Morgunblaðið - 15.10.2005, Qupperneq 23

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 15. OKTÓBER 2005 23
MINNSTAÐUR
Skóverslun - Kringlunni
Sími 553 2888
www.skor.is
Teg. 163568
Litur: Svartur
St. 36-42
Verð 10.500
Teg. 163525
Litur: Svartur, rauður
og beige
St. 36-42
Verð 9.900
Teg. 163676
Litir: Svartur og brúnn
St. 36-42
Verð 9.950
Teg. 163514
Litur: Rauður og svartur
St. 36-42
Verð 13.995
Teg. 163314
Litur: Svartur og brúnn
Stærðir: 36-42
Verð 13.995
Teg: 163770
Litur: Svartur
Stærðir: 36-42
Verð 14.990
LANDIÐ
Stokkeyri | Mikið var um dýrðir í
tónleikasal Lista- og menning-
arverstöðvarinnar Hólmarastar á
Stokkseyri 12. október sl. Þá voru
112 ár frá fæðingu tónskáldsins Páls
Ísólfssonar á Stokkseyri og var hald-
ið upp á afmæli Páls í fimmta sinn á
þessum stað. Á hátíðartónleikum
komu fram söngkonan Hlín Péturs-
dóttir frá Stokkseyri og píanóleikari
var Hrefna Eggertsdóttir. Þær
fluttu sönglög Páls Ísólfssonar og
fleiri tónskálda, sem og aríur og var
þeim vel fagnað eftir frábæra tón-
leika. Þetta voru fyrstu tónleikar
Hlínar á Stokkseyri, eftir að hún
kom heim frá námi í Þýskalandi.
Að tónleikunum loknum undirrit-
aði Björgvin Tómasson orgelsmiður
samning um smíði fyrsta orgelsins í
orgelverkstæði sínu í Hólmarast-
arhúsinu á Stokkseyri, sem mun fara
í Grindavíkurkirkju. Aðrir sem rit-
uðu undir samninginn voru sr. Jóna
Kristín Þorvaldsdóttir, sókn-
arprestur í Grindavík, Björn Har-
aldsson, varaformaður sókn-
arnefndar, og Einar Guðni Njálsson,
bæjarstjóri í Árborg. Þegar Björg-
vin lýkur smíðinni hefur hann smíð-
að orgelin í allar kirkjurnar við suð-
urströndina; í Stokkseyrar,
Eyrarbakka-, Þorlákshafnar- og
Grindavíkurkirkju. Aðeins orgelið í
Strandarkirkju er ekki verk hans, en
það orgel smíðaði meistari hans í
Þýskalandi. Að undirritun lokinni
skoðuðu gestir orgelverkstæðið, sem
er í fyrrum pökkunar- og móttökusal
á jarðhæð hússins. Björgvin var áð-
ur með verkstæði að Blikastöðum í
Mosfellsbæ, en hann hefur nú einnig
flust búferlum á Stokkseyri og hefur
fest kaup á húsinu Björgvin, þar sem
hann býr nú.
Dr. Páll Ísólfsson, tónskáld og
dómorganisti, fæddist í Sím-
onarhúsum á Stokkseyri 12. október
1893. Hann sleit þar barnsskónum
og varð snemma fyrir miklum áhrif-
um af tónlist, enda var faðir hans
organisti og mikið músíklíf á Eyrum
á uppvaxtarárum Páls. Páll Ísólfsson
var fyrsti formaður organistafélags-
ins og einn besti organisti í Evrópu á
sinni tíð og undirritunin með þessu
tengd minningu hans.
Orgelsmíði hafin í fæðing-
arbæ Páls Ísólfssonar
Morgunblaðið/Jóhann Óli
Samið Séra Jóna Kristín Þorvaldsdóttir, sóknarprestur í Grindavík, Björn
Haraldsson, varaformaður sóknarnefndar, Björgvin Tómasson orgelsmiður
og Einar Njálsson bæjarstjóri undirrita samning um smíði orgelsins.
Morgunblaðið/Jóhann Óli
Frá vígslu orgelverkstæðisins
Séra Jóna Kristín ritar nafn sitt í
„gestabók“ verkstæðisins, bassa-
pípu úr fornu pípuorgeli.
Samningur und-
irritaður á af-
mæli tónskáldsins
ÁRBORG
Hekluhlíðar | Skóglendi mótar mold og læknar
skaðleg áhrif gjósku á jarðveg og lífríki á ýmsan
hátt. Tækist að rækta upp skóga á eyddum svæð-
um í nágrenni Heklu yrði mikið unnið til þess að
hindra frekari landeyðingu og styðja við land-
græðslu á svæðinu. Þetta er meðal þess sem fram
kemur í skýrslu sem kynnt var á málþingi um
hugmyndir um Hekluskóga, sem samráðsnefnd
um Hekluskóga stóð fyrir á miðvikudag. Skýrslan
var unnin fyrir samráðsnefndina, en þar eru tekn-
ar saman aðstæður á svæðinu kringum Heklu,
m.a. hvað varðar landeyðingu og möguleika á
skógrækt auk þess sem viðraðir eru helstu kostir
skógræktar hvað varðar gróðurvernd og heftingu
gjóskufoks.
Á málþinginu fluttu m.a. erindi Árni Hjartarson
jarðfræðingur sem skýrði frá áhrifum gjósku frá
Heklu, Sveinn Sigurjónsson bóndi og landeigandi,
sem kynnti hagsmuni landeigenda og skýrði frá
skóg- og jarðvegseyðingu í grennd við eldfjallið.
Þá sögðu Ása L. Aradóttir náttúrufræðingur og
Hreinn Óskarsson skógarvörður frá hugmyndum
um Hekluskóga og hvernig mögulegt væri að
koma þeim í framkvæmd. Þá voru pallborðs-
umræður eftir erindi frummælenda þar sem
fjallað var um verkefnið út frá ýmsum sjón-
arhornum, m.a. í samhengi við alþjóðleg umhverf-
ismál og sveitarstjórnarmál.
Hugmyndir um Hekluskóga má rekja til Úlfs
Óskarssonar, sem setti þær fram fyrir nokkrum
árum. Ganga þær í grundvallaratriðum út á að
endurheimta náttúruskóga sem vörn gegn áhrif-
um gjóskuskóga. Megintilgangur Hekluskóga
væri að verja landið fyrir áföllum vegna öskufalls
með því að endurheimta náttúrulegan birkiskóg á
samfelldum svæðum.
Skógar skýla gróðurþekjunni
Til forna var svæðið kringum Heklu að mestu
þakið skógi. Þeir skógar virðast, að sögn fræði-
manna, hafa beðið furðu lítinn skaða af eldgosum í
Heklu og má sem dæmi nefna að skógurinn í
Þjórsárdal lifði af gosið mikla árið 1104, sem lagði
dalinn í auðn. Í skýrslu samstarfsnefndarinnar
segir m.a. að skógur, kjarr og mellönd séu einu
gróðurlendin sem þola gjóskufall að einhverju
ráði. Vaxtarbrum hjá trjám og runnum séu of-
arlega á plöntunum og því hefti gjóska síður vöxt
þeirra en annars gróðurs. Þá mynda skógur og
kjarrgróður skjól og draga úr hættu á að gjóska
og sandur fjúki af stað og rjúfi gróðurþekju.
Eftir að skógar í nágrenni Heklu hurfu hófst
hins vegar sú mikla landeyðing sem þar hefur orð-
ið. Því kom upp sú hugmynd að endurheimta
birkiskóga og kjarr á svæðinu til að vernda hér-
uðin í nágrenni Heklu gegn áföllum vegna gjósku-
falls.
Lífsskilyrði tegunda batna
Að sögn samráðsnefndarinnar er ætlunin þó
ekki að gróðursetja í allt svæðið, enda yrði það
mjög kostnaðarsamt. Heldur er ætlunin að gróð-
ursetja lundi af víði og birki á víð og dreif um
svæðið, þaðan sem fræ af þeim geta síðan dreifst
og numið stærri svæði. Á stórum svæðum þarf þó
að byrja á því að hefta jarðvegsrof og búa í haginn
fyrir landnám birkis og víðis. Aðgerðir munu þó
fyrst og fremst miða að því að örva náttúrulega
gróðurframvindu fremur en að um samfellda
ræktun sé að ræða.
Birkiskógar sem enn halda velli í nágrenni
Heklu bera að sögn skýrsluhöfunda vitni um þau
víðáttumiklu skóglendi og frjósömu vistkerfi sem
þar voru áður fyrr. Með því að koma upp birki-
skógum og víðikjarri á svæðinu er að sögn Sam-
ráðsnefndarinnar ekki aðeins verið að varna því
að gjóska frá Heklu valdi skaða á byggðum og
náttúru, heldur er einnig verið að endurheimta
hluta þeirra vistkerfa sem þar hafa glatast.
Hekluskógar gætu mögulega náð yfir allt að því
100.000 hektara, sem samsvarar um 1% af flat-
armáli Íslands. Hér er því um að ræða möguleika
á að tvöfalda skóglendi Íslands, þar sem skógar
ná nú aðeins yfir u.þ.b. 1% landsins. Þannig gæti
þetta orðið langstærsta skóglendi landsins.
Ennfremur segir í kafla um alþjóðlegar skuld-
bindingar að með endurheimt birkiskóga og víði-
kjarrs verði fjölþætt starfsemi vistkerfa smám
saman endurreist, frjósemi jarðvegs aukist og
landið endurheimti hæfni til að miðla vatni; eig-
inleika sem örfoka land hefur glatað. Lífsskilyrði
batni þannig fyrir margar tegundir til að nema
land á ný og því megi búast við því að líffræðileg
fjölbreytni verði endurreist á stórum svæðum inn-
an Hekluskóga.
Ljósmynd/Sigurður Bogi
Áhugasamir fundargestir Ekki var annað að sjá en að fundargestir værur áhugasamir um verkefnið.
Gæti tvöfaldað skóglendi Íslands
Fjölmennt málþing um möguleika og markmið Skógræktar umhverfis Heklu
Eftir Svavar Knút Kristinsson
svavar@mbl.is