Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1995, Blaðsíða 23

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1995, Blaðsíða 23
FLÆKINGSFUGLAR Á ÍSLANDi: GAUKAR* Gaukurinn er einkum þekkturfyrir það óþokkabragð að verpa í hreiður ann- arra og oft minni fugla sem í einfeldni sinni sjá síðan um að klekja út egginu og ala ungann. Gauksunginn þakkar fyrir sig með því að aféta hina réttu afkomendurfósturforeldranna. Hér eru tíunduð þau tilvik þar sem sést hefuftil gauksins ogfrænda hans hér á landi. rjár tegundir gauka hafa sést hér á landi. Tvær þeirra, regngaukur Coccyzus erythrophthalmus og spágaukur Coccyzus american- us, eru sárasjaldgæfar hérlendis; önnur hefur fundist þrisvar sinnum en hin tvisvar. Báðar þessar tegundir eru norður- amerískar og sjást sjaldan í Evrópu. Þriðja tegundin kemur frá Evrópu og er mun algengari, en það er gaukur Cuculus canorus. Upplýsingar um varpútbreiðslu, kjör- lendi, farflug og vetrarheimkynni eru fengnar úr ritum Godfrey (1966) og Cramp (1985) og til að forðast endurtekningar er ekki vitnað í þessi rit frekar nema sérstök ástæða sé til. íslénsk nöfn eru samkvæmt 3. útgáfu þýðingar Finns Guðmundssonar á „Fuglum íslands og Evrópu" (Peterson, Mountfort og Hollom 1962) og þýðingu * Flækingsfuglar á íslandi. Náttúrufræðistofnun íslands. 12. grein: Gaukur Hjartarson (f. 1965) er verkfræðingur Húsavík og áhugamaður um fuglafræði. GAUKUR HJARTARSON Friðriks Sigurbjörnssonar á „Fuglabók" (Hanzak 1971). Lýst er helstu einkennum amerísku tegundanna tveggja, enda er lýs- ing þeirra í „Fuglum íslands og Evrópu" ekki eins greinargóð og lýsingin á evrópska gauknum. Gerð er sem nákvæmust grein fyrir fundum þessara fuglategunda hér á landi og eru taldir upp, í tímaröð, allir einstak- lingar sem sést hafa á landinu til ársloka 1992. Þær upplýsingar sem gefnar eru um hvern fugl eru: fundarstaður, fundardagur og hversu lengi fuglinn var á sama stað ef það er vitað, hvort fuglinn sást lifandi eða fannst dauður, hvort fuglinum var safnað og þá hvar hann er geymdur. Einnig er getið finnanda eða annarra heimilda. Á Náttúrufræðistofnun íslands (skamm- stafað NÍ hér eftir) eru varðveittir hamir eða beinagrindur af allmörgum þeirra gauka sem náðst hafa hér á landi. Hver þeirra hefur skrásetningarnúmer (RM- númer). Aldri fuglanna er lýst með skammstöfunum; ad táknar fullorðinn fugl og imm táknar ungfugl. Gaukar teljast til ættbálks gaukfugla (Cuculiformes). í honum eru tvær ættir, dofrar (Musophagidae) og gaukar (Cucul- idae). Gaukaættin skiptist f nokkrar undir- ættir og hafa fuglar tveggja þeirra sést hér á landi. Fuglar af undirættinni Cuculinae verpa í hreiður annarra tegunda en fuglar af undirættinni Phaenicophaeinae klekja út eigin eggjum og sjá um uppeldi unga sinna. Þær þrjár gaukategundir sem verpa í Evrópu teljast allar til fyrri undirættar- innar en hún telur 42 til 50 tegundir í 15 til Náttúrufræðingurinn 64 (4), bls. 255-263, 1995. 255
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.