Þjóðlíf - 01.06.1989, Blaðsíða 46

MENNING
Kvenréttindadagurinn
Barnalæknir
með friði
Höfum við sem nú byggjum þessa jörð
aðeins 10 ár til stefnu ef takast á að bjarga
heiminum frá tortímingu? Því hcldur bar-
áttukonan og barnalæknirinn Helen Cald-
icott fram. Hún er væntanleg til Islands og
hcldur fyrirlestur í Þjóðleikhúsinu að
kvöldi kvenréttindadagsins 19.júní.
Það eru samtökin sem stóðu að ferð ís-
lenskra kvenna á Nordisk Forum síðastlið-
ið sumar sem bjóða Helen Caldicott hing-
að. Hún var gestur Nordisk Forum ráð-
stefnunnar og vakti þar mikla athygli og
aðdáun — og kom af stað umræðum. Hún
þykir með allra áhrifamestu fyrirlesurum
og liggur ekkert á skoðunum sínum á ráða-
mönnum, hergagnaframleiðendum né
heldur á þeim leiðum sem færar eru í friðar-
baráttu.
Helen Caldicott er frá Ástralíu og kynnt-
ist þar ung baráttunni gegn kjarnorku-
vopnatilraunum Frakka á Kyrrahafinu.
Hún bjó um skeið í Bandaríkjunum og
beitti sé þar fyrir stofnun samtaka lækna
gegn kjarnorkuvá. Nú ferðast hún um
heiminn og brýnir fólk til dáða í baráttunni
gegn kjarnorkuvopnum.
búa til manneskju. Ég tel mun merkilegra að
skipta á barni og hugsa um það en sitja í
einhverri nefnd og ræða hluti sem eru alveg
út í hött. Konurnar eru kjarninn sem hlutirn-
ir snúast um.
Erum við þá koniin að kjarna málsins?
— Ég er að reyna að koma þessari karl-
ímynd á réttan kjöl. Við erum ekki eins stór-
kostlegir og við höldum fram. Ég myndi
treysta öllum konurn betur til að ráða. Ég er
alveg viss um að réðu konur heiminum væri
hann örugglega ekki verri, mjög líklega
betri. Þvíaðkonur eru meðlífinu, fæða börn
og finna það sem karlar geta ekki fundið.
Þær standa líka nær lífinu.
En það eru margir sem segja að konur
rugli málin með tilfínningatali, þær skilji
ekki harðan heim viðskipta. Er citthvaö hæft
í þessu?
— Þetta er bara della. Okkur vantar til-
finningar í málin. Ef nokkur tilfinning væri í
ráðamönnum núna myndu þeir ekki láta stað
eins og Stöðvarfjörð drabbast niður.
Þú býrð á Stöðvarfirði.
— Já, ég flutti þangað fyrir fimm árum. Ég
gerði það til að breyta til, fá nýja impúlsa,
nýtt energí. Það er auðveldara að lifa þar,
lífið er einfaldara. Þarna er ég nær náttúr-
unni, mjög nálægt. Það er betra fyrir börnin
að alast þar upp og ég upplifi samfélag sem
hvorki er hlutlaust né á móti heldur með
mér. Þannig líður mér vel. Vinnuandinn er
góður og aðstaðan líka. Ég sé ekki eftir því
að hafa flutt þrátt fyrir það slæma ástand sem
þar er.
Ertu þá hamingjusamur maður?
— Ég er algjörlega hamingjusamur maður
í þeim skilningi að ég hef unnið ýmsa sigra, í
því felst viss hamingja. Ef maður tapar er
maður óhamingjusamur. Það er nefnilega
geysimikill munur á því hvort maður er á
bömmer eða ekki.
Hver hefur verið þinn stærsti sigur?
— Ég veit það ekki, kannski að hætta að
hafa nokkurn metnað gagnvart umhverfi
mínu. Ég hef mikinn metnað gagnvart sjálf-
um mér, en ekki til þess að komast í ein-
hverja stöðu. Maður kemst ekki áfram í líf-
inu með því að vera ofboðslega elskulegur.
Það er tóm vitleysa. Það er ekki hægt að
græða peninga nema með því að láta aðra
vinna fyrir sig. Það er á hreinu. Maður verð-
ur að taka þátt í öllum hugsanlegum svikum
til að komast áfram. Okkar kapítalíska þjóð-
félag er bara þannig. Ég er ekki með í þessu
kerfi. Ég vil frekar lifa í mínu eigin og það er
það sem ég geri. í mér hefur alltaf verið þessi
anarkisti. Ég hef aldrei viljað vera í neinum
samtökum. Að vísu er hægt að gera eitthvað
gagn þannig, en maður breytir engu. Ég hef
áhrif með því að gera ekki neitt, eins og
flestir. Ef mér tekst að breyta einhverju inn-
an fjölskyldu minnar, þá er ég ekki alveg
gagnslaus, það er stórkostlegt. T.d. setti ég
barnaherbergin hlið við hlið og gluggarnir
snúa að sama fjallinu. Ég er að innræta þeim
eitthvað án þess að gera nokkurn skapaðan
hlut. Þau sjá þetta fjall kannski næstu tíu árin
og þetta fjall mun fylgja þeirn hvert sem er,
þau bera það í sér. Þannig geri ég meira en
með því að banna hitt og þetta. Ég er alveg
viss um að það sem maður man eftir foreldr-
um sínum er þegar þeir voru góðir við mann,
þegar maður fann hlýju og hjálpsemi þeirra.
Slík augnablik hafa mótandi áhrif.
Hver er myndin í hjarta þínu?
— Skógurinn og fjöllin heima.
Leitar sú mynd mikið á þig?
— Auðvitað. Æskuárin móta okkur mest.
Ég hef fundið rnjög sterkt fyrir því. Maður
miðar allt út frá uppeldinu, heimilinu, vilj-
andi sem ósjálfrátt. Allt sem við gerum
seinna. Maður lærir ekki síðar að vera góð-
ur. Sama hvert ég fer ber ég með mér þessa
mynd, þessa viðmiðun sem ég hef haft frá
unga aldri. Guðrún Tuliníus
SENDIBÍLASTÖÐIN HF.
BORGARTÚNI 21 ® SÍMI 25050 ® REYKJAVÍK