Syrpa - 01.03.1914, Page 62

“BÝSNIN MESTA Á SJÓ”
ii.
„Býsnin mesta á sjó“, hinn sögu-
legi viðburður á hafinu, er birtist í
Syrpu fyrir nokkuru, gaf mér livöt
til að færa í letur viðburð þann er
hér fer á eftir.
Eg heyrði hann heima á íslandi
fyrir nálega 40 árum, þá sagðan af
gömlum manni, Páli bónda Jónssyni,
er lengi bj<5 á Kaldbak. Sá bær er
nyrstur í Staðar prestakalli við Stein-
grímsfjörð. Og frægur er hann í
sögunni, því þar ól aldur sinn til
æfiloka, einn af vorurn mestu land-
námsmönnum, Onundur tréfótur,
er áður reiddi blóðgan brand í Haf-
ursfjaröarorustu gegn Haraldi hár-
fagra — Lúfu. — Og þar framar-
lega í Kaldbaksdal finst hans þús-
und ára grafarkumbl, og er vel
þekkilegt þann dag í dag.
Páll þessi var þá áttræður að aldri.
Hann var sögufróður maður og
sannorður, greindur mörgum frem-
ur, og hagorður við tækifæri. Hann
mun hafa búið á Kaldbak yfir 30 ár,
og þar deyði hann á níræðis aldri.
Hann sagði frá viðburði þessum,
mér áheyrandi. Þó var hann eigi
sjónarvottur, því þetta hafði skéð,
litlu fyrir eða eftir hans fæðingar-
dag.
Þá var hákarla veiðistöð sú á
Kaldbakslandi norðarlega er,,Skrefi-
ur“ var kölluð, og hafði svo verið
frá ómunatíð. Þangað sóttu inn-
sveitamenn úr Strandasýslu til veiði-
fanga. Þessu til sönnunar sjást
þar enn í dag 3 eða 4 fornar búða-
tóftir. Stærstu skip sem þá gengu
til veiða voru sexræðingar.
Lending var þar fremur hættu-
leg, en stutt framræði til hákarla-
setu, er mjög var tíðkuð á seinni
öldum og alt fram á vora daga,
þótt nú sé hætt að mestu.
Hákarla-mið tvö eru þar tilnefnd.
Grunnmiðið hét ,,Arkarboði“, var
hann um hálfa mílu danska frá landi.
En djúpmiðið hét ,,Hryggur“, og
var hann hálfri mílu fjær en Arkar-
boði, eða heila mílu frá Skreflum.
Þangað var eigi róið nema í stilli-
veðrum, og fylgdust þá Sk.reflubúar
að í góðum félagsskap.
Svo er sagt, að einn blíðviðrisdag
reru tvö skip frá Skrefium fram á
Hryggjarmið til hákarlaveiða. Öfl-
uðu menn ágætlega og hlóðu skipin.
Og festu auk þess svo mikið utan-
tíorðs, sem treysta rnátti að fleytt
yrði til lands. Það kölluðu menn
að róa fyrir ,,hlessu“.
Logn var þá og ládeyða svo ekk-
ert var að óttast.
Þá var venja við slíkar veiðar, að
létta eigi stjóra frá grunni, fyrr en
alt var undirbúið að halda til lands,
jafnvel að leggja árar í keipa.
Annað skipið var litlu fyr ferðbú-
ið að halda til- strandar, og töluðu
skipverjar til félaga sinna, um leið
og þeir fóru. Kváðust þá hinir vera