Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.07.1987, Blaðsíða 52

Náttúrufræðingurinn - 01.07.1987, Blaðsíða 52
3. tafla. Nokkur dæmi um afkastamikla tillífun, þurrefni kg/ha/dag". - Examples ofhigh growth rates for selected crops, dry matter kglhalday1'. Meðaltal Skammtíma- Tegund Land 100 daga meðaltal (Crop) (Average forlOOd.) (Maximum) C4—plöntur (C4-crops) Pennisetum Puerto Rico 260 Sorghum Kalifornía 190 510 Sykurreyr (Saccharum) Hawaii 180 380 C3-plöntur (C3-crops) Sykurrófa (Beta) Kalifornía 140 310 Bermuda gras (Cynodon) Georgía 130 200 Alfalfa (Medicago) Kalifornía 130 230 Vallarfoxgras (Phleum)2) ísland 140 200 " Eftir Mac Key (1978) nema vallarfoxgras - After Mac Key (1978) except Phleum pratense. 2>Tilraunaniðurstöður frá Korpu, 50 dagar ístað 100, sjá 1. mynd. Skammtímameðaltalið er ágiskun og varlega áætlað. - Average for 50 days, see Fig. 1. Til dæmis verður orkan í mónum 4500 kal/g, ef í honum er 18% aska og orkan er 5500 kal/g lífræns efnis. Sums staðar er þó mór mun öskuríkari (Óskar B. Bjarnason 1966). I heyskap er miðað að því að fá gott fóður með auðmeltanlegri orku. Af- rakstur túna mun vart ná helmingi þess, sem sýnt var á 1. mynd, vegna þess að slegið er löngu áður en hámarki sprettu er náð til þess að ná þeim heygæðum sem óskað er. Þar við bætist verkunartap, ýmsar grastegundir spretta hægar en vallarfoxgras, sprettuskilyrði eru víða lakari vegna vélaumferðar, túnbeitar, lé- legrar framræslu o.fl. I 5. töflu eru sýnd tvö dæmi um það, hvernig orkan í heyinu skiptist, annars vegar í mjög góðu heyi, hins vegar í frem- ur lélegu heyi. í saur er verulegt magn lífrænna efna og tapast umtalsverður hluti orkunnar með honum, meira eftir því sem meltanleikinn er minni. Mis- munurinn á orku lífrænna efna í fóðri og orku í saur er meltanleg orka. Efnaorka tapast skepnunni einnig með þvagi og sem lofttegundin metan (CH4), sem verður til við gerjun í vömb. Sú orka sem þá er eftir er kölluð breytiorka og af henni fer verulegur hluti í hitamyndun, en nettóorka er sú orka sem nýtist skepn- unni til viðhalds og framleiðslu. Lauslega áætlað virðast um 5% heyorkunnar skila sér í afurðum. Er þá höfð hliðsjón af útreikningum Bjarna Guðmundssonar (1977), sem telur að um 2,8 kkal breytiorku í heyi fáist fyrir hverja kkal í hjálparorku í landbúnaði, en aðeins 0,3 kkal skili sér í búsafurðum. Með hjálparorku er bæði átt við að- keypta orku eins og olíu og rafmagn og þá orku sem hefur farið í að framleiða aðra rekstrarvöru s.s. vélar. Orkutap í fóðrun er samkvæmt þessu mjög mikið, jafnvel við fóðrun með góðu heyi fæst aðeins 28% nettóorka. Fóður- nýtingu má auka með ýmsum aðgerðum, fyrst og fremst þeim sem stuðla að því, að breytiorka verði sem hæst hlutfall af heildarorkunni. Varma, sem tapast úr gripunum, má nýta til upphitunar. Var það áður fyrr gert í fjósbaðstofum, sem voru byggðar yfir fjósum, en á síðari tím- um með varmadælum. Hann er oftast 148
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.