Morgunblaðið - 12.11.2007, Blaðsíða 2

2 MÁNUDAGUR 12. NÓVEMBER 2007 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 5691100 Fréttir frett@mbl.is Fréttastjórar Ágúst Ingi Jónsson, aðstoðarfréttaritstjóri, aij@mbl.is Sigtryggur Sigtryggsson, aðstoðarfréttaritstjóri, sisi@mbl.is Viðskipti vidsk@mbl.is Björn Jóhann
Björnsson, fréttastjóri, bjb@mbl.is Daglegt líf Anna Sigríður Einarsdóttir, annaei@mbl.is Menning menning@mbl.is Fríða Björk Ingvarsdóttir, ritstjórnarfulltrúi, fbi@mbl.is Umræðan | Bréf til blaðsins Guðlaug Sigurðardóttir, ritstjórnarfulltrúi,
gudlaug@mbl.is Minningar minning@mbl.is, Stefán Ólafsson, Arnór Ragnarsson Íþróttir sport@mbl.is Sigmundur Ó. Steinarsson, fréttastjóri, sos@mbl.is Útvarp | Sjónvarp Hulda Kristinsdóttir, dagskra@mbl.is mbl.is netfrett@mbl.is Guðmundur Sv.
Hermannsson fréttastjóri gummi@mbl.is
Eftir Steinþór Guðbjartsson
steinthor@mbl.is
FASTEIGNAVERÐ er lægra á
landsvæðum á Íslandi þar sem færri
konur búa en karlar, samkvæmt
niðurstöðum Vífils Karlssonar hag-
fræðings en hann greindi frá rann-
sóknum sínum á ráðstefnu um stöðu
og leiðir kvenna- og kynjafræða í
Háskóla Íslands um helgina.
Vífill Karlsson segir að fast-
eignaverð sé oft notað í hagrann-
sóknum til þess að skoða eða af-
hjúpa hegðun neytenda rétt eins og
læknar noti blóð til þess að kanna
heilsufar sjúklinga. Ýmislegt megi
lesa út úr fasteignaverði og þar á
meðal hvernig
menn verðleggja
staðsetningu
ákveðinna bú-
svæða eða
hverfa. Í svæða-
hagfræðirann-
sóknum hafi
komið fram að á
búsvæði utan
borga hafi vantað
konur og tilgangur hans með rann-
sókn sinni hafi verið að kanna hvort
svæði á Íslandi, þar sem frekar
vantaði konur en á öðrum svæðum,
liðu að einhverju leyti fyrir það, m.a.
í virði fasteigna. Bráðabirgðanið-
urstöður hafi leitt í ljós að þau land-
svæði þar sem konur væru hlutfalls-
lega færri en karlar væru með
marktækt lægra fasteignaverð en
önnur landsvæði.
Rannsóknin náði til áranna 1981
til 2004 eða í 24 ár og skipti Vífill
landinu í 19 svæði. Hann segir að
rannsóknin sé ekki fullkomin og nið-
urstöðurnar séu háðar ákveðnum
fyrirvörum. Næsta skref sé að
stækka rannsóknarsafn sitt og
brjóta það upp í fínni einingar í
þeirri von að fá traustari nið-
urstöður. Hann hafi til dæmis skipt
niðurstöðunum í fyrri hluta og
seinni hluta og þá hafi komið í ljós
að sambandið milli fasteignaverðs
og fjölda kvenna á landsvæði utan
stór-höfuðborgarsvæðisins hafi
minnkað, þ.e. að hlutfallslega færri
konur en karlar hafi minni áhrif á
fasteignaverð, þegar borin væru
saman tímabilin 1981-1992 og 1993-
2004. Það geti verið til marks um að
fólk eigi auðveldara með að búa eitt
en áður frekar en að samfélagslegt
mikilvægi kvenna hafi minnkað.
Konur á faraldsfæti
Vífill rannsakaði einnig kynja-
hlutfall frá aldamótunum 1900.
Hann segir að þá hafi það verið 1,1
(fleiri konur en karlar) en það hafi
verið komið undir 1 um miðja 20.
öld og þannig sé það enn. Allan tím-
ann hafi verið miklu fleiri konur en
karlar í Reykjavík en munurinn hafi
verið minni á landsbyggðinni. Mest-
ur hafi munurinn verið 1910 þegar
konur hafi verið 25% fleiri en karlar
í Reykjavík. Slysatíðni sjómanna
hafi haft áhrif en ekki síður megi
rekja muninn til dánartíðni ung-
barna. Hún hafi verið um 150 börn
af hverjum 1.000 í aldursflokknum
0-4 ára samanborið við sex börn árið
1990. Í öllum tilfellum hafi drengir
verið í nokkrum meirihluta þeirra
sem hafi dáið í þessum aldursflokki.
Búferlarannsóknir hagfræðinga
hófust 1880 og Vífill segir að alla tíð
síðan hafi komið fram að konur
væru miklu meira á faraldsfæti á
milli landshluta en karlar.
 Landsvæði þar sem konur eru hlutfallslega færri en karlar eru með marktækt lægra fasteignaverð
en önnur landsvæði  Landinu skipt í 19 svæði í rannsókn sem tekur til áranna 1981 til 2004
Færri konur – lægra fasteignaverð
Vífill Karlsson
ÆFING vegna heimsfaraldurs inflú-
ensu verður mánudaginn 10. desem-
ber næstkomandi og mun æfingin
standa yfir allan daginn. Markmið
æfingarinnar eru þau að æfa sam-
skipti og boðleiðir á milli Samhæf-
ingarstöðvar, ríkisstjórnar og þeirra
fimmtán aðgerðastjórna sem munu
stjórna hver í sínu umdæmi, komi til
heimsfaraldurs inflúensu. Í hverri
aðgerðastjórn situr lögreglustjóri og
sóttvarnarlæknir svæðis eða um-
dæmis.
Ný reglugerð um skipan sóttvarn-
arlækna umdæma tók gildi 4. sept-
ember sl. Sóttvarnarsvæðum hefur
verið fjölgað um eitt þannig að Vest-
mannaeyjar mynda nú eitt sóttvarn-
arumdæmi en eru ekki hluti af Suð-
urlandi. Einnig leyfir reglugerðin að
fleiri en einn sóttvarnarlæknir sitji í
hverju sóttvarnarumdæmi.
Æfa við-
brögð við
fuglaflensu
Sóttvarnarsvæðum
hefur verið fjölgað
SIGLINGANEFND Trygginga-
stofnunar fjallaði á síðasta ári um
160 umsóknir um greiðslu kostn-
aðar vegna sjúkrahúsdvalar erlend-
is. Nefndin samþykkti umsóknir
um greiðslu meðferðarkostnaðar
erlendis vegna 146 sjúklinga. Auk
þess var samþykkt að greiða kostn-
að vegna komu lækna til landsins
vegna meðferðar 30 sjúklinga.
Skýringar 14 synjana voru ýmist
að unnt væri að veita meðferðina
hér á landi, að meðferð hér á landi
væri ekki fullreynd eða að með-
ferðin sem sótt var um teldist ekki
viðurkennd læknismeðferð. Á árinu
2006 var greiddur kostnaður vegna
þessara ferða tæplega 616 milljónir
króna. Kynjaskipting er nokkuð
jöfn. Konur voru 74 en karlar 72.
Börn og unglingar undir 18 ára
voru 42 en fullorðnir 104. Líffæra-
og beinmergsflutningur var al-
gengasta orsök þess að siglinga-
nefnd samþykkti greiðslu fyrir
læknismeðferð utanlands eða í 27
tilfellum, en hjartasjúkdómar
næstalgengasta orsökin, eða í 19
tilfellum. Samþykktar voru
greiðslur fyrir læknismeðferð í níu
löndum. Langflestir fóru til Sví-
þjóðar.
146 utan til
lækninga
♦♦♦
Eftir Helga Bjarnason
helgi@mbl.is
„ÞETTA var kolryðgað en þar sem
öxin fannst á þessum stað varðveitti
ég hana vel innan um gömlu
munina mína. Ég hafði smávegis
samviskubit og þegar ég heyrði um
þennan fornminjadag ákvað ég
strax að sýna þeim þetta,“ segir
Þórdís Guðbjartsdóttir úr Grinda-
vík. Hún afhenti Þjóðminjasafninu í
gær öxi sem fornleifafræðingar
telja að sé frá 11. eða 12. öld.
Þórdís var í útilegu í Þjórsárdal,
ekki langt frá Stöng, fyrir tveimur
árum þegar hún fann öxina. „Það
var dóttir mín sem þá var fimm ára
sem rak tærnar í hana. Hún lá bara
þarna,“ segir Þórdís. Öxin var ryðg-
uð og Þórdísi datt fyrst í hug að
jeppamenn hefðu kannski tapað
þarna einhverju fyrir fimmtíu árum
eða svo. Henni brá því nokkuð þeg-
ar fornleifafræðingarnir á Þjóð-
minjasafninu höfðu skoðað gripinn
og lýst þeirri skoðun sinni að þetta
væri öxi frá því snemma á miðöld-
um, líklega 11. eða 12. öld. Hún
skildi því öxina eftir á Þjóðminja-
safninu og var að vissu leyti fegin
að vera laus undan ábyrgðinni.
Lilja Árnadóttir, fagstjóri muna-
safns á Þjóðminjasafninu, segir lík-
legt að öxin sé frá Steinastöðum eða
einhverju öðru eyðibýli í nágrenni
Stangar í Þjórsárdal. Hún segir að
farið verði betur yfir það með Þór-
dísi hvar hún fannst og öxin fari í
forvörslu. Guðmundur Ólafsson
fornleifafræðingur telur að öxin sé
frá tólftu eða jafnvel elleftu öld og
ræður það af lögun hennar og fund-
arstað. Þau Lilja telja að öxin hafi
verið verkfæri, hún sé heldur smá
til þess að geta verið vopn, og lík-
legt að hún hafi verið notuð til að
höggva niður við.
Þessi hluti Þjórsárdals fór í eyði í
Heklugosi rétt eftir aldamótin ell-
efu hundruð. Guðmundur segir þó
ekki víst að öxin sé frá því fyrir
þann tíma því að svæðið hafi áfram
verið notað til hrístekju í margar
aldir.
Ættargripir og silfur
Þjóðminjasafnið bauð fólki að
koma með forngripi eða gamla muni
í skoðun og greiningu. Er þetta í
fyrsta skipti sem Þjóðminjasafnið
býður þessa þjónustu. Viðbrögð
urðu meiri en starfsfólkið átti von á.
Bryndís Sverrisdóttir, sviðsstjóri
miðlunarsviðs, segir að um 100
manns hafi komist að en fjöldi fólks
orðið frá að hverfa. Þjóðminjasafnið
mun því bjóða almenningi þessa
þjónustu reglulega.
Fólk kom með alls kyns hluti til
greiningar, gamla ættarmuni,
skartgripi, silfur, útskurð og mynd-
ir. Þar á meðal var silfurkanna frá
1776, merkilegur gripur að sögn
Bryndísar. Þórdís Guðbjartsdóttir á
ýmsa gamla muni, ekki síst frá afa
sínum á Barðaströnd. Hún tók með
sér í gær látúnssjónauka sem gam-
all maður hafði gefið bróður hennar
en fékk strax þau svör að slíkir
sjónaukar hefðu fengist í verslunum
hér á landi í byrjun síðustu aldar.
Þannig að hún gat tekið sjónaukann
með sér heim en öxin úr Þjórsárdal
varð eftir á safninu.
Rak tærnar í öxi frá elleftu
eða tólftu öld í Þjórsárdal
Líklegt að öxin hafi verið notuð til að kurla við þegar bændur voru við hrístekju
Ljósmynd/Guðmundur Ólafsson
Viðaröxi Öxin sem fannst fyrir tilviljun í Þjórsárdal fyrir nokkru fer nú í
forvörslu á Þjóðminjasafninu. Hún er talin vera frá 11. eða 12. öld.
Í HNOTSKURN
»Fólki var boðið að koma meðgamla gripi í skoðun og
greiningu hjá sérfræðingum
Þjóðminjasafnsins.
»Reynt var að greina muninameð tilliti til aldurs, efnis og
uppruna en ekki var boðið upp á
verðmat.
»Ákveðið hefur verið að Þjóð-minjasafnið bjóði almenningi
reglulega slíka þjónustu, meðal
annars í marsmánuði.
Morgunblaðið/Sverrir
Gömul mynd Kristján Flygenring kom með gamla mynd frá Grundarfirði sem hann vildi sýna sérfræðingum Þjóð-
minjasafnsins. Ekki komust allir að í þetta skipti en yfir 100 manns komu með muni til safnsins til skoðunar.