Iðunn - 01.07.1885, Side 59

Púðrið.
B3
gerðar, og meira að segjaönnur plöntuefni, og í einni
stendr, að beztu kolin fáist úr borðdúkum.
Þegar pviðreyðslan fór að fara í vöxt, fór að minka
saltpétr. I flestum ríkjum var bannað að flytja
Saltpétr úr landi, og saltpétrnemar nutu mestu for-
r°ttinda. jpeir óðu inn um öll hús að leita að salt-
petri, og mölvuðu þau stundum niðr til þess að
leita að honum í múrunum. Ofbeldi þeirra og ágirnd
§af opt tilefni til verstu óhæfuverka.
P’úðrgerð er hættuleg mjög, og ef vel er uhnið,
mJög ábatalítil atvinna. Púðr það, er kom í verzl-
anii’. var því oft margvíslega svikið, því að púðr-
ftialararnirlétu sér mest umhugað um hagnaðinn. Fyr-
lr því hafa stjórnir flestra ríkja tekið púðrgerðina
nndir sfna umsjón, og er það púðr malað í sérstök-
Urn verksmiðjum, eða púðrgerðarmönnum er fengið
efnið f hendr, og vinnan síðan borguð af ríkisfé.
Síðansaltpétrfóraðflytjast slíktógrynni frá Egypta-
i^ndi og Ameríku, hætti saltpétrsskortrinn og of-
keldisathæfi saltpétrsnema. Eeyndar er í einstöku
stað unninn saltpétr heima fyrir, t. d. í Austrríki,
en mestr er hann þó aðfiuttr, og hreinsaðr heima.
Beztu kol fást úr mjúkum kvoðulausum viði, t. d.
ek'i, hesli og kirsiþrúgutré (prunus padus), sumstað-
ar eru þau notuð úr hör- og hampstönglum og úr
Sönilu lérefti. Kolin eru sviðin í múruðum gryfjum,
Júrnofnum og kötlum, ogí beztu verksmiðjum í lok-
öðum járnbumbukötlum, sem eru hafðir yfir sér-
stakri eldstó.
Efnin eru nú mulin niðr og fer það fram á ýmsan
hátt eftir tilhögun mylnanna. I stöppunarmylnum
eru efnin muliu sér, eða brennisteinn og saltpétr