Læknablaðið - 15.12.1989, Qupperneq 61

LÆKNABLAÐIÐ
427
Körpermasse und Körperproportionen der
Isldnder þótti þá frábært vísindaafrek meðal
mannfræðinga. Hann þýddi fjölda líffæranafna
og læknisfræðiheita og skráði á bækur. Hann
var rektor háskólans í fáein ár og leysti
landlækni af í nokkra mánuði og lagði þá
grunninn að íslenzkum heilbrigðisskýrslum,
sem athygli vöktu víða um heim hér áður
fyrr. Hann sat á Alþingi í nokkur misseri,
en undi sér þar illa, enda starfsmaður mikill
og sagður gleggri á málefni en menn. Hann
var lengi formaður Læknafélags íslands og
vann stórafrek í þess þágu og sást stundum lítt
fyrir í stéttvísi sinni. Hann var stjómarmaður
og heiðursfélagi í hinum ýmsu félögum, og
heiðursdoktor varð hann við Háskóla íslands.
Ritverkaskrá hans telur nokkur hundruð titla
bóka, bókarkafla, tímarits- og blaðagreina auk
fjölmargra þýðinga. Hann lagði drjúga hönd
á plóg í bygginganefndum Landspítalans og
Háskólans. En mest urðu þó áhrif hans á sviði
skipulagsmála, því hann reit 1916 fyrstu og
einu bókina, sem Islendingur hefur skrifað um
skipulagsmál. Hann samdi drögin að fyrstu
skipulagslögunum frá 1921 og starfaði ásamt
Guðjóni Samúelssyni og Geir Zoéga um
margra ára skeið í fyrstu skipulagsnefndinni,
er meðal annars gerði aðalskipulag fyrir alla
helztu kaupstaði á Islandi, sem sum eru enn í
gildi.
Guðmundur eyddi ellinni á friðstóli í faðmi
fjölskyldu sinnar. Hann hóf hvem dag síðustu
árin á því að þýða tvær til þrjár blaðsíður úr
grísku sér til skemmtunar. Að því loknu tók
hann að sinna ýmsum öðmm störfum, lesa,
skrifa, uppfræða bamabömin og kenna þeim
lestur og þar fram eftir götunum. Hann hlaut
hægt andlát áttræður og enn vel em. Um hann
látinn reit Jón Steffensen merka ritgerð, þar
sem hann lýsti honum svo: »Guðmundur
Hannesson var vel meðalmaður á hæð,
skarpholda, snar og kvikur á fæti. Hann var
hvasseygur með ljósblá augu og ljóshærður,
en varð snemma sköllóttur, kinnbeinahár,
fölleitur og toginleitur. Ræðinn var hann og
fjörmaður mikill, en þó hófsamur. Kaffisopinn
þótti honum góður, og neytti hann víns, sem
sjaldan bar við, þá neytti hann víns og var
ekki hálfur í neinu.« (17)
Og síðasta orðið um þennan afreksmann að
norðan fær Helgi Tómasson: »Ég held, að
Guðmundur Hannesson hafi verið einn af
mestu andans aðalsmönnum hér á landi á
seinni ámm. Hann var drengskaparmaður,
sem vildi aldrei nema vel. Hann var vitur
maður og geysilega margvís. Hann var risi
innan læknastéttarinnar. En auðmjúkur sonur
fslands.« (18)
HEIMILDIR
1. Guðmundur Hannesson. Frá æskuárunum.
Læknabókin. Rvík 1949: 11-26.
2. Anna Guðmundsdóttir. Dr. Guðmundur Hannesson
prófessor. Faðir minn - læknirinn. Rvík 1974: 83-
107.
3. Guðmundur Hannesson. Andleg slys. Læknabókin.
Rvík 1949: 27-38.
4. Guðmundur Hannesson. Læknablað GH 1902; I: 2.
5. Guðmundur Hannesson. Endurminningar úr
Skagafirði. Glóðafeykir. skagfirzk fræði VI. Rvík
1945: 12-44.
6. Kristmundur Bjamason. Saga Sauðárkróks. Fyrri
hluti, Akureyri 1969: 315.
7. Kristmundur Bjamason. Saga Sauðárkróks. Síðari
hluti I, Akureyri 1971: 317.
8. Kristmundur Bjamason. Saga Sauðárkróks. Fyrri
hluti, Akureyri 1969: 317.
9. Hulda A. Stefánsdóttir. Minningar Huldu A.
Stefánsdóttur II - Æska, Rvík 1986: 31.
10. Hulda A. Stefánsdóttir. Minningar Huldu A.
Stefánsdóttur II - Æska, Rvík 1986: 94.
11. Guðmundur Hannesson, Læknablað GH 1903; II: 78-
9.
12. Guðmundur Hannesson. Læknablað GH 1902; I; 1.
13. Guðmundur Hannesson. Læknablað GH 1902; I: 11.
14. Guðmundur Hannesson. Læknablað GH 1902; I: 53-
4.
15. Guðmundur Hannesson. Læknablað GH 1904; III:
2-3.
16. Guðmundur Hannesson. Læknablað GH 1903; II: 2.
17. Jón Steffensen. Látinn háskólakennari. Arbók Háskóla
fslands 1946-7: 80-90.
18. Helgi Tómasson. Guðmundur Hannesson prófessor.
Læknablaðið 1947; 32: 100-12.