Vikan


Vikan - 01.06.1967, Blaðsíða 26

Vikan - 01.06.1967, Blaðsíða 26
Þeov hJinwrafKkH við Lálrabiarg var þetta var geysimikil vinna fyrir mig. Og þegar ég var búinn aS gera þetta í nokkrar vikur, vildi ég fara að gera upp. Þá kom f Ijós, að bíóeigandinn vildi ekki borga nema sem svaraði filmu- kostnaðinum. Þá hætti ég. Bezt af öllum heimildarmyndum mínum heppnaðist Björgunarafrekið við Lótrabjarg. Ég tók hana fyrir Slysavarnarfélag íslands, og hún var frumsýnd 1949. Þessi kvikmynd á sér óvenjulega sögu, og það væri kannski ekki úr vegi að rifja hana upp í stuttu móli, þótt margir hafi raunar séð myndina og muni eftir þessum atburðum. I prógrammi myndarinnar er strandið, sem við áttum að kvikmynda, rakið þannig: „12. desember 1947 tók Loft- skeytastöðin í Reykjavík á móti neyðarkalli frá brezkum togara, Dhoon að nafni, sem strandaður var við Látrabjarg. Loftskeytastöðin tilkynnti þetta Slysavarnafélagi íslands, sem þegar lét hefja leit að hinu týnda skipi; af sjó, af landi og úr lofti. Leitarmenn frá Hvallátrum gengu út á Látrabjarg og komu auga á skipið, þar sem það var strandað undir bjarginu, því nær beint undir Geldingsskorardal. Einn leitar- manna hélt þegar að Hvallátrum og tilkynnti Slysavarnafélaginu um skipsfundinn, og jafnframt var mönnum í byggðarlaginu gert að- vart, en hinir tveir leitarmenn hugðu nónar að aðstæðum til björgunar. Björgunina þótti ekki tiltækilegt að hef\a þegar í stað, þar sem fyrst varð að safna mönnum saman víðs vegar að úr byggðarlaginu. Dagur mundi að kvödi kominn, þegar komið væri ó bjargbrún, og ófært þótti að síga bjargið f myrkri. Björgunarsveitin lagði því af stað eldsnemma næsta morgun, 13. desember, út á Látrabjarg. Höfðu þeir meðferðis sigvaði og björgunartæki, og voru að öðru leyti undir það búnir að freista þess að framkvæma hina mjög svo óhættusömu björgun. Bjargið, þar sem togarinn strand- aði, er um 240 metra hátt. Björg- unarmenn fóru niður það í tveim óföngum. í fyrri lotu klifu þeir um 140 metra ofan á svonefnt Flaug- arnef. Þaðan urðu þeir síðan að síga niður í fjöru með fluglínutæk- in, en hamarinn er þarna um 100 metra hár og þvínær þverhnfptur. Þegar hjálparsveitin kom skip- brofsmönnum til björgunar voru tólf hinna síðarnefndu á lífi, en 26 VIKAN »¦ m- þrír þeirra höfðu farizt skömmu eftir að skipið strandaði. Voru menn þessir skipstjóri, stýrimaður og há- seti. Var nú línu skotið til skips og heppnaðist vel að nó skipbrots- mönnum í land, þrótt fyrir brim og illviðri. Nú var næst fyrir hendi, þegar skipsbrotsmönnum hafði ver- ið b|argað úr skipinu, að draga þá úr fjöru upp bjargið. Björgun mannanna úr skipinu hafði tekið langan tíma, og enn lengri tíma mundi það taka að koma þeim upp fyrsta áfangann, upp á Flaugarnef, enda fór það svo, að þennan dag tókst ekki að koma fleirum en sjö skipsbrots- mönnum þangað. Það var skollið á myrkur, og var ófært að draga fleiri menn upp ó bjargið. Því urðu þeir, sem komnir voru á Flaugarnef, að búa sér þar næturvist, og sama varð hlutskipti þeirra þriggja björgunar- manna og fimm skipbrotsmanna, sem í fjörunni voru. Þeir urðu þar að búa sér sitt ból. Engir karlmenn voru nú eftir heima á bæjum, sem fært gætu skipsbrots- og biörgunarmönnum vistir, sem þeir voru nú mjög þurf- andi fyrir. En til voru konur á bæj- um, og þær vissu sem var, að eig- inmönnum þeirra og sonum var vista vant. Nokkrar þeirra bjuggu sig því til leiðangurs að Látrabjargs- brún, 10 kílómetra göngu, í rökkri og nóttmyrkri, sem brótt mundi skella á og auk þess var þokan yfirvofandi, þokan, sem ó þessum slóðum er óvenjulega tíð og óvenju- lega svört. Snemma dags 14. desember lagði sveit manna af stað frá Hvallátrum út á biargbrún. Menn þessir höfðu komið að Lótrum seint um kvöldið hinn 13. desember. Voru þeir komn- ir víðs vegar að úr byggðarlaginu. Lentu þeir í villum miklum, sem tafði för þeirra miög að Látrum. Þeir fóru með tjöld, vistir og vaði fram ó bjargbrún. Þennan dag tókst að nó öllum skipsbrotsmönnum upp bjargið, og voru sjö þeirra fluttir til byggða á hestum. En áður en fleiri urðu flutf- ir til byggSa þennan dag var myrk- ur skollið á enn á ný, og var því ekki annar kostur, þeirra sem eftir voru en só að gista ( tjaldi þá um nóttina á bjargbrúninni. Voru þetta f imm skipbrotsmanna og tveir björg- unarmenn. Vistin ( tjaldinu var æði ill þessa löngu nótt, en dagur kem- ur að nóttu hverri, og loks voru þessir hröktu menn f luttir til byggða hinn 15. desember eftir þriggja daga harða útiveru. Voru kraftar þeirra þá að þrotum komnir, en heima ó bæjunum biðu þeirra upp- hituð rúm og önnur aðhlynning." Þannig hljóðaði saga þessarar frækilegu björgunar, og nú vildi Slysavarnafélagið festa hana á filmu. Fyrst var ráðgert að fó leik- ara til þess að fara með helztu hlutverkin, en fljótlega horfið frá því ráði. Leikarar kunnu ekki að síga ( björg, og ég lagði þv( strax til, að sömu mennirnir yrðu látnir endur'taka biörgunina fyrir mig. Þetta var síðan ákveðið, og ég fór vestur um sumarið til þess að kanna allar aðstæður. Togarinn Dhoon var að mestu leyti brotinn og þv( sýnt, að við yrðum að kvikmynda ein- hvern annan og heillegri togara við íslandsstrendur. Var helzt haft í Framhald á bls. 40. O Björgunarsveitin var samhent og vann lega björgunarafreki. o ASstæður til björgunar voru i hæsta máta strandaði er um 240 metra hátt og þvfnær fara það í tveimur áföngum.

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.