Morgunblaðið - 07.11.2009, Blaðsíða 34

UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 7. NÓVEMBER 2009
HAFIÐI, kæru
landsmenn, heyrt nýj-
asta lagið á vinsælda-
lista sjónvarps Alþingis
þar sem sungið er um
að forsendubrestur
stökkbreyttra lána
muni leiðréttast í náinni
framtíð vegna aukins
kaupmáttar og bættra
launakjara? Þau vilja
sem sagt meina að for-
sendubresturinn sé við
það að leiðréttast sjálfkrafa vegna
hækkunar launa á næstunni. Trúa
þau þessu í alvörunni? Þessi söngur
er að verða vinsæll meðal nokkurra
alþingismanna en fyrir mér skýtur
þetta aðeins skökku við. Ég get ekki
séð að ástandið í þjóðfélaginu sé á
þann veg að við eigum von á stökk-
breyttum launum í stíl við stökk-
breyttu lánin okkar, nema þá að verið
sé að tala um áratugi fram í tímann.
Stjórnvöld boða
stökkbreytt laun
Ég sat nýlega fund ásamt félögum
mínum í Hagsmunasamtökum heim-
ilanna með forsætisráðherra, fjár-
málaráðherra og félagsmálaráðherra
þar sem sá síðastnefndi kynnti þenn-
an nýja söng. HH gagnrýndi þar nýju
fötin keisarans, eða frumvarpið um
greiðslujöfnunarleiðina, sem síðan
varð að lögum þrátt fyrir þá mörgu
galla sem því fylgja. Við vorum reið
og sár, eins og þjóðin öll, yfir því að
forsendubresturinn er ekki við-
urkenndur eða leiðréttur með nokkr-
um hætti. Þá kynnti fé-
lagsmálaráðherra okkur
fyrir þessum nýja söng
um að forsendubrestur
stökkbreyttra lána
mundi leiðréttast sjálf-
krafa í náinni framtíð
vegna aukins kaup-
máttar og bættra launa-
kjara! Ég spurði hann
hvort það væri rétt skil-
ið hjá mér að von væri á
því að laun myndu
stökkbreytast á næst-
unni í samræmi við það
sem lánin okkar hafa
gert vegna gengishruns og mikillar
verðbólgu? Hann jánkaði því. Það má
vel vera að laun hækki ef við erum að
horfa á þetta í áratugasamhengi, en
það gerir vísitala neysluverðs líka og
lánin hækka áfram. Þá er mér spurn;
finnst þér, borgari góður, það stjórn-
völdum sæmandi að ætla okkur að
greiða fyrir óráðsíuna og þeirra eigin
mistök í eftirliti síðastliðinn áratug?
Er réttlætanlegt að við greiðum fyrir
þessi stökkbreyttu lán? Ég segi NEI
– í því er ekkert réttlæti.
Nýju fötin keisarans
Ég kalla nýju lögin þessu nafni af
því að hér er um sama hlut að ræða,
þ.e.a.s. hér hafa fjármálastofnanir
greinilega klæðskerasniðið þessi nýju
lög eftir sínu höfði og selt félagsmála-
ráðherra sem stendur uppi nakinn, án
þess að sjá það sjálfur, gagnvart al-
menningi sem sér í gegnum þetta. Jú,
vissulega þarf maður að rýna í þetta
og lesa og skoða vel til að sjá alla gall-
ana. Í stuttu máli er það svo að lögin
taka gildi 1. nóv. sem gerir það að
verkum að allir lánasamningar breyt-
ast í þessa veru, þ.e. greiðslujöfn-
unarleiðin. Sú leið mun vissulega
lækka greiðslubyrði lána tímabundið,
eða kannski út þetta kjörtímabil.
Þannig vinna stjórnmálamennirnir.
Greiðslur munu tengjast launavísitölu
og atvinnustigi sem fer hækkandi, þó
ekki svo mikið að forsendubrestur
leiðréttist, því lánin hækka áfram á
meðan þau eru tengd vísitölu neyslu-
verðs. Þetta gengur engan veginn upp
og það er ekki til leiðrétting í þessu
kerfi, bara kerfisbundnir skulda-
hækkandi liðir.
Lánin koma á endanum til með að
kosta lánþegann mun meira með þess-
ari leið, nema hann eigi einungis fáein
ár eftir af lánasamningnum. Það mun
safnast á biðreikning og sú upphæð
safnar vöxtum og verðbótum sem
koma til með að verða hærri en ann-
ars hefði verið. Þeim sem núna ráða
við greiðslubyrðina af lánum sínum er
hér með gefin þessi viðvörun að segja
sig frá þessari leið, en það þarf að
gera sérstaklega með því að hafa sam-
band við lánastofnunina, annars gerist
það sjálfkrafa að lánasamningnum er
breytt. Það má spyrja sig hvort það
Forsendubresturinn leiðréttist
með stökkbreyttum launum
Eftir Andreu
Ólafsdóttur » Finnst þér, borgari
góður, það stjórn-
völdum sæmandi að
ætla okkur að greiða
fyrir óráðsíuna og
þeirra eigin mistök
í eftirliti síðastliðna
áratugi?
Andrea
Ólafsdóttir
ÓHÆTT er að segja
að við bregðumst ólíkt
við missi og hvers kyns
áföllum yfirleitt og ekki
er til neinn mælikvarði
á það hvort fólk bregst
rétt við eða rangt eða
að formúla sé til um það
hvernig bregðast skuli
við.
Einhverjir kunna ef
til vill að finna sig ein-
hvers staðar í eftirfar-
andi dæmi eða að minnsta kosti ætti
það að fá einhverja til umhugsunar,
því að öll höfum við einhvern tíma
misst eða orðið fyrir áföllum eða ein-
hvers konar vonbrigðum.
Af hverju?
Sorgarfrétt barst, afneitun, lost.
Þetta bara getur ekki verið satt.
Hvers á ég að gjalda? Hvað hef ég
gert rangt?
Ég fékk mér sæti. Það var eins og
tappa hefði verið komið fyrir í kokinu
á mér. Ég dofnaði allur upp, gat ekk-
ert sagt, ekki hugsað skýrt. Þetta
getur bara ekki verið. Hvernig gat
þetta eiginlega gerst?
Langar þungar mínútur liðu áður
en ég fékk útrás og fylltist reiði. Ég
tók að sparka í húsgögn og veggi,
öskraði, kenndi saklausu fólki um og
samfélaginu og tók að skamma þá
sem í kringum mig voru, mér fannst
þeir ekki skilja mig.
Svo brotnaði ég niður, grét sáran
og fékk mikinn ekka. Ég gat ekki
borðað og fylltist óhugnanlegri van-
líðan og söknuði. Ég gat ekkert gert,
fann fyrir máttleysi, það þyrmdi yfir
mig, ég var engan veginn með sjálf-
um mér, svo fjarrænn og tilfinninga-
laus, máttlaus og einmana, jafnvel
þótt fullt af góðu, hjálplegu og skiln-
ingsríku fólki væri allt í kringum mig.
Eftir nokkra daga fékk ég sektar-
kennd, tók að ásaka sjálfan mig og
fékk hvert grátkastið af öðru. Síðan
tók ég að fyllast reiði út
í sjálfan mig, fólkið í
kringum mig sem og
aðra samferðamenn og
ekki síst út í Guð. Ég
skammaði hann og
hrópaði hvað eftir ann-
að: „Af hverju Guð? Af
hverju ég? Af hverju
þurfti þetta að gerast?
Hvar ertu? Hvað hef ég
gert af mér til að verð-
skulda þetta?“
Löngu síðar varð
mér það svo ljóst að ég
má ákalla Guð og leita
hans með þessum hætti því að eng-
inn ber meiri umhyggju fyrir mér en
hann og enginn skilur mig betur en
hann. Í eymd minni var það eftir allt
saman Guð sem gaf mér mátt til að
halda lífinu áfram. Það var hann sem
reisti mig við og gerði mér kleift að
koma fram í dagsljósið á ný og horfa
framan í dagana. Ég gerði upp við
hann og sættist við hann, þótt það
hafi tekið sinn tíma og kostað mikla
glímu. Í dag er mér það ljóst að það
er hann, þrátt fyrir allt, sem er minn
besti vinur sem vill mér allt hið
besta. Enda hefur hann heitið því að
sleppa ekki hendi sinni af mér sama
á hverju kann að ganga. Enginn
hlustar betur á mig en Guð, enginn
er skilningsbetri en hann, enginn
tekur meira mark á mér en hann og
enginn sýnir mér meiri samstöðu og
skilning en hann. Takk góði Guð að
ég má eiga þig að öllum stundum.
Líka þegar mér líður illa og mér
finnst á mig hallað, ég yfirgefinn og
gleymdur.
Lífið hélt áfram
Árin eftir áfallið hafa liðið hægt,
en þó örugglega. Bati hefur verið
hægur og eftirköst mörg. Smám
saman hef ég þó lært að lifa við sára
lífsreynslu. Örið situr sannarlega eft-
ir, en ég er þó eftir allt saman sáttur
við Guð og þákklátur öllum þeim sem
hafa umvafið mig með kærleiksríkri
nærveru sinni, bænum og ómet-
anlegri umhyggju og samstöðu. Bara
með því að vera, hlusta og faðma.
Horfðu í augun á Jesú
Þegar þér finnst þú lítils virði, líður
illa, ert umkomulaus, horfðu þá í aug-
un á frelsaranum þínum, Jesú Kristi.
Því að eftir því sem þú horfir lengur
og dýpra í augun á honum muntu
finna að þú ert elskaður af fölskva-
lausri og ómetanlegri ást. Þú munt
finna hve óendanlega dýrmætur þú
ert. Elskaður út af lífinu! Elskaður af
sjálfu lífinu.
Því að Jesús er Guð þinn, því aldrei
skalt gleyma. Hann gengur við hlið
þér og leiða þig vill. Þú eilífa lífið átt
honum að þakka, hann sigraði dauð-
ann og lífið gaf þér. Guðs son á himni
nú vakir þér yfir. Hann gleymir ei
bæn þinni hver sem hún er. Líf mitt sé
falið þér, eilífi faðir. Faðminum þínum
ég hvíla vil í.
Þakkir til Morgunblaðsins
Þar sem nú eru liðin 25 ár frá því ég
aðeins tvítugur að aldri hóf að skrifa
greinar í Morgunblaðið, sem ekki hafa
alltaf og líklega sjaldnast verið í takt
við dagskrá Alþingis þann daginn, vil
ég nota tækifærið og þakka ritstjórn
blaðsins síðasta aldarfjórðunginn fyr-
ir einstaka lipurð og eftirtektarverða
velvild. Ómetanleg samskipti sem
aldrei hefur borið skugga á. Um leið
vil ég færa hinum fjölmörgu lesendum
mínum alúðarþakkir fyrir lesturinn,
uppörvun og hvatningu í gegnum tíð-
ina. Bið ég blaðinu, nýrri ritstjórn
þess sem og lesendum þess öllum
blessunar Guðs í lífi, starfi og baráttu
daganna sem framundan eru.
Viðbrögð við áfalli
Eftir Sigurbjörn
Þorkelsson
»Ég fylltist reiði,
tók að sparka í hús-
gögn og veggi, kenndi
saklausu fólki um og
samfélaginu öllu og
tók að skamma þá sem
í kringum mig voru.
Sigurbjörn
Þorkelsson
Höfundur er rithöfundur og
fráfarandi framkvæmdastjóri og
meðhjálpari Laugarneskirkju.
– meira fyrir áskrifendur
Fáðu þér áskrift á
mbl.is/askrift
JÓLABLAÐIÐ
Morgunblaðið gefur út stór-
glæsilegt jólablað föstudaginn
27. nóvember 2009
Í jólablaðinu í ár komum við víða við, heimsækjum
fjölda fólks og verðum með fullt af spennandi efni fyrir
alla aldurshópa.
Jólablaðið er flottasta sérblaðið sem Mogginn gefur
út og er eitt af vinsælustu blöðum lesenda.
Pöntunartími auglýsinga er fyrir klukkan 12
mánudaginn 23. nóvember.
Nánari upplýsingar veitir Katrín Theódórsdóttir
í síma 569 1105, kata@mbl.is
Meðal efnis verður :
Uppáhalds jólauppskriftirnar.
Uppskriftir að ýmsu góðgæti til að borða á aðventu og
jólum.
Villibráð.
Hefðbundnir jólaréttir og jólamatur.
Smákökur.
Eftirréttir.
Jólakonfekt.
Grænmetisréttir og einnig réttir fyrir þá sem hafa
hollustuna í huga þegar jólin ganga í garð.
Jólasiðir og jólamatur í útlöndum
Jólabjór og vínin.
Gjafapakkningar.
Tónlistarviðburðir, söfn, kirkjur á aðventu og í kringum
jólahátíðina.
Kertaskreytingar, þar á meðal jólakerti.
Heimagerð jólakort.
Jólaföndur.
Jólabækur og jólatónlist.
Jólaundirbúningur með börnunum.
Margar skemmtilegar greinar sem tengjast þessari
hátíð ljóss og friðar.
Ásamt fullt af öðru spennandi efni.