Þjóðlíf - 01.06.1989, Side 48

HEILBRIGÐISMÁL
Umdeild
Fósturvefja-
lœkningar
Á undanförnum árum hefur opnast nýtt svið
í læknavísindum sem virðist lofa góðu um
lækningu á sjúkdómum sem hingað til hafa
verið ill- eða ólæknandi. Nýjungarnar felast í
því að taka vefi úr lífvana mannsfóstri og
græða í sjúkt fólk eða nýta þá á annan hátt til
lækninga.
A sama tíma hafa slíkar rannsóknir vakið
upp deilur um siðferðislegt réttmæti notkun-
ar á vefjum úr mannsfóstrum, einkum ef þau
eru fengin við fóstureyðingar. Vorið 1988 var
lagt bann við öllum rannsóknum á læknis-
fræðilegri nýtingu vefja úr fóstrum sem falla
til við fóstureýðingu. Bannið stendur þar til
ýtarleg umfjöllun um siðferðislegar hliðar
málsins hefur farið fram. Til að fjalla um
þessi mál hafa ýmsar nefndir verið settar á
laggirnar og fjallað verður um skýrslu einnar
þeirra (Stanfordnefndarinnar) hér á eftir.
Séreiginleikar fósturvefja
Vefir úr mannsfóstrum hafa verið notaðir
við rannsóknir frá því á fjórða tug þessarar
aldar í þeim tilgangi að rækta ýmsa stofna
fruma. Slíkir frumustofnar hafa reynst mjög
notadrjúgir í rannsóknum á veirum og í
framhaldi af því við framleiðslu á bóluefnum
gegn þeim, t.a.m. gegn lömunarveiki. Mun
skemmra er síðan farið var að flytja vefi úr
lífvana fóstrum í lifandi sjúklinga í lækninga-
skyni. Það eru einkurn þrír eiginleikar fóst-
urvefja sem gera þá heppilega til flutnings af
þessu tagi. (1) Þeir vaxa mjög hratt. (2) Þeir
hafa mikla aðlögunarhæfileika. (3) ígræðsla
þeirra vekur lítil eða engin ónæmisviðbrögð í
líkama þess sem þiggur þá. Vegna þessara
eiginleika hafa tilraunir verið gerðar til að
flytja fósturvefi t.d. í sjúklinga með lamariðu
(parkinsonsveiki), sykursýki og blóðleysi af
völdum geislunar.
Einnig hafa fósturvefir verið nýttir við
grunnrannsóknir á ónæmiskerfinu og göllum
í því. Þá hafa þeir verið fluttir í mýs með
veiklað ónæmiskerfi. Allar þessar tilraunir
eru á frumstigi en lofa góðu um að hægt verði
að ráða niðurlögum ýmissa sjúkdóma sem
milljónir rnanna þjást af.
Fáir mótmæla líffæraflutningum milli
manna séu þeir gerðir í þeim tilgangi að lina
Gagnrýnendur óttast að hætta sé á að
notkun fósturvefja í læknisfræðilegum
tilgangi hvetji konur til að gangast undir
fóstureyðingu sem þær myndu annars
ekki gera.
48