Morgunblaðið - 18.09.2001, Blaðsíða 19

VIÐSKIPTI/ATHAFNALÍF
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 18. SEPTEMBER 2001 19
SPARPERUTÍÐ
SJÁÐU HEIMINN Í NÝJU LJÓSI
Árvirkinn
Austurv. 9/Eyrarvegi 29, Selfossi
Geisl i
Flötum 29, Vestm.eyjum
G.H.LJÓS
Garðatorgi 7, Garðabæ
Ljósgjafinn
Glerárgötu 34, Akureyri
Ljós & Orka
Skeifunni 19, Reykjavík
Glitnir
Brákarbraut 7, Borgarnesi
Lónið
Vesturbraut 4, Höfn
Rafþj. Sigurdórs
Skagabraut 6, Akranesi
Rafbúð R.Ó.
Hafnargötu 52, Keflavík
Straumur
Silfurtorgi 5, Ísafirði
S.G. Raftækjaverslun
Kaupvangi 12, Egilsstöðum
EL longlife
m/birtuskynjara
5 ára ábyrgð
Dulux S
9 W
OSRAM PERUBÚÐIR
EL longlife
5 ára ábyrgð
Economy
2ja ára ábyrgð
Tilboð
2.590 kr.
Tilboð
1.390 kr.
Tilboð
390 kr.
Tilboð
990 kr.
STJÓRNVÖLD í Bandaríkjunum
hafa gripið til margvíslegra aðgerða
til að koma í veg fyrir efnahagshrun í
kjölfar hryðjuverkaárásanna í síð-
ustu viku. Margir hagfræðingar spá
því að neytendur muni halda að sér
höndum á næstunni en að aðgerðir
stjórnvalda muni koma í veg fyrir al-
varlega efnahagskreppu.
Bandaríska þingið hefur þannig
fallist á að veita um 40 milljarða
bandaríkjadala til uppbyggingar
hagkerfisins eftir árásirnar, sem
m.a. verða notaðir til að veita flug-
félögum lán eða styrki. Talið er að
upphæðin sé aðeins byrjunin á frek-
ari fjárhagsaðstoð ríkisins, að því er
fram kemur í Washington Post. Al-
ríkisstjórnin hefur einnig hvatt lána-
stofnanir til að sýna lántakendum
skilning og látið í það skína að sjóðir
hennar verði opnaðir fyrir skamm-
tímalán til banka og lánastofnana. Þá
lækkaði bandaríski seðlabankinn
stýrivexti í gærmorgun um hálft pró-
sentustig og eru vextirnir 3% á eftir.
Svipað ástand og í Flóabardaga
Sérfræðingar eru sammála um að
þessar aðgerðir bandarískra stjórn-
valda dragi verulega úr efnahagsleg-
um áhrifum hryðjuverkaárásanna.
Bandarískur efnahagur stóð síð-
ast frammi fyrir sambærilegum að-
stæðum eftir innrás Íraka í Kúveit
árið 1990. Í Persaflóastríðinu ein-
kenndist fjármálamarkaðurinn í
Bandaríkjunum af þjóðernisholl-
ustu, samdrætti í einkaneyslu og
hækkandi orkuverði. Þannig hrapaði
sala á bifreiðum um 2 milljónir doll-
ara frá því að Írakar réðust inn í
Kúveit í júlí 1990 þar til Bandaríkja-
menn réðust á Bagdad í janúar 1991.
Sérfræðingar innan bílaiðnaðarins
telja að atburðarásin geti orðið svip-
uð komi til hernaðaraðgerða Banda-
ríkjamanna og bandamanna þeirra í
Mið-Asíu. Ford-bílaframleiðandinn
hefur þegar tilkynnt 20% samdrátt í
framleiðslu sinni á síðasta fjórðungi
ársins.
Erfiðleikar hjá flugfélögum
og tryggingafélögum
Sérfræðingar spá einnig veruleg-
um erfiðleikum hjá flugfélögum í
kjölfar árásanna, enda viðbúið að
farþegum fækki til muna vegna ótta
við frekari aðgerðir hryðjuverka-
manna. Þannig er talið að bandarísk
flugfélög muni tapa allt að 4,4 millj-
örðum bandaríkjadala á þessu ári,
sem er mesta tap bandarískra flug-
félaga frá því í Persaflóastríðinu árið
1991. Búist er við að flugfélög neyð-
ist til að draga úr eða jafnvel hætta
við pantanir á nýjum flugvélum.
Sömu sögu er að segja af hóteliðn-
aði. Afpantanir nálgast nú öll met,
bæði vegna þess að ferðalangar
komast ekki ferða sinna með flugi,
auk þess sem margir hafa hætt við
ferðalög vegna ótta við að fljúga.
Talið er að verulega muni draga úr
byggingu nýrra hótela, með tilheyr-
andi samdrætti fyrir iðnaðarmenn.
Þá er einnig búist við verulegum
hræringum í tryggingageiranum,
enda talið að bótakröfur vegna at-
burðanna í síðustu viku nemi allt að
30 milljörðum dollara, sem yrðu dýr-
ustu hamfarir í mannkynssögunni.
Slíkt yrði ekki aðeins þungur baggi
fyrir stærstu tryggingafélög Banda-
ríkjanna, heldur einnig endurtrygg-
ingafélögin sem tryggja trygginga-
félögin fyrir meiriháttar áföllum.
Talið er að tryggingaiðgjöld hækki
verulega í kjölfarið en sérfræðingar
segja erfitt að segja fyrir um hversu
mikil hækkunin verður.
Smásala í Bandaríkjunum hefur
dregist töluvert saman á síðustu
mánuðum og er gert ráð fyrir að
neytendur haldi enn frekar að sér
höndum eftir árásirnar.
Innan tækniiðnaðargeirans gerðu
margir sér vonir um að árásirnir
myndu leiða til vaxtar, enda ljóst að
tölvur og tölvukerfi fyrir marga
milljarða dala hafa eyðilagst. Margir
telja hins vegar að atburðirnir muni
ekki hífa tæknifyrirtækin upp úr
þeim öldudal sem þau hafa verið í
undanfarna mánuði.
Ótti við alvarlegt
efnahagshrun
Aðgerðir banda-
rískra stjórnvalda
draga úr líkum
á kreppu
MIKIL lækkun varð á helstu
hlutabréfavísitölum þegar opnað
var fyrir viðskipti á verðbréfa-
markaði í Bandaríkjunum í gær og
hafa þær ekki verið lægri í nærri
þrjú ár.
Bandaríski hlutabréfamarkaður-
inn var opnaður í gærmorgun í
fyrsta sinn eftir hryðjuverkaárás-
irnar á þriðjudag í síðustu viku en
markaðurinn hefur ekki verið lok-
aður jafnlengi frá því í kreppunni
miklu árið 1929. Bandaríski seðla-
bankinn lækkaði óvænt stýrivexti
um hálft prósentustig í gærmorg-
un og eru vextirnir nú 3%. Þrátt
fyrir það féll Dow Jones-hluta-
bréfavísitalan í gær um rúm 684
stig eða um 7,12%, sem er mesta
lækkun vísitölunnar á einum degi
frá upphafi. Einkum má rekja
lækkun vísitölunnar til verulegrar
lækkunar á hlutabréfum í flug-
félögum. NASDAQ-hlutabréfa-
vísitalan lækkaði um 6,82% í gær
og er nú tæp 1.580 stig.
Úrvalsvísitala aðallista Verð-
bréfaþings Íslands lækkaði í gær
um 1,18% og var 1.017 stig. Geng-
isvísitala íslensku krónunnar end-
aði í 140,3 stigum við lokun mark-
aða gær. Veiking dagsins nam
0,7%. Krónan hefur nú veikst um
1,7% frá mánaðamótum.
Vísitala helstu hlutabréfamark-
aða í Evrópu hækkaði í gær, eftir
vaxtahækkun bandaríska seðla-
bankans. Lokagengi FTSE-vísitöl-
unnar í London hækkaði í gær um
3,01% og CAC-hlutabréfavísitalan
í París hækkaði um 2,71%. Eins
hækkuðu hlutabréfavísitölur á
Norðurlöndum; OMX-vísitalan í
Svíþjóð um 2,86% og FTXE NOR-
EX í Noregi um 0,67% en KFX-
vísitalan í Kaupmannahöfn lækk-
aði hinsvegar um 3,52%. Japanska
Nikkei-hlutabréfavísitalan lækkaði
einnig umtalsvert í gær eða um
5,04%.
Hlutabréf lækka
mikið í verði
Mesta lækkun Dow Jones á einum degi
Á KYNNINGARFUNDI vegna
hlutafjárútboðs Landssíma Íslands
sem haldinn var með fjárfestum í
gær kom fram í máli Hreins
Loftssonar, formanns
framkvæmdanefndar um
einkavæðingu, að stefnt
væri að því að Síminn yrði
seldur að fullu á þessu kjör-
tímabili. Jafnframt sagði
Hreinn að reynsla af einkavæðingu
ríkisfyrirtækja væri góð og sýndi að
það væri alltaf hægt að ná betri
rekstrarárangri í kjölfar einkavæð-
ingar. Lét hann að því liggja að þetta
gilti einnig um einkavæðingu Símans.
Um hvort nú væri rétti tíminn til að
einkavæða, sagðist hann telja að það
væri alltaf rétti tíminn til að einka-
væða ríkisfyrirtæki.
Byggt á varfærnum áætlunum
Friðrik Pálsson, stjórnarformaður
Símans, sagði allar áætlanir sem út-
boðið byggðist á, gera ráð fyrir
óbreyttum rekstri, þ.e. ekki er tekið
tillit til þess sem væntanlegur kjöl-
festufjárfestir gæti haft fram að
færa. Áætlanir fyrirtækisins væru
mjög varfærnar og lítið tillit væri
tekið til þeirra væntinga sem fyrir-
tækið hefði um framtíðina heldur
væri aðallega verið að framreikna þá
hluti sem væru þekktir og hægt væri
að standa við.
Þórarinn V. Þórarinsson, forstjóri
Símans, áréttaði að áætlanir félags-
ins væru varfærnar og sagði að þær
miðuðust við útkomu í versta tilfelli.
Þá kom fram í máli Árna Tómasson-
ar, bankastjóra Búnaðarbanka Ís-
lands, að PricewaterhouseCoopers,
sem stóð að verðmati Sím-
ans, hafi einnig gert sínar
ráðstafanir til lækkunar á
þessum áætlunum.
Þórarinn sagði Símann
standa vel í erlendum sam-
anburði og væri að bjóða
mjög samkeppnishæft verð miðað við
erlenda aðila. Vísaði hann því til
stuðnings í tölur frá OECD frá í
ágúst þar sem meðalverð Símans án
virðisaukaskatts og miðað við kaup-
mátt mældist lægst OECD-ríkjanna í
þremur af fjórum flokkum og þriðja
lægst í fjórða flokknum.
Friðrik sagði aukna áherslu vera á
arðsemi m.a. til að auka trú fjárfesta
á því að félagið sé vel í stakk búið til
að takast á við þau verkefni sem það
er að fást við. Síminn hefði þegar
styrkst og ætti mjög mikla möguleika
í framtíðinni. Þess má geta að arð-
semi eigin fjár Símans var 5,76% um
mitt ár en 1,1% um sl. áramót. Ætla
má að arðsemin verði tæplega 8% í
lok líðandi árs en fram kom á fund-
inum að gert er ráð fyrir að arðsemi
eigin fjár Símans verði yfir 10% á
næsta rekstrarári og fari vaxandi
þaðan í frá.
Á morgun hefst sala hlutafjár til al-
mennings, starfsmanna og smærri
fjárfesta en yfirlýsingar frá aðilum
sem hafa áhuga á að gerast kjölfestu-
fjárfestar þurfa að hafa borist 24.
september.
Landssími Íslands
Aukin áhersla
á arðsemina
STJÓRN flugfélagsins SAS til-
kynnti í gær að hún hygðist segja
af sér þótt óháð rannsóknarnefnd
hefði komist að þeirri niðurstöðu
að stjórnin hefði ekki tekið þátt í
ólöglegu verðsamráði og leynilegu
samkomulagi SAS við danska
flugfélagið Maersk um að hætta
samkeppni á ákveðnum leiðum.
SAS sagði í fréttatilkynningu að
rannsóknarnefndin hefði staðfest
að stjórn flugfélagsins hefði ekki
vitað af leynilega samkomulaginu.
Nefndin gagnrýndi þó stjórnina
fyrir að hafa ekki brugðist nógu
fljótt við þegar upp komst um
samkomulagið.
Stjórnin kvaðst hafa ákveðið að
boða til hluthafafundar til að hægt
yrði að kjósa nýja stjórn.
Framkvæmdastjórn Evrópu-
sambandsins sektaði bæði flug-
félögin í júlí fyrir brot á sam-
keppnisreglum sambandsins. SAS
var gert að greiða 39,4 milljónir
evra, andvirði 3,5 milljarða króna,
og sekt Maersk nam 13,1 milljón
evra, 1,2 milljörðum króna. SAS
kvaðst í gær ætla að áfrýja þessari
ákvörðun framkvæmdastjórnar-
innar.
Leynilega samkomulagið fól
meðal annars í sér að Maersk
hætti flugi milli Kaupmannahafn-
ar og Stokkhólms og miðaverð
SAS á þeirri leið hækkaði um 50%.
Stjórn SAS segir af sér
Stokkhólmi. AP, AFP.