Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.07.1987, Blaðsíða 43

Náttúrufræðingurinn - 01.07.1987, Blaðsíða 43
nefi. Ársgamlar kríur eru mjög lfkar sflaþernum á sama aldri. Þær hafa ljós- an kvið, svartan nefbrodd og ljóst enni. Tálþerna (Sterna forsteri) Tálþernur verpa í dreifðum byggð- um hér og hvar í N-Ameríku. Þær byggja oft flothreiður eða hreiðra um sig ofan á búum bísamrotta (Ondatra zibethica). Tálþernur lifa á smáfisk- um, en einnig talsvert á skordýrum. Þótt tálþernur verpi að mestu langt inn til lands, fljúga þær til sjávar á haustin og dvelja að vetrarlagi við austurströnd N-Ameríku allt suður til Mexíkóflóa og við vesturströndina frá Kaliforníu til Guatemala. Á fartíma á haustin sjást tálþernur á austurströnd Bandaríkjanna allt norður til Nýja Englands. Tálþerna hefur aðeins sést einu sinni hér á landi, og var það ennfrem- ur í fyrsta sinn sem hún sást í Evrópu: 1. Heimaey, Vestm, 22. október 1959 (<J ad RM3507). Sigurður V. Jónatansson. Næst sást tálþerna i Evrópu á tíma- bilinu janúar-mars 1980 við Cornwall í SV-Englandi (Cave 1982). Nýlega hafa svo sjö bæst við á Bretlandseyjum (Rogers o.fl 1986). Tálþernur eru mjög líkar kríum. í sumarbúningi má greina þær frá kríum á svartyddu rauðgulu nefi og rauðgul- um fótum, mun ljósari kviði, ljós- grárra baki og nær hvítum handflug- fjöðrum. Stélið er einnig dekkra, með hvítum jöðrum. Á veturna missa full- orðnu fuglarnir svörtu hettuna, en eft- ir verður svört skella kringum augu og á hlustaþökum. Er þetta gott einkenni á tálþernum. Nefið verður einnig svart. Ungfuglarnir hafa dekkra bak, styttra stél og svarta hliðarskellu á höfði. Við greiningu á ársgömlum tál- þernum ber að hafa kríur á sama aldri í huga. Möttulþerna (Sterna fuscata) Möttulþernur verpa á eyjum á hita- beltissvæðum í höfunum allt í kringum hnöttum. Tegundinni er skipt í nokkr- ar deilitegundir. Þær verpa í þéttum vörpum, oft mjög stórum. Möttul- þernur eru miklir flugfuglar og setjast sjaldan á sjó eða á land utan varptíma. Eggin voru nýtt af sjómönnum áður fyrr og kölluðu þeir möttulþernur „eggfugla" (Alexander 1963). Utan varptíma halda möttulþernur sig út í hafsauga og sjást sjaldan nærri landi. Illviðri og fellibyljir hrekja þær þó stundum upp að ströndum megin- landa. Möttulþernur hafa sést í N-Atl- antshafi allt til Nova Scotia í NA-Am- eríku og til Noregs og íslands. Við Bretlandseyjar hafði 26 fugla orðið vart fram til 1984, og sáust þeir á tímabilinu apríl til október, flestir í júní, júlí og ágúst. Möttulþernur hafa einnig sést í Þýskalandi, við ítalíu, Frakkland og Spán, og nýlega við Sví- þjóð og Noreg, alls um 9 fuglar. Flestir þessir fuglar sáust að sumarlagi. Hér við land hefur möttulþerna fundist einu sinni: 1. Kaldaðarnes í Flóa, Árn, FD 12. júní 1969 (<J ad RM3508). Ingibjörg Pétursdóttir. Fugl þessi fannst nýdauður í kríu- varpi í hólma í Ölfusá og hafði senni- lega verið drepinn af fálka. Möttulþerna er fremur stór þerna, brúnsvört á baki, vængjum og stéli, brún á kolli en gráhvít á kviði, bringu, vöngum og enni. Svartir taumar eru frá augum að nefrót. Stél er djúpsýlt með hvítum jöðrum. Nef og fætur eru svartir. Ungfuglar eru sótbrúnir með hvítum doppum á baki, vængjum og stéli. 139
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.