Læknablaðið

Árgangur

Læknablaðið - 01.02.1965, Síða 49

Læknablaðið - 01.02.1965, Síða 49
LÆKNABLAÐIÐ 19 verður ekki ætíð sóð af skránni, hvaða fróðleikur þar kunni að levnast. Með tveimur handrit- anna af sögnnni er fróðleikur náttúru- og læknisfræðilegs efn- is, og í Lbs. 405, 8vo frá um 1850 er: „Saganu af mey Mar- grietu“ og „Lausn H(eilagrar) Mcyar Maríu“. Þessi handrit munu yfirleitt hafa átt að þjóna fræðslu og nytsemdar sjónarmiði, en ekki verður séð af skránni, að nokk urt þeirra hafi að gevma ráð, sem ætluð eru jóðsjúkum kon- um. En það atriði þarfnast frek- ari athugunar í handritunum sjálfum. Niðurstaðan af athugun hand- ritanna af Margrétar sögu í Landsbókasafni er, að hún er þar ekki með öðrum sögum heilagra manna né með lausnar- þulum yfir jóðsjúkum konum, eins og títt var um kaþólsku handritin, heldur virðist sögunni i lútherskum sið komið fyrir meðal hins óskyldasta efnis og að þvi er sóð verður af algerðu handahófi. Manni kemur til hug- ar, að verið só að heina athygl- inni frá sögunni eða fela hana, og væri það í samræmi við þá þögn, sem ríkir um hana. Áslæð- an er vafalítið sú, að notkun sögunnar við fæðingar hefur verið talin til galdra, eins og fram kemur hjá Guðmuudi Ein- arssyni í Hugrás, enda hendir hin sérkennilega aldursdreifing handritanna af Margrétar sögu til þess. Galdramálin á Islandi ná yfir tímahilið 1554—1719,9 eða 106 ár, en frá því tímahili er aðeins til eitl handrit af Margrétar sögu af þeim 39, sem handritaskrárn- ar taka til. Það er handrit Magn- úsar Jónssonar í Vigur, sem skráin telur ritað 1060—1080. Þegar þvi sleppir, er ekkert handritanna úr lúthersku eldra en frá þvi um 1750, en frá þeim tima til 1895 eru þau 24, og úr kaþólsku eru þau 14. Það leynir sér ekki, að á galdraöldinni leggsl afritun Margrétar sögu niður, en þegar ómurinn af síð- asta galdramálinu er hljóðnað- ur, er aftur tekið til við að rita söguna. Trúin á ágæti Margrétar sögu við fæðingar hefur sýnilega lif- að af galdrahálin, enda álti sag- an ekki við volduga keppinauta að etja í raunhæfum aðgerðum við jóðsjúkar konur á þeim tím- um, eins og hezl kemur fram af Handbók presta frá 1820. En þar segir svo um ljósmæður, og er þá farið eftir „Danmarks og Norges Kirke-Ritual“ frá 1085, sem einnig gilli fyrir Island: „hverr prestur í sinni sókn á þær að uppfræða, hvernig þær skuli hegða sér við móðirina og fóstrið. 1. Að þær viti rétt að hugga óléttar konur, sem eru kouinar að falli og áminna til þakklætis viðGuð, fyrir það j)ær eru hlessaðar með Iíl's ávexti
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106

x

Læknablaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.