Morgunblaðið - 03.05.2009, Qupperneq 12

12 Viðtal
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 3. MAÍ 2009
R
addirnar hljóðna og tjaldið
fellur. Upphitun er lokið
fyrir rennsli áSöngvaseið
í stóra salnum í Borg-
arleikhúsinu. „Við skul-
um bíða,“ hvíslar fjögurra ára dreng-
ur að pabba sínum ábúðarfullur.
„Bíðum … Bíðum …“
En áður gengur Þórhallur Sigurðs-
son leikstjóri til áhorfenda, léttur og
kvikur í hreyfingum, og segir áhorf-
endum að allt geti gerst – enn sé mik-
il vinna eftir. Bakvið tjöldin eru leik-
arar komnir í stellingar og hljóðfæra-
leikararnir bíða bendingar. Svo
lyftast tjöldin.
Enn er vika í frumsýningu, sem
verður 8. maí, en biðin styttist. Þór-
hallur sest og skrifar nótur, eins og
það er kallað, fjör færist í selskapinn.
Leikhúsið er merkilegur staður, allur
þessi leikur og samt þessi agi.
Söngvaseiður
Þetta kvöld sem önnur síðustu vik-
urnar er það Söngvaseiður sem á hug
Þórhalls Sigurðssonar leikstjóra.
„Hann heillar ekki bara mig, heldur
er þetta vinsælasti söngleikur allra-
tíma. Það er galdur í þessu verki,
sama hversu oft maður sér sýn-
inguna, þá snertir hún mann – tón-
listin og þessi hjartnæma saga, sem á
sér stoð íraunveruleikanum.
Ég held að það byggi enn frekar
undir söguna að hún segir frá örlög-
um venjulegs fólks af holdi og blóði.
Söguþráðurinn er ofinn úr ævisögu
barnfóstrunnar Maríu, sem hún
skrifaði sjálf og varð metsölubók í
Þýskalandi og víðar. Þjóðverjar
gerðu tvær kvikmyndir eftir bókinni
áður en Broadway komst í hana, en
þar var söngleikurinn frumsýndur
árið 1959, fyrir hálfri öld síðan. Hann
sló í gegn og í kjölfarið var gerð bíó-
mynd í Hollywood, sem fór eins og
eldur í sinu um allan heim og er
ennþá sígild.“
– Hvaða erindi á Söngvaseiður við
samtímann?
„Fyrir utan að þetta er hrein
skemmtun, sem hreyfir við fólki og
lætur því líða vel?“ spyr Þórhallur og
hlær.
„Auðvitað er boðskapurinn sígild-
ur. Sagan er af fólki sem býr við
ákveðið öryggi, en hrekst á flótta
þegar það ákveður að standa fast á
sinni sannfæringu. Von Trapp greifi
neitaði að gangast nasistum á hönd,
en í raunveruleikanum fóru þau ekki
svaðilför yfir fjöllin, heldur ferðuðust
til Ítalíu og þaðan með skipi til
Bandaríkjanna. Þar tók við spenn-
andi tími og söngferilinn hélt áfram í
Bandaríkjunum, enda voru þau orðin
mjög þekkt í Evrópu þegar stríðið
skall á og nasistar innlimuðu Aust-
urríki. Þegar Hitler vildi fá þau til að
syngja í afmælinu sínu, þá var það
kornið sem fyllti mælinn – það rak
þau af stað. Áður höfðu þau neitað að
flagga nasistafánanum og Von Trapp
komið sér undan að við sjóliðsfor-
ingjastöðu á þýskum kafbáti, en hann
hafði verið sjóliðsforingi í austurríska
hernum. Það væri ekki á það hætt-
andi að neita nasistastjórninni þrisv-
ar og fjölskyldan flúði land. Það má
segja að skriður hafi komist á málið á
Broadway, þegar bandarísk leikkona
sá þýsku kvikmyndirnar og las bók-
ina, sem varð einnig metsölubók í
Bandaríkjunum. Og söngleikurinn
varð síðasta verk þeirra Rogers og
Hammerstein, en samstarf þeirra
markaði tímamót í leikhússögunni og
gaf af sér marga þekkta söngleiki,
svo sem Oklahoma, og King and I.“
María
Af afdrifum fjölskyldunnar segir
Þórhallur að þegar söngferlinum lauk
hafi þau keypt búgarð í Vermont, sett
á laggirnar skíðahótel og verið með-
söngnámskeið á sumrin.
„María var mikill skörungur og
hélt öllu saman, en karlinn var öllu
rólegri í tíðinni. Svo þegar dæturnar
komust á fullorðinsár, þá var ekki
hægt að halda sönghópnum saman.
Þær læddust í burtu, struku jafnvel,
því aginn var mikill. Það þurfti að
halda saman sjö syngjandi krökkum
og svo eignuðust María og kapteinn-
inn líka börn, þannig að þetta urðu
alls tíu krakkar. Þegar börnin tíndust
eitt af öðru í burtu varð allt vitlaust í
fjölskyldunni, en ekki varð við það
ráðið. Þrátt fyrir að nýtt fólk væri
fengið í staðinn, þá fjaraði þetta
smám saman út.“
En síðan þegar Hollywood sýndi
áhuga, þá kom sú gamla fram á sjón-
arsviðið aftur. „Það er fyndið að
fylgjast með henni á tökustað í Salz-
burg, þar sem bíómyndin var tekin
upp. Þar mætti hún einn daginn öll-
um að óvörum og lét leikstjórann og
aðalleikarann, Cristopher Plummer,
heyra sína skoðun á því að hún væri
alls ekki sátt við þá mynd sem dreg-
inn væri upp af manni hennar Von
Trapp í söngleiknum. Menn tóku
þessu auðvitað af kurteisi og svo fór
reyndar, að hún kemur fram í einu
atriði í myndinni, þar sem hún sést
labba yfir götu í þjóðbúningi ásamt
öðrum. En það tekur enginn eftir því,
nema hann viti af því.“
Krakkarnir
Krakkar fara með stórt hlutverk í
sýningunni og þar er Þórhallur á
heimavelli, því hann hefur mikla
reynslu af því að leikstýra krökkum
og sýningum fyrir krakka. Hann
fékk Grímuna fyrir barnasýningu
ársins í fyrra fyrir uppfærslu á
barnaleikritinu Gott kvöld eftir Ás-
laugu Jónsdóttur og áður fyrir Leit-
ina að jólunum, sem sýnd hefur verið
í Þjóðleikhúsinu síðustu fjögur jól.
„Það eru sex barnahlutverk í
Söngvaseiði og til þess að draga úr
álaginu skipta tólf krakkar hlutverk-
unum með sér, þannig að þeir geta
hlaupið í skarðið hver hjá öðrum,“
segir Þórhallur.
„Það er sjálfsagt að hafa tvo hópa
af krökkum þegar sýnt er kvöld eftir
kvöld – við gerum það gjarnan í leik-
húsinu. Leikararnir þurfa að fara í
gegnum allt tvisvar sinnum, með sitt
hvorum hópnum, og það er þolin-
mæðisverk. Æfingatíminn er erfið-
astur krökkunum. Það er auðvelt að
sigla í gegnum sýninguna einu sinni á
kvöldi, en þrotlausar æfingar reyna á
ungar sálir. En þau eru brött og góð,
enda farin að þekkjast vel, og hafa
góðan félagsskap hvert af öðru.“
Hátt í fjögur þúsund krakkar tóku
þátt í áheyrnarprufunum í vetur.
„Það hafa svo margir krakkar lært
söng og dans og leik. Svo þekkja þeir
þekkjaverkið vel. Það var því mikil
vinna að velja krakkana, en þeir hafa
verið í stífri þjálfun síðan í febrúar.
Auðvitað hafa þeir orðið að sleppa
heilmiklu úr skólanum – en þetta eru
klárir krakkar!“
Og kúnstin við að leikstýra börnum
er sú að fá þau til að vera þau sjálf á
sviðinu, að sögn Þórhalls. „Þau þurfa
að vera eðlileg, en um leið að stækka
allt sem þau gera. Söngurinn er eins
og best verður á kosið, eins og krafist
er af svona uppfærslu, og gaman að
segja frá því, að aðeins eitt barnanna
hefur leikið á sviði áður. Þau voru
bara gripin eftir prufurnar ogkomu
héðan og þaðan – ekkert þeirra var
tengt leikhúsinu.“
– Það getur ekki verið auðvelt að
feta í spor Julie Andrews?
„Við erum með alveg frábæra Mar-
íu. Forsenda þess að þetta yrði gert
var að hún fyndist. Við vorum með
prufur í fyrravor og Valgerður
Guðnadóttir, söng- og leikkona, er
aldeilis frábær, geislandi af krafti og
syngur eins og engill. Ég held ég hafi
aldrei heyrt þetta jafn vel sungið.“
Kvikmyndirnar
Þórhalli bauðst óvænt hlutverk í
Svörtum englum Óskars Jónassonar í
fyrra, en er þó enginn nýgræðingur á
því sviði, því hann var þátttakandi í
kvikmyndavorinu. „Ég var einn
framleiðanda og meðleikstjóri Þor-
steins Jónssonar í Punktur punktur
komma strik og Atómstöðinni,“ segir
hann. „Þetta var bilaður tími. Kvik-
myndasjóður var ekki burðugur og
við reyndum að gera stórmynd fyrir
enga peninga. Fyrir vikið töpuðum
við fjórir ofurhugar hver og einn and-
virði íbúðar á Atómstöðinni og ég
þurfti að vinna mig út úr því. Við
héldum að við gætum selt Atómstöð-
ina um allan heim, en komumst að því
að enginn þekkti Halldór Laxness í
kvikmyndabransanum, þannig að
hann var engin söluvara. En það
gekk vel með Punktinn, tæplega 100
þúsund manns sáu hana, allir fengu
útborgað og það var fyrsta kvik-
myndin þar sem samningar voru
gerðir við Leikarafélagið. Við ætl-
uðum að endurtaka leikinn með At-
ómstöðina, hana sáu a.m.k. 65 þúsund
manns en hún varð auðvitað miklu
dýrari og tekin upp á tveim tungu-
málum, en vegna peningaleysis var
enska útgáfan var aldrei klippt sam-
an.“
– Þið hafið lent í því sem margir
upplifa núna, að tapa andvirði íbúðar?
„Ég vona að þessu gjörningaveðri
ljúki fljótlega og hef trú á því. Á þess-
um tíma var eina úrræðið að kvik-
myndagerðarmenn hættu öllu sem
þeir áttu, tækju bankalán, legðu fast-
eignir að veði og svo rúllaði það bara!
Þetta var ævintýratími, sem hafði
margt skemmtilegt í för með sér og
minningarnar standa fyrir sínu. Svo
vann ég mig bara út úr þessu. Ég hef
alltaf verið iðinn og samviskusamur,
það gerir uppeldið og ábyrgðar-
tilfinningin sem fylgdi því að vera
elstur fimm systkina og þurfa að
passa minni krakkana.
Þegar maður skoðar sögu síns
fólks, sem ég á vendilega skráða, þó
að ég hafi ekki tekið hana saman, þá
er það ábyrgðarfullt fólk sem hleypur
ekki frá hálfnuðu verki. Ég held að ég
hafi það í mér. Það mætti stundum
vera minna.“
– Hvernig kviknaði áhuginn á kvik-
myndum?
„Ég get alveg sagt þér hvenær ég
fór fyrst í bíó. Pabbi henti aldrei
neinu og þú getur ímyndað þér hvað
safnast mikið af efni að manni sem
erritstjóri dagblaðs í 30 ár. Hann
vann mikið, bjó í litlu húsnæði og
henti öllu upp á háaloft. Það tók mig
nokkur ár að grófsortera það eftir að
hann dó, allt sem hann skildi eftir, og
þá fann ég skrifað aftan á bíómið-
a:„Fyrsta bíóferð Þórhalls“. Það var
rússnesk mynd í Trípólíbíó, Stein-
blómið.
En ég bjargaði mér líka sjálfur um
miða. Eftir fótboltaæfingarnar fórum
við strákarnir aftur fyrir stóra
Trípólíbíóbraggann og lögðum eyrun
að veggnum og hlustuðum á magn-
aðar hljóðmyndirnar í kvikmynd-
unum og ímynduðum okkur hvað
væri að gerast. Seinna fengum við
Hitler vildi fá þau
Fimmtíukall Þórhallur Sigurðsson við fimmtugsafmælisgjöfina frá leikmyndahönnuðinum Gretari Reynissyni, en þeir hafa unnið margar sýningar saman.
Þar eru fimmtíu pappafígúrur af Þórhalli með stúdentshúfu, gerðar á sama hátt og persónurnar í líkönum af leikmyndum, og krónupeningar notaðir til að
láta þær standa. „Þannig að verkið er fimmtíukall, segir Þórhallur brosandi. „Svo hefur Gretar sett inn leikmuni á fínlegan hátt sem tengjast sýningunum,
vöðlaðar teikningar úr Á milli skinns og hörunds, skiptilykill úr Bílaverkstæði Badda, fífur sem tengjast leikriti Steinunnar Jóhannesdóttur um Jónas Hall-
grímsson og svo er þarna svifflugan úr Tröllakirkju Ólafs Gunnarssonar.
Unnið er að fjölmennri
uppfærslu á Söngva-
seiði í Borgarleikhús-
inu, einum vinsælasta
söngleik allra tíma. Pét-
ur Blöndal talaði við
leikstjórann Þórhall
Sigurðsson um verkið,
krakkana og bak-
grunninn í leikhúsi,
kvikmyndum og pólitík.
‘‘SVO ÞEGAR DÆTURNARKOMUST Á FULLORÐ-INSÁR, ÞÁ VAR EKKIHÆGT AÐ HALDA SÖNG-
HÓPNUM SAMAN. ÞÆR
LÆDDUST Í BURTU,
STRUKU JAFNVEL, ÞVÍ
AGINN VAR MIKILL.
Morgunblaðið/Árni Sæberg