
smábátana,“ segir Halldór.
Menn að aðlaga sig breyttum
aðstæðum í hafinu
Guðmundur B. Magnússon, odd-
viti í Kaldrananeshreppi, segir íbúa
hreppsins slegna vegna niðurstöðu
Alþingis. „Þetta er reiðarslag og
maður trúir því ekki að stjórnvöld
muni setja punkt fyrir aftan málið
með þessum hætti. Ef svo er hins-
BÆJAR- og sveitarstjórarnokkurra sjávarbyggða ílandinu segja að gildis-taka laga um kvótasetn-
ingu aukategunda hjá krókabátum,
sem kemur til framkvæmda þann 1.
september nk., muni hafa veruleg
áhrif á afkomu fyrirtækja og ein-
staklinga í byggðarlögunum. Þeir
segja að stjórnvöld verði að koma
til móts við kröfur trillukarla til að
koma í veg fyrir byggðaröskun og
atvinnuleysi.
Kristinn Jónasson, bæjarstjóri í
Snæfellsbæ, segir að í sveitarfélag-
inu sé nokkuð blönduð útgerð, bæði
sterkar einstaklingsútgerðir í stóra
aflamarkskerfinu en eins mjög öfl-
ug smábátaútgerð. Hins vegar sé
ljóst að ef lögin um kvótasetningu
aukategunda taki óbreytt gildi þýði
það einhvern samdrátt í smábátaút-
gerðinni. „Smábátarnir hafa tölu-
verð margfeldisáhrif inni í byggð-
arlagið og því munum við finna fyrir
samdrætti. Trillukarlar segjast
munu segja upp beitningamönnum
og beita sjálfir ef þeir hafi minna úr
að moða,“ segir Kristinn.
Mikið áfall varðandi
steinbítinn
„Það er óhætt að segja að það
hafi dimmt yfir byggðinni þegar
okkur bárust fréttir af afgreiðslu
Alþingis á þessu máli,“ segir Ólafur
M. Birgisson, sveitarstjóri á
Tálknafirði. Hann segir að á
Tálknafirði hafi verið landað um
1.700 tonnum á síðasta ári. Komi til
kvótasetningar sé viðmiðun
bátanna ekki nema 400 tonn. „Það
munar um minna í svo litlu hagkerfi
sem okkar. Lagasetningin í haust
verður sérstaklega mikið áfall varð-
andi steinbítinn. Menn eru enn að
melta þessar fréttir en flestir áttu
von á því að stjórnvöld myndu taka
á þessu máli, annaðhvort með frest-
un laganna eða með öðrum hætti.
Menn eru því að velta fyrir sér
stöðu mála og hvað tekur nú við. Ég
trúi hinsvegar ekki öðru en þessi
mál verði skoðuð með tilliti til
byggðarlaganna einnig, enda snúa
þau ekki aðeins að trillukörlum
heldur öllu fólkinu í byggðarlögun-
mikill en væntanlega verður um
talsverða skerðingu að ræða. Það
verður því töluvert högg fyrir litla
byggð eins og í Grímsey þó að ekki
sé enn hægt að reikna það í tonnum
eða krónum,“ segir Þorlákur.
Ekki mikil sókn
í aukategundir
Steinar Hilmarsson, oddviti á
Bakkafirði, segir kvótasetninguna
hafa töluverð áhrif á útgerð á staðn-
um, enda sé langstærsti hluti af
lönduðum afla á Bakkafirði af
krókabátum og flestir íbúa sveitar-
félagsins byggi afkomu sína á út-
gerð þessara báta. „Ég vil hins veg-
ar ekki taka svo djúpt í árinni að
kvótasetning aukategunda valdi hjá
okkur byggðaröskun eða stórfelldu
atvinnuleysi. Við sækjum ekki eins
mikið í aukategundir og til dæmis
Vestfirðingar, heldur byggjum út-
gerðina að mestu á þorskveiðum
enda er ekki mikið um steinbít og
ýsu á þessum slóðum. Reyndar
fundust gjöful steinbítsmið við
Langanes fyrir fáum árum og menn
hafa töluvert sótt á þau. Einnig
hafa menn fengið lítils háttar ýsu-
veiði en ekkert í samanburði við það
sem annars staðar gerist,“ segir
Steinar.
Jósef Friðriksson, sveitarstjóri á
Stöðvarfirði, segir hlut krókabáta í
lönduðum afla í sveitar-
félaginu hafa farið vax-
andi á undanförnum ár-
um og sé um 62% það
sem af er þessu fisk-
veiðiári. Kvótasetning
aukategunda muni því hafa tölu-
verðar afleiðingar fyrir sveitar-
félagið. „Það mun minnka afla
krókabáta þó svo að í dag sé ekki
vitað hversu mikið minni aflinn
verður. Hins vegar hefur ekki farið
mikið af afla smábáta á Stöðvarfirði
til vinnslu í byggðarlaginu heldur
er hann seldur annað. Við vitum
hins vegar ekki hvaða áhrif þetta
hefur á trillukarlana en það er ljóst
að áhrifin verða hvað mest á um-
svifin við höfnina. Hins vegar hefur
þessi lagasetning legið fyrir og
menn því væntanlega gert áætlanir
út frá því,“ segir Jósef.
Trillurnar hafa víða
margfeldisáhrif
Morgunblaðið/Ásdís
Nokkur hundruð smábátar eru gerðir út hringinn í kringum landið. Frá smábátahöfninni í Ólafsvík.
Virkar eins
og rothögg
á menn
FRIÐRIK Arngrímsson, fram-
kvæmdastjóri Landssambands ís-
lenskra útvegsmanna, segir að bú-
ið hafi verið að setja lög um kvóta
á veiðar smábáta og engar forsend-
ur hafi verið fyrir frestun gildis-
töku laganna nú.
„Þetta var það eina rétta í stöð-
unni. Þeir eru að veiða langt um-
fram það sem þeim er ætlað og
þeir eru að fjárfesta í nýjum skip-
um til þess að veiða enn meira,“
segir Friðrik.
Um þau sjónarmið að smábátar
hafi haldið uppi atvinnu í byggð-
arlögum úti á landi segir Friðrik
að sé svo sé jafnframt ljóst að þeir
hafi tekið atvinnuna af öðrum.
„Veiðar þeirra umfram það sem
þeim er ætlað koma niður á út-
hlutun til annarra. Það sem þeir
fara fram úr er tekið af einhverjum
öðrum. Hvað fer mikið til vinnslu
af þeim afla sem er landað fyrir
vestan? Mjög hátt hlutfall fer strax
út af svæðinu og er ekki unnið
þar,“ segir Friðrik.
„Málið snýst um að það hefur átt
sér stað mismunun. Það hafa verið
teknar aflaheimildir af okkar
mönnum og fluttar til þeirra og
það eru engar forsendur fyrir því.
Við höfum stundað ábyrgar veiðar
og farið eftir ráðgjöf fiskifræð-
inga,“ segir Friðrik.
„Okkar menn hafa dregið saman
í rekstri til þess að aðlaga sig út-
hlutunum, selt skip og fært saman
kvóta. Á sama tíma hafa þeir hirt
af okkur stöðugt meiri hluta og
fjárfest í nýjum skipum sem eru al-
gerlega óþörf því umframafkasta-
geta er nú þegar til staðar í flot-
anum. Þetta er eingöngu spurning
um það hvort menn ætla að stunda
ábyrgar veiðar og atvinnustarf-
semi eða hvort þeir ætli að treysta
á pólitíska fyrirgreiðslu. Við erum
löngu hættir því,“ segir Friðrik.
„Eina
rétta í
stöð-
unni“
Friðrik Arngrímsson,
framkvæmdastjóri
LÍÚ