Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.07.1987, Blaðsíða 55

Náttúrufræðingurinn - 01.07.1987, Blaðsíða 55
gróði er notaður sem eldsneyti eða til framleiðslu á öðrum orkugjöfum, verður nýting orkunnar mun lakari en í olíu. Við það vex landþörfin að miklum mun, kannski tvöfaldast eða meira. ORKUGÆFUR GRÓÐUR Töluverðar rannsóknir hafa verið stundaðar á Norðurlöndum á orkugæf- um gróðri, þ.e. gróðri sem gefur af sér mikla uppskeru á flatareiningu af lífrænu efni sem má hagnýta sem orkugjafa. I upphafi beindist athyglin einkum að svo- kölluðum orkuskógum (Sirén 1979). Ræktaður er fljótsprottinn trjákenndur gróður, t.d. víði- eða aspartegundir, sem má uppskera á fárra ára fresti. Athyglin beindist fljótt að ýmsum öðr- um gróðri. Vorið 1985 var haldin náms- stefna um orkugróður á vegum NJF (Norræna búvísindafélagsins). Helstu niðurstöður hennar birtust í 3. hefti Nordisk Jordbrugsforskning 1985 og er það sem hér fer á eftir byggt á því sem þar kom fram án þess að einstökum heimildum sé haldið aðgreindum. Til þess að ræktun orkugróðurs komi til greina, þarf að vera völ á verulegu ræktunarlandi, sem ekki er þörf á til ann- arrar ræktunar. Þau skilyrði eru fyrir hendi á öllum Norðurlöndunum, nema helst Noregi, m.a. vegna þess hve upp- skera nytjagróðurs á flatareiningu hefur aukist mikið á undanförnum áratugum, án þess að markaður fyrir landbúnaðar- afurðir hafi aukist að sama skapi. Auk þess fellur víða til mikill hálmur, sem má nýta til eldsneytis. Einnig er rætt um að nýta betur akurlendi með því að rækta fljótsprottinn gróður þann hluta sumars- ins, sem akurinn stæði annars ógróinn vegna þess að uppskera er tekin snemma, eða þar sem vetrareinærum nytjagróðri er sáð síðla sumars. JARÐARGRÓÐI TIL ELDSNEYTIS Brennsla er sú nýting orkugróðurs, sem helst er samkeppnisfær við olíu eins og er. Brennt er trénisríkum gróðri, þ.e. rfkum af ligníni og sellulósa. Auk trjá- kennds gróðurs kemur einkum gras af ýmsu tagi til greina, ásamt hálmi sem áð- ur getur. Hey hefur jafnan verið talið lé- legt eldsneyti, þótt orkugildi þurrefnis séu svipað og í viði. Því þurfa hey- eða hálmbrennarar að vera af annarri gerð en viðarbrennarar. Eiginleikar heys og hálms til brennslu batna líka við að pressa það. Töluvert hefur verið unnið að því að bæta búnað til þessara nota. Má telja það mjög góða nýtingu, ef 2,5-3 kg þurrefnis af viði eða hálmi og heyi koma í stað eins kg af olíu. Uppskeruvinna og þurrkun verður að kosta sem minnst. Trénað gras er auð- veldara í þurrkun en gras sem er slegið áður en fóðurgildi þess fellur að marki. Enn fremur verður minni rýrnun í geymslu á trénuðu heyi þótt það sé tekið illa þurrt. Hins vegar ber að varast geymsluskemmdir sem eru hættulegar heilsu manna rétt eins og við heyverkun, þótt hey sé ekki eins varasamt að þessu leyti og viðarkurl sem geymt er rakt. Meðal tegunda, sem hafa verið reynd- ar eru vallarfoxgras, fóðurfax (Bromus inermis) og strandreyr (Phalaris arun- dinacea). Þetta eru allt tegundir sem koma til greina hérlendis og sömuleiðis t.d. snarrótarpuntur (Deschampsia ca- espitosa) og beringspuntur (D. bering- ensis). Svíar virðast telja sig geta reiknað með að uppskera af orkugrasi geti orðið 7-12 tonn þurrefni af ha, ef til ræktunar kemur, en í tilraunum fæst meira. Til eru tegundir, sem gefa mun meira af sér, t.d. stór sólfífill (Helianthus tuberosus), en uppskera hans er talin henta betur til gasframleiðslu en eldsneytis. Áhugi Norðurlandabúa á orkugróðri til brennslu stafar meðal annars af því hve mikið fellur til af hálmi, sem má nýta 151
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.