Morgunblaðið - 03.05.2009, Qupperneq 46

46 Menning
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 3. MAÍ 2009
Tónlistarmaðurinn Jóhann Jóhannsson hefur lagt gjörva hönd á margt síðan hann stofnaði rokktríó fyrir
rúmum tveimur áratugum. Ekki er bara að Jóhann hefur spilað rokk, heldur er hann líka meðal brautryðj-
enda í íslenski danstónlist, hefur samið tónlist við leik- og dansverk, kvikmyndir og sjónvarpsþætti, mynd-
listarsýningar og uppákomur. Jóhann hefur ekki bara verið iðinn við eigin útgáfu, heldur hefur hann komið
að fjölmörgum plötum; allt frá vinsælu poppi í tormelt tilraunadót.
Gengisvísitala
Jóhanns Jóhannssonar
Daisy Hill Puppy Farm var undir sterkum áhrifum frá shoegazer-tónlist,þéttu klifunarkenndu gítarrokki hljómsveita eins og My Bloody Valentine
og The Jesus and the Mary
Chain. 7” með Blondie-
laginu Heart of Glass fékk
fína dóma í Bretlandi
og í Melody Maker var
hljómsveitin kölluð “svar
Íslands við Jesus and
Mary Chain”. 12” Spray-
can vakti ekki eins mikla
athygli og sveitin leystist
upp ekki löngu eftir að
hún kom út.
Það kommörgum
á óvart þegar
Jóhann gekk
í Ham, en
hann féll vel
inni í sveitina
eins og heyra
mátti á
tónleikum og
á upptökum.
Hann kom með nýja vídd inn í sveitina því hann var líka liðtækur
hljómborðsleikari og segja má að erkirokksveitin Ham hafi tekið
ýmsa spretti í óvæntar átti eftir að Jóhann slóst í hópinn.
Funkstraße var engin venjuleg hljómsveit - frekar að kalla mættihana félagsskap sundurgerðarmanna í klæðaburði og framkomu, eða
þannig birtist sveitin
í það minnsta. Hún
er enn starfandi
að nafninu til, kom
síðast saman í
janúar 2007, en
fjöldi liðsmanna er
nokkuð á reiki, þó
sami kjarninn hafi
verið í henni alla tíð.
Mottóið: Ef grúvið er
gott: endurtakið!
321
Tónlistin við Englabörn, leikrit Hávars Sigurjóns-sonar, var ákveðinn vendipunktur á ferli Jóhanns,
en kvikmyndatónlist hefur ekki legið síður fyrir Jóhanni.
Hann gerði þannig meðal annars tónlistina við myndirn-
ar Íslenski draumurinn eftir Robert Douglas (2000),
Óskabörn þjóðarinnar eftir Jóhann Sigmarsson
(2000), Maður eins og ég eftir Robert Douglas
(2002), Dís eftir Silju Hauksdóttur (2004), Wicker
Park eftir Paul McGuigan (2004) og Blóðbönd eftir
Árna Óla Ásgeirsson (2006); við sjónvarpsþætti, til að
mynda Femín, Svarta engla o.fl., og heimildarmynd-
irnar Corpus Camera, Leyndardómar íslenskra
skrímsla o.fl. Hann hefur líka samið tónlist við fjölda leikrita hér á landi og ytra, til að mynda Vitleysingana,
Fireface, Englabörn, Pabbastrák, Viktoría og Georg, Jón Gabríel Borkman, Dínamít og Døden i Teben.
6
Jóhann var þriðja hjólið undir Unun til að byrja með,annaðist forritun og útsetningar með lagasmiðunum G.
Lárusi Hjálmarssyni og Þór Eldon á fyrstu plötunni sem hét
því einfalda nafni
Æ, en fékk heitið
Super Shiny Dreams
fyrir erlenda útgáfu.
Jóhann var líka í
þeirri gerð sveitar-
innar sem lagði af
stað í sveitaballarúnt
í byrjun árs 1995, en
entist ekki nema tvö
eða þrjú böll.
5
Orgelkvartettinn Apparat var reyndarkvintett, en nafnið átti svosem við í ljósi þess
að orgelin voru fjögur, en menn spiluðu líka á ótal
önnur hljómborðsverkfæri sem sum voru sjaldgæf
og sjaldheyrð. Starfsemi sveitarinnar liggur niðri
vegna anna manna.
4
Gr
af
ík
:M
or
gu
nb
la
ði
ð/
El
ín
Es
th
er
Lj
ós
m
yn
d:
Bj
ör
g
Sv
ei
ns
dó
tt
ir
‘87 ‘88 ‘89 ‘90 ‘91 ‘92 ‘93 ‘94 ‘95 ‘96 ‘97 ‘98 ‘99 ‘00 ‘01 ‘02 ‘03 ‘04 ‘05 ‘06 ‘08‘07 ‘09
Víðfrægur
Frægur
Þekktur
Rómaður
Óþekktur
1987 Jóhann Jóhannsson
stofnar tríóið Daisy Hill Puppy
Farm undir miklum áhrifum
frá The Jesus and the Mary
Chain. Hljómsveitin á þrjú lög á
Erðanúmúsíkspólunni Snarl
sem Gunnar Lárus Hjálmars-
son gefur út.
1988 Daisy Hill Puppy Farm
gefur út 7” samnefnda sveitinni.
Á henni er Blondie-lagið Heart
of Glass sem vekur athygli utan
landsteinanna og fær meðal
annars fína dóma í Bretlandi.
Ári síðar kemur út 12” sem ber
heitið Spraycan.
1993 Jóhann Jóhannsson
gengur til liðs við rokksveitina
mögnuðu Ham þegar Flosi
Þorgeirsson átti ekki heiman-
gengt sökum ómegðar. Jóhann
lék með Ham á frægðarför um
Bandaríkin, á kveðjutónleikum
sveitarinnar í Lækjarwtungli
1994 og svo á upprisutón-
leikunum 2001.
1993 Jóhann tekur við leifum
hljóðvers í kjallara vestur í
bæ, endurbætir og tækjavæðir
og nefnir Nýjustu tækni og
vísindi. Þar verður svo til fyrsta
sólóskífa Páls Óskars, Stuð,
haustið 1993. Þeir Sigurjón
Kjartansson Hamforingi unnu
að skífunni með Páli og Jóhann
átti einnig drjúgan þátt í næstu
sólóskífu Páls.
1992 Gunnar L. Hjálmarsson
og Jóhann Jóhannsson leggja
saman í púkk undir nafninu
Ekta og eiga lagið Berklahælið
‘47 á safnplötunni Bandalögum
5. Sama ár stofna þeir Funk-
straße saman Jóhann, Óttarr
Proppé og S. Björn Blöndal.
1994 Þeir Gunnar Lárus og
Jóhann höfðu unnið sitthvað
saman eins og getið er og taka
upp þráðinn í verkefni sem
fékk heitið Unun. Gunnar og
Þór Eldon stofnuðu Unun en
Jóhann vélar um hljóðgervla
og -smala í fyrsta laginu sem
Unun sendir frá sér: Hann mun
aldrei gleyma henni. Hann
sér svo um forritun á fyrstu
breiðskífunni og spreytti sig svo
á sveitaballaspilamennsku með
Unun í byrjun árs 1995.
1996 Í Funkstraße spilaði Jóhann
meðal annars með Pétri “E-X” Hall-
grímssyni. Þeir fara svo að gutla við
músík saman, ráða sér söngkonu,
Söru Guðmundsdóttur, og stofna
poppbandið Lhooq 1995 sem komst
á útgáfusamning ytra ári síðar. Fyrstu
smáskífunum var vel tekið en sveitin
lognaðist út af eftir fyrstu breiðskíf-
una sem kom út 1998.
2001 Jóhann tekur að sér að semja
tónlist við Englabörn, leikrit Hávars
Sigurjónssonar. Verkinu er vel tekið
og ekki síður tónlistinni sem breska
fyrirtækið Touch gefur út ári síðar og
vekur talsverða athygli víða um heim.
Hann vélar líka um sólóskífu enska
söngvarans Marc Almond og tekur
upp þráðinn með Ham.
1999 Jóhann og Sigtryggur
Baldursson slagverksleikari
hefja fjarbúð sem getur af sér
hljómsveitina Dip og hljóm-
plötuna Hi-Camp Meets Lo-Fi
og tónleikahald í kjölfarið. Sveitin
starfar þó ekki ýkja lengi. Sama
ár stofnar Jóhann Orgelkvart-
ettinn Apparat með Arnari
Geir Ómarssyni trommu-félaga
sínum úr Ham, Úlfi Eldjárn,
Herði Bragasyni og Sighvati
Ómari Kristinssyni og hrindir
líka Tilraunaeldhúsinu úr vör
með þeim Hilmari Jenssyni,
Kristínu Björk Kristjánsdóttur
og fleiri.
2002 Tilraunaeldhúsið fer
um heiminn með Jóhann
Jóhannson primus inter pares.
Flokkurinn heldur tónleika í
mörgum löndum og gefur út
plötur sem fá fína dóma þó
ekki hljóti þær náð fyrir eyrum
plötukaupenda.
2004 Tónverkið Virðulegu
forsetar fyrir ellefu málm-
blásara, slagverk, rafhljóð, tvö
orgel, píanó og rafbassa er flutt
í Hallgrímskirkju og tekið upp
og breska fyrirtækið 4AD gefur
það út. Verkið fær afbragðs
dóma hér heima og erlendis.
2006 Jóhann dregur fram
gamla tónlist sem faðir hans
og fleiri bjuggu til á IBM 1401
tölvu og býr til úr því tónlist við
dansverk Ernu Ómarsdóttur.
Þau kalla verkið “IBM 1401, a
User’s Manual” og fara með
það víða um heim. Það er svo
gefið út á plötu af 4AD.
2008 Jóhann hlýtur verðlaun á
alþjóðlegri kvikmyndahátíð á Rhode
Island fyrir tónlistina við stuttmynd
Marc Craste, Varmints. Í byrjun
nóvember kemur út platan Fordlândia,
en tónlistin á henni er samin með
fyrirmyndarríki Henrys Fords í huga
í frumskógum Brasilíu. Henni er
frábærlega tekið af gagnrýnendum.
2009 Jóhann leggur
upp í tónleikaferð um
heiminn að kynna
Fordlândiu og er
meðal annars boðið á
hina virtu Futuresonic-
hátíð í Manchester
þar sem Philip Glass
er aðalnúmerið, en
Jóhann er kynntur
sem eitt af því helsta
sem hátíðina prýðir.
1
2
4
3
5 6