Læknablaðið - 15.12.1989, Síða 49

LÆKNABLAÐIÐ 1989; 75: 415-9
415
Allan Krasnik
TÍMARIT UM LÆKNAVÍSINDI: HVAÐ ER
FRAMUNDAN?
INNGANGUR
Tjáskipti eru mikilvæg forsenda tilveru
okkar - meginþáttur í þróun félags- og
menningarmynztra. Nærtækt dæmi er hlutur
Islendingasagnanna í íslenzkri og þar með
norrænni menningu. Enn blómstrar meðai
íslensku þjóðarinnar öflug hefð miðlunar
mannlegrar reynslu, þekkingar og hugarflugs,
enda les hún trúlega meira en aðrar þjóðir.
Það er mér því sérstakur heiður að fá að ræða
um tjáskipti og upplýsingamiðlun hér á íslandi
en jafnframt felst í því viss ögrun.
Frá þeirri aðferð að menn sögðu hverjir öðrum
sögumar til upplýsingahátta nútímans, er
nærri óskiljanleg þróun, sem borin er uppi
af tækniframförum. Málmiðlun er ennþá
- og í stórauknum mæli - úrslitaþáttur
siðmenningar okkar. Það er því ekki að undra
þótt tjáningarfrelsinu sé fómað fyrst af öllu,
þegar valdhafamir vilja ná óheftum yfirráðum
yfir samfélaginu.
Sá hluti siðmenningarinnar, sem felst í
vísindunum, er sérlega háður úrræðum í
tjáskiptum. A þetta annars vegar við um
það, að þeir sem ástunda vísindi skiptast á
aðferðum og niðurstöðum og hins vegar á
þetta við miðlunina til samfélagsins, þar sem
niðurstöðunum er breytt í ný hugtök og tiltök
á nýjum aðgerðum.
Sérstakt afbrigði þessa eru læknisfræðilegar
rannsóknir og náin tengsl þeirra við
lækningastarfsemi. Krafan um sífellt
betri heilbrigðisþjónustu er órofa tengd
vísindaþróuninni. Skráning vísindalegra
niðurstaðna er í vaxandi mæli álitin
lífsnauðsynleg daglegu starfi lækna og
lækningastarfsemi er forsenda verulegs hluta
vísindaiðjunnar. Jafnhliða hefir almenningur
Erindi flutt á hátiðarfundi Læknafélags Akureyrar I tilefni af
75 ára afmæli Læknablaðsins i tengslum viö fund ritstjóra
timarita norrænu læknaféiaganna á Akureyri í byrjun
september 1989. Dr. Krasnik er í ritstjórn Ugeskrift for
Læger. Heimilisfang: Slotsvej 46, DK-2920 Charlottenlund.
mikinn áhuga fyrir niðurstöðum læknavísinda.
Því bera vitni frásagnir fréttablaðanna af meira
eða minna marktækum læknisfræðilegum
landvinningum.
Þar af leiðandi er það í hæsta máta mikilvægt,
að við beinum athyglinni sérstaklega að
miðlun fræðslu innan læknavísindanna,
hvort sem við lítum svo á, að við séum
beinir eða óbeinir notendur árangurs af
læknavísindum. Mitt í þessari miðlun eiga
læknisfræðitímaritin hefðbundið hlutverk, sem
hluti mynzturs, þar sem menning, vísindi,
tækni og lækningastarfsemi falla þétt að,
samanber myndina.
I því sem hér fer á eftir mun ég fyrst
lýsa alþjóðlegu tímaritakreppunni, sem nú
MENNING
Staða tímaritsins í samfélaginu.
þjakar vísindatímarit - ekki einasta tímarit
um læknavísindi - heldur einnig tímarit
á flestum sviðum vísinda. Síðan mun ég
lýsa hugmyndum mínum um markmið
læknatímarita framtíðarinnar. Út frá þeim
markmiðum mun ég reyna að benda á
nauðsynleg úrræði og að lokum mun ég vísa á
nokkrar forsendur þess, að framtíðarsýnin geti
rætzt.
ALÞJÓÐLEGA TÍMARITAKREPPAN
Hvað er tímarit?
Það má skilgreina þannig, að safnað er saman
stuttum greinum, þær prentaðar og gefnar út
með reglulegu millibili - venjulega í áskrift.
Tímaritið er þannig prentaður miðill, sem
nær til ákveðins hóps og beinir ákveðnum
boðskap að honum. Þetta hefir orðið ráðandi